Sáng sớm, quán sách "Vô Thường Thư Các" nằm khuất trong một con hẻm nhỏ của Thị Trấn An Bình vẫn chìm trong làn không khí se lạnh, trong trẻo của buổi bình minh. Ánh dương đầu tiên, yếu ớt nhưng đầy hy vọng, len lỏi qua khe cửa sổ gỗ đã bạc màu, vẽ thành những dải sáng mỏng trên nền gạch cũ kỹ. Không gian bên trong vẫn mang cái mùi đặc trưng của giấy ố vàng, mực tàu thoang thoảng và một chút hương trầm còn vương lại từ đêm trước, tạo nên một bầu không khí tĩnh mịch, gần như tách biệt với sự ồn ào đang dần bừng tỉnh của thế giới bên ngoài.

Tạ Trần, thân hình gầy gò trong chiếc áo vải bố màu xanh xám đã sờn cũ, vẫn giữ nguyên tư thế trầm tĩnh sau quầy. Đôi mắt sâu thẳm của hắn, tựa như hai hồ nước không đáy phản chiếu cả ngàn vạn tinh tú, đang chăm chú lướt trên từng dòng chữ của một cuốn sách cổ bìa da. Những ngón tay thanh mảnh, trắng nhợt, khẽ lật trang giấy đã ngả màu thời gian, động tác chậm rãi, ung dung, như thể thời gian đã ngưng đọng quanh hắn. Mái tóc đen dài được buộc gọn gàng bằng một dải lụa đơn giản, tôn lên vẻ thanh tú, thoát tục của một thư sinh không màng danh lợi. Hắn không có vẻ cường tráng của người tu tiên, cũng chẳng mang khí phách dũng mãnh của võ giả, chỉ có một sự an yên nội tại, một vẻ tỉnh táo đến lạ thường, như có thể nhìn thấu mọi sự phàm trần.

Thư Đồng Tiểu An, gầy gò với đôi mắt toát lên vẻ thông minh thường ngày, vừa đặt một khay điểm tâm đạm bạc lên bàn, v���a rón rén bước đến góc quen thuộc của mình. Cô bé ngồi xuống trên tấm đệm cũ, mở một cuốn sách ra đọc, thỉnh thoảng lại ngước mắt nhìn Tạ Trần với vẻ ngưỡng mộ không giấu giếm. Trong lòng cô bé, Tạ Trần không chỉ là tiên sinh dạy chữ, mà còn là một ngọn hải đăng của tri thức và sự an lạc giữa một thế giới đầy biến động.

"Tiên sinh, hôm nay người có vẻ trầm ngâm hơn mọi ngày ạ," Tiểu An khẽ khàng cất tiếng, giọng nói trong trẻo nhưng đầy sự quan tâm. Cô bé nhận thấy một sự khác lạ, một tầng suy tư dày hơn lẩn khuất trong ánh mắt Tạ Trần, dù vẻ mặt hắn vẫn bình thản như mặt hồ thu.

Tạ Trần chỉ khẽ mỉm cười, nụ cười nhạt nhòa như ánh nắng sớm, không đáp lời. Hắn không nói gì, đôi mắt vẫn dán chặt vào cuốn sách đang đọc dở. Sự im lặng của hắn không phải là cự tuyệt, mà là một lời mời gọi đến sự tĩnh lặng, đến không gian của suy tư. Tiểu An hiểu ý, cũng lặng lẽ cúi xuống cuốn sách của mình, nhưng ánh mắt vẫn thỉnh thoảng liếc nhìn Tạ Trần, tự hỏi điều gì đã khiến tiên sinh của mình hôm nay lại chìm đắm đến vậy.

Quán sách lại chìm vào sự yên tĩnh, chỉ còn tiếng lật sách sột soạt nhẹ nhàng, và tiếng gió hiu hắt lùa qua khe cửa, mang theo hơi lạnh của sương mai. Thời gian trôi đi chậm rãi, như một dòng chảy vô hình.

Bất chợt, một bóng người lướt qua cánh cửa gỗ mở hờ. Đó là một hình bóng mờ nhạt, nhanh đến nỗi gần như không thể nắm bắt, nhưng lại mang theo một sự vội vã cố ý. Người đó không dừng lại, chỉ khẽ nghiêng người, để lại một phong thư được niêm phong cẩn thận trên bậc cửa trước khi biến mất vào con hẻm, không một tiếng động, không một lời chào hỏi.

