Quán sách của Tạ Trần chìm trong ánh nắng chiều tà, một thứ ánh sáng vàng dịu hiếm hoi rải lên những chồng sách cũ kỹ, những giá tre đã ngả màu thời gian. Không khí thường ngày vẫn tĩnh lặng, chỉ có tiếng gió nhẹ thoảng qua khung cửa sổ gỗ, đôi khi mang theo tiếng lá khô xào xạc từ con ngõ nhỏ phía sau. Mùi giấy cũ, mực tàu, và chút hương gỗ đàn hương thoang thoảng vốn là chất keo kết dính tâm hồn những người tìm đến nơi đây. Ấy vậy mà chiều nay, sự yên tĩnh ấy như bị một làn sóng ưu tư khuấy động, mang theo một nỗi niềm nặng trĩu.

Ba bóng người xuất hiện ở ngưỡng cửa, thân hình không còn vẻ nhanh nhẹn, linh hoạt như thuở nào. Đó là Lão Tôn, người thợ gốm đã hơn nửa đời gắn bó với đất sét, bàn tay chai sạn dính đầy những mảng đất khô, nhưng ánh mắt hiền từ nay lại chất chứa một nỗi buồn sâu thẳm. Đi cùng ông là Thợ Rèn Mãnh, vạm vỡ với cơ bắp cuồn cuộn, khuôn mặt lấm lem nhọ than, mái tóc rối bù, tay vẫn còn cầm một cây búa nhỏ đã mòn vẹt. Nét nóng nảy thường thấy trên gương mặt anh ta giờ đây bị che phủ bởi sự bức xúc và bất lực. Sau cùng là Cô Gái Dệt Lụa, Mộng Dao, dáng người thanh mảnh, đôi tay thon dài khéo léo vốn chỉ quen vuốt ve tơ lụa, nay lại ôm một cuộn vải gấm tinh xảo nhưng gương mặt ưu tư, đôi mắt buồn bã, phản chiếu sự tinh khiết của tơ lụa nhưng cũng ẩn chứa một niềm khao khát được công nhận đang bị dập tắt. Họ bước vào quán, mang theo một thứ không khí nặng nề, như thể gánh trên vai cả một gánh nặng của thời đ���i đang xoay vần.

Tạ Trần, người đang trầm ngâm bên bàn trà, cuốn sách cổ trên tay khẽ khép lại, tiếng giấy sột soạt nhẹ nhàng như một lời chào hỏi. Anh ngẩng đầu lên, ánh mắt sâu thẳm, tỉnh táo, dường như đã nhìn thấu được nỗi niềm của khách viếng. Thân hình gầy gò của anh vẫn được bao bọc trong bộ áo vải bố cũ kỹ, không chút phô trương, tương phản hoàn toàn với những sản phẩm tinh xảo mà ba người thợ đang ôm giữ, cũng như sự nặng nhọc hằn sâu trên từng thớ thịt của họ.

"Mời ba vị ngồi, xin dùng trà." Tạ Trần không nói nhiều, chỉ khẽ gật đầu, đặt chén trà xuống bàn và chậm rãi pha thêm một ấm nữa. Hơi nước ấm bốc lên nghi ngút, mang theo hương trà thanh thoát, phần nào xoa dịu không khí căng thẳng. Thư Đồng Tiểu An, gầy gò nhưng đôi mắt toát lên vẻ thông minh, nhanh nhẹn mang thêm ba chiếc ghế đặt xuống, rồi lặng lẽ đứng một bên, chăm chú quan sát, cây bút lông và cuốn sổ nhỏ trên tay sẵn sàng ghi chép. Cậu bé hiểu rằng, mỗi khi có những vị khách đặc biệt đến đây, thường sẽ có những điều đáng đ�� học hỏi.

Lão Tôn đặt nhẹ bức tượng gốm nung tinh xảo xuống mặt bàn gỗ đã bóng loáng vì năm tháng, thở ra một hơi dài, như trút đi một phần gánh nặng vô hình. Bức tượng, với những đường nét mềm mại, nước men ngọc bích, phản chiếu ánh nắng chiều tà lung linh, rõ ràng là một kiệt tác của sự kiên nhẫn và tài hoa. "Tiên sinh Tạ Trần," giọng ông khàn khàn, như thể đã trải qua hàng vạn lời than thở, "chúng tôi thực sự không biết phải làm sao nữa. Những món đồ do chúng tôi dồn tâm huyết làm ra, đổ mồ hôi công sức, thức trắng đêm để nung, để đục, để dệt, giờ đây lại chẳng ai thèm ngó ngàng. Cứ ngỡ kỷ nguyên Nhân Đạo mở ra, con người sẽ trân trọng những giá trị chân thực, nhưng xem ra... chúng tôi đã lầm."

Thợ Rèn Mãnh không nhịn được, đặt cây búa xuống đất cái "cạch" khô khốc, khiến Tiểu An giật mình. "Họ dùng những thứ máy móc quái dị, làm ra hàng loạt, giá rẻ như cho không!" Giọng anh ta mang theo sự phẫn nộ rõ rệt, "Mặc kệ chất lượng ra sao, mặc kệ có phải là sắt thép tốt nhất được tôi luyện qua ngàn l���a hay không, người ta chỉ nhìn vào cái giá thôi! Một thanh kiếm mà tôi rèn mất cả tháng trời, giờ một ngày họ làm ra hàng chục, hàng trăm thanh. Tuy sắc bén không bằng, độ bền không có, nhưng ai mà quan tâm chứ? Tiền đâu để sống, để nuôi vợ nuôi con đây?" Anh ta vung tay, nét mặt cau có, những vết nhọ trên trán càng hằn sâu thêm.

Mộng Dao, nàng thơ của những sợi tơ lụa, khẽ vuốt ve cuộn gấm hoa văn tinh xảo trong tay, ánh mắt đượm buồn. "Lụa của con dệt, mỗi sợi tơ đều được chọn lọc kỹ càng, nhuộm màu từ hoa cỏ thiên nhiên, hoa văn thêu tay tỉ mỉ, mềm mại và bền đẹp theo năm tháng. Nhưng giờ đây, những cuộn lụa công nghiệp, tuy màu sắc có thể rực rỡ hơn trong chốc lát, nhưng nhanh phai tàn, thô cứng, lại được bán với giá chỉ bằng một phần mười. Khách hàng, họ chỉ nhìn vào cái vẻ hào nhoáng bên ngoài, không còn hiểu được cái giá trị của sự tinh xảo, của công phu thủ công nữa rồi." Nàng nói khẽ, giọng như tơ lụa, nhưng ẩn chứa sự cay đắng. Nàng đã từng mơ ước lụa của mình sẽ được những người phụ nữ trong thành trân quý, nhưng giờ đây, ngay cả những tấm lụa bình dân nhất cũng khó mà bán được.

Tạ Trần trầm ngâm lắng nghe, đôi mắt anh không một chút phán xét, chỉ có sự thấu hiểu sâu sắc. Anh nhìn vào những món đồ thủ công tinh xảo, rồi lại nhìn vào vẻ mặt thất vọng của ba người thợ. Trong không gian yên tĩnh của quán sách, mỗi lời than thở của họ không chỉ là nỗi niềm cá nhân, mà còn là tiếng lòng của cả một tầng lớp đang bị đẩy lùi bởi làn sóng mới. Anh hiểu rằng, đây không chỉ là vấn đề kinh tế, mà là một cuộc khủng hoảng về giá trị, về ý nghĩa của lao động chân chính trong một kỷ nguyên đang hối hả tìm kiếm hiệu quả và lợi nhuận.

Tiểu An ghi chép cẩn thận, gương mặt non nớt lộ rõ vẻ lo lắng. Cậu bé đã chứng kiến sự hào hứng khi 'Thông Cáo Giáo Dục Nhân Đạo' được ban hành, sự phấn khích khi 'Linh Năng Thuật' được công bố. Nhưng giờ đây, những hệ lụy của sự thay đổi đang dần hiện rõ, và chúng không hề đơn giản, không hề dễ dàng như những lý thuyết trên giấy. Cậu bé nhìn Tạ Trần, chờ đợi một lời giải đáp, một hướng đi cho những con người đang đứng trước bờ vực mất đi ý nghĩa cuộc đời mình. Tạ Trần, với vẻ trầm tĩnh cố hữu, chỉ khẽ nhấp một ngụm trà, để hương vị thanh tao lan tỏa trong vòm miệng, như đang tìm kiếm sự tĩnh lặng trước khi đưa ra một lời khuyên có thể định hình lại cả một triết lý sống. Anh biết, những mầm mống bất công mà anh đã dự cảm ở chương trước, nay đã bắt đầu trổ cành, thách thức những giá trị cốt lõi của 'Nhân Đạo'.