Tạ Trần, mặc dù mắt vẫn nhìn vào sách, nhưng giác quan nhạy bén của hắn đã thu nhận được sự biến động nhỏ nhất này. Đôi mắt hắn khẽ chớp, rồi từ từ rời khỏi trang sách, dõi theo hướng bóng người vừa đi qua. Hắn không vội vã, không tỏ vẻ kinh ngạc, chỉ là một sự chuyển động tự nhiên, như một chiếc lá lìa cành theo làn gió. Ánh mắt hắn dừng lại trên phong thư màu xám tro nằm yên vị trên bậc cửa.

Tiểu An, đang mải mê với những câu chữ, cũng bị sự thay đổi nhỏ trong bầu không khí thu hút. Cô bé ngẩng đầu lên, đôi mắt thông minh lướt qua Tạ Trần, rồi dừng lại ở bức thư.

"Tiên sinh, có người để lại thư ạ," cô bé thì thầm, giọng nói pha chút tò mò.

Tạ Trần vẫn không nói gì. Hắn đứng dậy, bước đến bậc cửa. Bước chân hắn nhẹ như không, không gây ra một tiếng động nào trên nền gạch. Hắn cúi xuống, nhặt phong thư lên. Chất liệu giấy thô ráp, không có bất kỳ dấu hiệu đặc biệt nào, không tên người gửi, không dấu ấn môn phái. Nó chỉ là một phong thư bình thường, nhưng lại ẩn chứa một sức hút kỳ lạ, tựa như một bí mật đang chờ được hé mở. Đôi mắt hắn lướt qua phong thư, không cố gắng đọc nội dung xuyên qua lớp giấy, chỉ cảm nhận sự tồn tại của nó. Một cảm giác se lạnh nhẹ nhàng lướt qua đầu ngón tay hắn khi chạm vào giấy, không phải là cái lạnh của thời tiết, mà là cái lạnh của một nỗi lo lắng, một sự trăn trở vô hình.

Tiểu An nhìn Tạ Trần cầm bức thư, lòng hiếu kỳ trỗi dậy. Cô bé chưa bao giờ thấy tiên sinh nhận một bức thư nào mà lại mang vẻ trầm mặc đến thế. Thường ngày, thư từ gửi đến quán sách đều là những lời hỏi thăm, những lời mời đàm đạo từ các học giả, hoặc thỉnh thoảng là những bức thư từ Lăng Nguyệt tiên tử hay Dương Quân, nhưng tất cả đều mang một phong thái cởi mở, minh bạch. Còn bức thư này, nó ẩn mình, lén lút, như một lời thì thầm trong bóng đêm.

Tạ Trần quay lại quầy sách, vẫn giữ vẻ điềm tĩnh. Hắn không vội mở thư, mà đặt nó lên bàn, bên cạnh cuốn sách cổ đang đọc dở. Hắn ngồi xuống, khẽ thở dài một hơi rất nhẹ, gần như không thể nghe thấy. Rồi, với động tác chậm rãi và cẩn trọng, hắn bóc lớp niêm phong. Không có con dấu nào, chỉ là một chút sáp nến được làm nóng và dán lại. Điều này càng khẳng định tính bí mật của bức thư.

Bên trong là vài tờ giấy mỏng, được viết tay bằng nét chữ nhỏ, ngay ngắn nhưng có phần vội vàng. Tạ Trần cầm lấy những tờ giấy, bắt đầu đọc. Đôi mắt hắn vẫn bình thản, nhưng sự tập trung của hắn lại sâu sắc hơn bao giờ hết. Từng câu chữ, từng chi tiết hiện lên trong tâm trí hắn, không chỉ là thông tin mà là những mảnh ghép của một bức tranh lớn hơn, một bức tranh về sự tha hóa, về "mất người" đang diễn ra ngay trong lòng Thị Trấn An Bình, dưới cái tên "Nhân Đạo".

Hắn đọc về Trương Lão, người bán rau đã bị đánh đập và tịch thu toàn bộ sản vật vì không nộp "phí phẩm hạnh" vô lý. Hắn đọc về vết thương trên cánh tay trái của Trương Lão, về ba cái tên Mão, Dậu, Tuất của nhóm "Đại Diện Nhân Đạo". Hắn đọc về ngày tháng cụ thể, về địa điểm, về những lời khai của những người bán hàng rong, của những người dân nghèo phải chịu đựng sự áp bức. Rồi đến những chi tiết về việc "phí phẩm hạnh" tăng vọt một cách vô lý, về những quy định bất nhất, những lời hứa hão huyền và những hành động tàn nhẫn đi ngược lại hoàn toàn với lý tưởng "Nhân Đạo" mà chúng rao giảng.

Tạ Trần đọc đi đọc lại, không bỏ sót một chi tiết nào. Mỗi dòng chữ, mỗi câu chuyện là một minh chứng sống động cho sự biến chất của một l�� tưởng cao đẹp. Hắn không biểu lộ cảm xúc ra ngoài. Khuôn mặt thanh tú vẫn giữ vẻ trầm tĩnh đến khó tin, đôi mắt sâu thẳm vẫn không gợn sóng. Nhưng sâu thẳm bên trong tâm hồn hắn, một dòng suy nghĩ cuộn chảy không ngừng.

"Nhân Đạo... khởi nguồn từ nhân tính. Nhưng nhân tính vốn có hai mặt," hắn thầm nhủ trong lòng, giọng nói vô hình vang vọng trong tâm trí hắn. "Một mặt là lương thiện, là tình người, là sự bao dung. Mặt kia là tham lam, là dục vọng, là khao khát quyền lực không đáy."

Hắn nhớ lại những lời hắn đã viết trong cuốn "Nhân Đạo Luận" của mình, những triết lý mà hắn đã dành cả đời để suy ngẫm và chiêm nghiệm. "Nhân Đạo là tự do, là trách nhiệm, là tình người. Nó không phải là một gông cùm, càng không phải là một công cụ để chèn ép hay trục lợi. Khi con người đánh mất nhân tính, thì dù có hô hào 'Nhân Đạo' đến đâu, cũng chỉ là một sự giả dối." Bức thư này chính là minh chứng đau lòng nhất cho sự giả dối đó.

Tạ Trần đặt bức thư xuống, ngón tay lướt nhẹ trên từng dòng chữ được viết bằng mực đen trên nền giấy trắng. Nó không chỉ là những ghi chép khô khan, mà là những mảnh vỡ của cuộc đời, là bằng chứng sống động về sự áp bức, là tiếng kêu cứu âm thầm của những người yếu thế. Hắn nhắm mắt lại, một cảm giác bất an len lỏi trong lòng, không phải cho bản thân hắn, mà cho cái gọi là "Nhân Đạo" mà hắn đã dày công vun đắp.

Giữa trưa, ánh nắng vàng nhạt đã trở nên gay gắt hơn một chút, xuyên qua cửa sổ, tạo thành những vệt sáng lấp lánh trên sàn nhà. Nhưng bên trong quán sách, một bầu không khí căng thẳng ngầm vẫn bao trùm, một sự se lạnh không phải từ thời tiết mà từ chính nội tâm con người. Tiếng lật giấy của Tạ Trần, rồi tiếng bút lông sột soạt trên giấy, là những âm thanh duy nhất phá vỡ sự im lặng, trở thành nhịp điệu của những suy tư sâu sắc.

Tạ Trần mở mắt. Hắn lấy ra cuốn sổ tay cũ kỹ của mình, một vật tùy thân đã theo hắn bao năm tháng, ghi chép lại vô số những suy nghĩ, những chiêm nghiệm về cuộc đời, về nhân sinh, về Thiên Đạo. Bìa sổ đã sờn, từng trang giấy đã ố vàng, nhưng những dòng chữ bên trong vẫn sắc nét, rõ ràng, là tinh hoa của một trí tuệ siêu việt.

Hắn cầm bút lông, chấm mực, rồi bắt đầu viết. Nét chữ của hắn thanh thoát, mạnh mẽ nhưng cũng đầy uyển chuyển, như rồng bay phượng múa. Hắn không ghi lại những chi tiết cụ thể của bức thư, bởi những điều đó chỉ là biểu hiện bên ngoài. Điều hắn quan tâm là bản chất bên trong, là nguồn gốc của sự tha hóa.

"Sức mạnh, khi thiếu đi sự kiểm soát của lương tri, sẽ biến thành tai họa. Quyền lực, khi bị lợi dụng dưới danh nghĩa cao đẹp, còn đáng sợ hơn cả bạo lực trần trụi. Cái gọi là 'Đại Diện Nhân Đạo' đang bóp méo hình hài của chính Nhân Đạo, biến nó thành một công cụ xiềng xích, một chiếc gông cùm vô hình, khóa chặt tự do và tình người."

Hắn dừng lại, ngẫm nghĩ một lát, rồi lại tiếp tục.

"Con người, bản tính vốn đa đoan, chứa đựng cả thiện lẫn ác. 'Nhân Đạo' không phải là phủ nhận cái ác, mà là hướng con người đến cái thiện, là tạo dựng một không gian nơi cái thiện có thể nảy nở, cái ác c�� thể bị kiềm chế. Nhưng khi chính những kẻ tự xưng là 'người bảo vệ Nhân Đạo' lại gieo rắc bất công, lợi dụng lòng tin và nỗi sợ hãi, thì đó là lúc 'Nhân Đạo' đứng trước nguy cơ 'mất người' trầm trọng nhất."