***

Cùng lúc đó, tại Thành Vô Song, trên Phố Thương Mại Kim Long, một khung cảnh hoàn toàn đối lập đang diễn ra. Con phố, vốn đã nổi tiếng là sầm uất và náo nhiệt, nay càng thêm phần tấp nập, ồn ào. Các tòa nhà ba, bốn tầng với mái ngói cong vút, được trang trí lộng lẫy bằng những biển hiệu lớn và đèn lồng rực rỡ, thi nhau khoe sắc. Tiếng rao hàng của những tiểu thương, tiếng mặc cả của khách mua, tiếng nói chuyện ồn ào hòa cùng tiếng nhạc xập xình từ các quán rượu, tạo nên một bản giao hưởng của sự phồn thịnh và xa hoa. Mùi hương liệu quý giá hòa với m��i thức ăn thơm lừng, mùi vải vóc mới và mùi kim loại từ các cửa hiệu trang sức, tất cả trộn lẫn vào nhau, kích thích mọi giác quan. Không khí sôi động, náo nhiệt, và tràn ngập một cảm giác hối hả, giàu có.

Nổi bật giữa không khí đó là Ông Chủ Tiệm Kim Hoàn, Thương Gia Trần. Dáng người mập mạp của ông ta được bao bọc trong bộ áo gấm lụa là, màu sắc sặc sỡ, trên mười ngón tay mũm mĩm đeo đầy nhẫn vàng lấp lánh. Khuôn mặt tròn trĩnh luôn nở một nụ cười tự mãn, và đôi mắt ti hí của ông ta lấp lánh sự tính toán, như thể có thể nhìn xuyên thấu mọi cơ hội làm ăn. Ông ta đang đứng trước cửa hàng lớn nhất của mình, hân hoan giám sát việc bày bán những mặt hàng "công nghệ mới" mà ông ta đã nhập về hoặc cho sản xuất.

"Nhanh tay lên! Hàng mới về, giá cả phải chăng! Nhanh tay thì còn, chậm tay thì hết!" Một nhân viên của Trần Gia lớn tiếng rao, giọng oang oang át cả tiếng ồn ào xung quanh.

Các sản phẩm được trưng bày, dù là đồ gốm sứ, dụng cụ gia đình, hay những bộ quần áo đơn giản, đều có mẫu mã bắt mắt, màu sắc tươi tắn, và đặc biệt là giá thành cực kỳ rẻ. Chất lượng của chúng có thể không bằng những món đồ thủ công được làm tỉ mỉ, nhưng vẻ ngoài hào nhoáng và cái giá "như cho không" đã thu hút đông đảo khách hàng. Dòng người chen chúc trước cửa hàng của Thương Gia Trần, ai nấy đều háo hức muốn mua sắm những món đồ mới mẻ này.

Thương Gia Trần cười phá lên, tiếng cười sang sảng đầy tự mãn. Ông ta tiện tay cầm lấy một chiếc bình sứ được sản xuất hàng loạt, hoa văn tuy không tinh xảo nhưng cũng đủ rực rỡ. "Thời thế thay đổi rồi! Ai còn ôm khư khư cái gọi là 'tâm huyết' thì chỉ có mà đói thôi! Tiền mới là chân lý! Hiệu quả mới là trên hết!" Ông ta nói với một gã khách hàng đang chọn mua vài món đồ, ánh mắt đầy khinh thường hướng về những cửa hàng truyền thống lân cận, nơi những món đồ thủ công chất lượng cao đang nằm im lìm, không một bóng người ghé thăm.