Tạ Trần nhắm mắt, tựa như đang hình dung ra những hình ảnh trong bức thư: Trương Lão với vết thương trên tay, Tiểu Hoa với chiếc xe đẩy bánh bị tịch thu, những ánh mắt sợ hãi, những tiếng thở dài cam chịu của người dân. Hắn cảm nhận được sự bất lực, sự tuyệt vọng đang lan tỏa trong cộng đồng. Đây không phải là Nhân Đạo mà hắn từng mơ ước, không phải là kỷ nguyên mà hắn đã gián tiếp định hình.

"Thiên Đạo sụp đổ, nhường chỗ cho Nhân Đạo. Nhưng nếu Nhân Đạo lại trở thành một Thiên Đạo mới, một thứ quyền lực tối thượng và độc đoán, thì ý nghĩa của sự sụp đổ đó là gì? Chỉ là một vòng tuần hoàn vô nghĩa, một sự thay thế từ xiềng xích này sang xiềng xích khác." Hắn mở mắt, ánh mắt sâu thẳm ẩn chứa sự trăn trở về hướng đi của Nhân Gian.

Hắn lại viết: "Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và lòng người, mãi mãi là một vực sâu không đáy. Nhưng chính trong vực sâu đó, những hạt mầm của công lý và lương tri vẫn có thể nảy mầm và đâm chồi. Vấn đề không nằm ở 'Nhân Đạo' hay 'Thiên Đạo', mà nằm ở bản chất của 'người' nắm giữ và thực thi nó."

Hắn đặt bút xuống, nhìn những dòng chữ vừa viết. Đó không phải là một lời giải đáp, mà là một sự gợi mở, một sự định hướng. Hắn tin rằng, chân lý, dù có bị che lấp đến đâu, cuối cùng cũng sẽ được phơi bày. Những lời triết lý này, một ngày nào đó, sẽ trở thành kim chỉ nam hoặc lời giải đáp cho các nhân vật khác, định hình hướng giải quyết cho vấn đề "Đại Diện Nhân Đạo". Bức thư ẩn danh này, cùng với những dòng suy ngẫm của hắn, chính là một "hạt mầm" của sự phản kháng có tổ chức, cho thấy không chỉ Lý Phong mà còn có những người khác đang ngấm ngầm chống lại sự tha hóa.

Việc Tạ Trần không trực tiếp can thiệp, mà chọn cách suy ngẫm và viết lách, báo hiệu một sự kiện lớn hơn sẽ xảy ra mà hắn sẽ gián tiếp ảnh hưởng hoặc định hướng. Hắn không cần phải ra mặt, không cần phải vung kiếm, chỉ cần gieo mầm tư tưởng, gieo mầm chân lý, và rồi những hạt mầm đó sẽ tự mình nảy nở, đâm chồi, và cuối cùng sẽ phá tan lớp vỏ bọc giả dối.

Tiểu An vẫn say sưa đọc sách, không hề hay biết về dòng suy nghĩ cuồn cuộn trong tâm trí tiên sinh. Cô bé chỉ cảm thấy một sự tĩnh lặng bao trùm quán sách, một sự tĩnh lặng mang theo một sức nặng vô hình, khiến lòng người cũng trở nên trầm tư hơn.

Tạ Trần nhẹ nhàng gấp cuốn sổ tay lại, đặt nó trở lại ngăn kéo bí mật dưới quầy. Bức thư ẩn danh được đặt gọn gàng bên dưới cuốn sách cổ. Hắn đứng dậy, bước đến bên cửa sổ, nhìn ra con hẻm nhỏ. Nắng đã lên cao, những bóng người lướt qua nhanh hơn, tiếng rao hàng vang vọng xa gần. Cuộc sống bình thường vẫn tiếp diễn, nhưng dưới lớp vỏ bọc đó, một cuộc đấu tranh thầm lặng đang diễn ra.

Hắn nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi bóng đêm sẽ lại bao trùm, nhưng trong lòng hắn, một ánh sáng hy vọng đã bắt đầu lóe rạng, không phải là ánh sáng chói chang của quyền năng, mà là ánh sáng bền bỉ, âm thầm của lương tri và trí tuệ, dẫn lối cho một kỷ nguyên mới, nơi con người tìm thấy sự trọn vẹn mà không cần thành tiên, chỉ cần giữ trọn vẹn nhân tính của mình.

Tác phẩm thuộc quyền sáng tác của Long thiếu, được phát hành riêng tại truyen.free.