Một khách hàng, một người phụ nữ trung niên ăn mặc khá giả, cầm trên tay một bộ ấm chén sứ màu sắc tươi tắn, hào hứng nói: "Đúng vậy, hàng của Trần Gia vừa đẹp vừa rẻ. Chứ đồ của mấy lão thợ kia vừa đắt vừa khó mua, mà có khi chờ cả tháng trời mới có hàng!"

"Phải đó! Giờ ai mà có thời gian chờ đợi chứ? Nhanh, gọn, rẻ, đẹp là được rồi!" Một người đàn ông khác chen vào, tay ôm một chiếc chậu đồng sáng loáng. "Cứ như Trần Gia đây là biết nắm bắt thời cơ. Thiên Đạo sụp đổ, tu tiên không còn, giờ là thời của những người làm kinh tế như chúng ta!"

Thương Gia Trần nghe vậy thì càng thêm đắc ý, nụ cười trên môi càng rộng hơn. Ông ta chỉ tay ra lệnh cho nhân viên sắp xếp hàng hóa, ánh mắt lướt qua những món hàng giá trị, không mảy may quan tâm đến những người thợ thủ công đang vật lộn với cuộc sống mưu sinh, hay những giá trị truyền thống đang dần bị mai một. Đối với ông ta, đó chỉ là những kẻ lạc hậu, không biết thích nghi với thời cuộc. Có những tin đồn rằng ông ta đã tìm ra cách sử dụng một số kỹ thuật mới, có thể là gián tiếp liên quan đến 'Linh Năng Thuật', để tối ưu hóa quá trình sản xuất, giúp sản phẩm của ông ta có giá thành rẻ hơn rất nhiều so với phương pháp thủ công truyền thống. Dù không trực tiếp sử dụng 'Linh Năng' làm nguồn năng lượng chính, nhưng tinh thần của nó – sự hiệu quả, khả năng sản xuất hàng loạt, và giảm chi phí – đã được Thương Gia Trần áp dụng triệt để vào phương thức kinh doanh của mình.

Thực ra, Thương Gia Trần cũng chẳng phải là một kỹ sư hay một nhà phát minh. Ông ta chỉ đơn giản là một thương nhân lão luyện, có con mắt tinh đời trong việc nhìn thấy xu hướng và lợi dụng nó. Khi 'Linh Năng Thuật' xuất hiện, không chỉ mang lại nguồn năng lượng mới, mà còn thay đổi tư duy sản xuất và tiêu dùng. Con người bắt đầu khao khát những thứ mới mẻ, nhanh chóng, và giá rẻ. Ông ta không cần phải hiểu sâu về cơ chế của 'Linh Năng Thuật', chỉ cần biết rằng nó đã mở ra một cánh cửa cho các phương pháp sản xuất tiên tiến hơn, dù là bán thủ công hay cơ khí đơn giản, miễn là có thể giảm chi phí và tăng số lượng. Ông ta đã đầu tư vào các xưởng sản xuất sử dụng những công cụ cải tiến, mua nguyên liệu giá rẻ từ các nguồn mới, và không ng���n ngại sao chép các mẫu mã phổ biến. Cái "tâm huyết" mà những người thợ thủ công trân trọng, trong mắt ông ta, chỉ là sự lãng phí thời gian và tiền bạc.

Sự trỗi dậy của Thương Gia Trần và những thương gia cùng loại đã tạo nên một làn sóng mới trên thị trường, đẩy những người thợ thủ công truyền thống vào thế khó. Họ không chỉ mất đi khách hàng mà còn mất đi cả niềm tin vào giá trị lao động của mình. Trong thế giới đang chạy theo tốc độ và lợi nhuận, cái đẹp của sự tinh xảo, cái hồn của sản phẩm làm bằng tay dường như đã trở thành một thứ xa xỉ, không còn ai đủ kiên nhẫn để thưởng thức, hay đủ khả năng để chi trả. Thương Gia Trần, với nụ cười đắc ý và ánh mắt tính toán, chính là hiện thân của một kỷ nguyên mới, nơi giá trị vật chất và hiệu quả được đặt lên hàng đầu, và dường như không có chỗ cho những giá trị tinh thần đã từng được tôn vinh.

***

Trở lại quán sách của Tạ Trần, không khí đã lắng xuống đôi chút. Ba người thợ đã dùng xong chén trà, hương vị chát dịu giúp tâm trí họ phần nào thanh tỉnh hơn. Tiếng nói chuyện nhỏ nhẹ, tiếng trà rót, và tiếng lật sách khẽ khàng của Tiểu An tạo nên một không gian lắng đọng, suy tư. Tạ Trần vẫn giữ vẻ trầm tĩnh, để cho những lời than thở của họ chìm sâu vào không gian, chờ đợi khoảnh khắc thích hợp để cất lời. Anh biết rằng, đôi khi, sự lắng nghe chân thành còn quan trọng hơn bất kỳ lời khuyên vội vã nào.

Khi không khí trong quán thực sự lắng xuống, chỉ còn tiếng gió khẽ lay động tán lá bên ngoài, Tạ Trần mới chậm rãi cất lời. Giọng anh trầm tĩnh, không nhanh không chậm, nhưng mỗi từ ngữ phát ra đều mang theo một sức nặng, một chiều sâu của ngàn vạn triết lý mà anh đã chiêm nghiệm. "Ba vị," anh nói, ánh mắt lần lượt lướt qua từng người, như soi rọi vào tận sâu tâm can họ, "cái giá trị của một món đồ, rốt cuộc nằm ở đâu? Ở cái danh, cái lợi mà nó mang lại, hay ở chính cái tâm, cái hồn mà người làm ra nó đã gửi gắm?"

Lão Tôn, Mãnh và Mộng Dao đều ngẩng đầu lên, ánh mắt từ hoang mang dần chuyển sang băn khoăn, rồi chăm chú lắng nghe. Trong những lời nói của Tạ Trần, họ cảm nhận được một sự thật nào đó đang dần hé mở, một tia sáng le lói giữa màn đêm tuyệt vọng.

"Khi Thiên Đạo đã không còn, khi những quy tắc cổ xưa của tu tiên đã mục rữa và tan biến, thì cái gì mới là thước đo cho sự tồn tại, cho sự trân quý của các ngươi, của nghề nghiệp các ngươi?" Tạ Trần tiếp tục, đôi mắt anh như nhìn xuyên thấu qua vách tường, qua cả thời gian và không gian, chạm đến bản chất của vấn đề. "Linh Năng Thuật có thể làm ra vạn vật nhanh hơn, rẻ hơn, số lượng nhiều hơn gấp bội. Nó có thể tạo ra những sản phẩm bắt mắt, đáp ứng nhu cầu tức thời của con người. Nhưng liệu nó có thể truyền vào đó cái hồn, cái ý nghĩa, cái tình cảm mà chỉ bàn tay và trái tim con người mới có thể ban tặng? Liệu một chiếc bình sứ được sản xuất hàng loạt, dù có đẹp đến mấy, có thể sánh được với tâm tư của Lão Tôn gửi gắm vào từng nét vẽ, từng đường men? Liệu một thanh kiếm thép nguội được đúc khuôn có thể có được linh khí của Thợ Rèn Mãnh truyền vào trong từng nhát búa tôi luyện? Hay một tấm lụa máy dệt có thể mang theo sự tinh tế, sự cần mẫn của Mộng Dao trong từng sợi tơ?"

Tạ Trần dừng lại một chút, để những lời nói của mình thấm sâu vào tâm trí ba người thợ. Anh biết rằng, anh không thể cho họ tiền bạc hay mánh khóe kinh doanh. Anh chỉ có thể cho họ một triết lý, một góc nhìn khác về giá trị của chính họ. "Các ngươi không thể cạnh tranh về giá cả, cũng không thể cạnh tranh về tốc độ hay số lượng. Đó là cuộc chơi của những kẻ chỉ nhìn vào cái lợi trước mắt. Nhưng các ngươi có thể cạnh tranh về 'hồn', về 'tâm'. Hãy để mỗi sản phẩm của các ngươi kể một câu chuyện, một câu chuyện về sự kiên nhẫn, về lòng đam mê, về sự tinh xảo và độc đáo. Hãy để nó mang theo một phần linh hồn của người thợ, một dấu ấn không thể sao chép, không thể làm giả bằng bất kỳ cỗ máy nào. Đó là thứ mà tiền bạc không mua được, và máy móc không thể làm ra."

Lời nói của Tạ Trần như một luồng gió mát lành, xua đi những đám mây u ám trong tâm trí ba người thợ. Họ ngẩng đầu lên, ánh mắt từ hoang mang dần chuyển sang bừng tỉnh. Lão Tôn vuốt ve bức tượng gốm của mình, như thể lần đầu tiên ông thực sự nhìn thấy giá trị của nó. Thợ Rèn Mãnh nắm chặt chuôi búa, như một lời thề sẽ không bao giờ buông bỏ. Mộng Dao ôm cuộn lụa vào lòng, đôi mắt cô lấp lánh một tia hy vọng mới, một khao khát được dệt nên những câu chuyện bằng tơ lụa.

"Khi con người khao khát thành tiên, họ chạy theo sức mạnh và quyền năng. Giờ đây, khi con đường ấy không còn, họ lại dễ dàng sa vào cái bẫy của vật chất và hiệu quả," Tạ Trần nhẹ nhàng tiếp lời, như đang nói với chính mình, nhưng cũng là đang định hướng cho những tâm hồn đang lạc lối. "Nhưng 'Nhân Đạo' không phải là phủ nhận mọi thứ, mà là tìm kiếm sự cân bằng, tìm kiếm những giá trị chân thực và bền vững. Nó là một con đường để con người tự học hỏi, tự điều chỉnh, không ngừng tìm kiếm ý nghĩa của sự tồn tại. Một sản phẩm mang 'hồn' của người thợ, một câu chuyện được kể qua đôi bàn tay tài hoa, sẽ luôn có một vị trí riêng trong lòng những người biết trân trọng cái đẹp, trân trọng sự công phu. Dù cho thế giới có thay đổi đến đâu, lòng người có vọng động đến mấy, cái 'chấp niệm' về sự hoàn mỹ, về giá trị nghệ thuật sẽ không bao giờ mất đi, nó chỉ chờ đợi những tâm hồn đồng điệu để được đánh thức."

Tiểu An chăm chú lắng nghe, cây bút lông trên tay không ngừng lướt trên trang giấy. Cậu bé hiểu rằng, những lời Tạ Trần vừa nói không chỉ là lời khuyên cho ba người thợ, mà còn là một bài học sâu sắc về bản chất của 'Nhân Đạo', về cách con người nên định nghĩa lại giá trị của mình trong kỷ nguyên mới. Cậu bé cảm nhận được rằng, việc Tạ Trần nhấn mạnh 'hồn' và 'câu chuyện' trong sản phẩm thủ công báo hiệu sự phát triển của nghệ thuật, văn hóa và giá trị tinh thần trong kỷ nguyên Nhân Gian, đối trọng với sự phát triển vật chất đang tràn lan. Thách thức từ sự cạnh tranh không lành mạnh và lòng tham cho thấy 'Nhân Đạo' sẽ không phải là một con đường dễ dàng, mà là một hành trình không ngừng đấu tranh với bản tính con người.

Ánh mắt Tạ Trần lại nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi ánh sáng chiều tà đã tắt hẳn, nhường chỗ cho màn đêm buông xuống. Những ánh đèn 'Linh Năng' nơi xa vẫn lập lòe, sáng hơn, nhiều hơn một chút so với đêm qua, nhưng trong quán sách của anh, ánh đèn dầu vẫn dịu dàng tỏa sáng, bao trùm lên ba người thợ vừa tìm thấy lại niềm tin và một vị tiên sinh trầm tĩnh, đã gieo vào lòng họ một hạt giống triết lý mới. Lời khuyên của Tạ Trần về việc tìm kiếm 'giá trị nội tại' trong công việc sẽ là một chủ đề xuyên suốt, ảnh hưởng đến cách con người định nghĩa thành công và hạnh phúc trong kỷ nguyên mới. Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và lòng người vẫn còn đó những góc khuất chưa được soi rọi. Hành trình của 'Nhân Đạo' chỉ mới bắt đầu, và những bài học về giá trị chân chính, về bản chất con người, sẽ còn tiếp diễn mãi.

Truyện gốc của Long thiếu, chỉ được công bố chính thức trên truyen.free.