Ngày 13 tháng 4 năm 1870, thời tiết quang đãng, nhiệt độ ôn hòa.

Dòng nước sông Zambezi cuồn cuộn đổ xuống vực sâu thăm thẳm như vạn ngựa phi nước đại. Hơi nước bắn lên tạo thành cầu vồng lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Tiếng thác đổ ầm ầm như sấm rền, vang xa hàng cây số. Đứng trên bờ, ta không khỏi kinh ngạc trước kỳ quan thiên nhiên hùng vĩ này.

Ta đứng trên tảng đá lớn ngắm nhìn toàn cảnh thác nước, lần đầu tiên cảm thấy bản thân thật nhỏ bé. Suốt hai mươi năm quân ngũ, trải qua vô số lần sinh tử, nhưng chưa từng khiến ta có cảm giác này.

Chiến tranh chỉ mang đến sự chai sạn, hay nói đúng hơn, đó là công việc, là phương kế duy nhất để ta tồn tại.

Kỳ quan thiên nhiên này đã giáng một đòn mạnh vào tâm hồn chai sạn của ta, gột rửa lớp bụi thuốc súng bám đầy tâm trí.

— Trích "Nhật ký Tổng tư lệnh Lục quân Đông Phi - Felix"

Nhật ký của Felix trở thành tư liệu lịch sử quý giá và hiếm hoi về quá trình Đông Phi mở rộng và cai trị châu Phi. Đây cũng là bằng chứng hiếm hoi về tội ác thuộc địa được ghi chép lại.

Về sau, chính phủ Đông Phi không phủ nhận nhưng chỉ đối phó một cách lạnh nhạt. Muốn tìm hiểu lịch sử Đông Phi, không thể bỏ qua tác phẩm này, mặc dù thuộc quyền sở hữu của hoàng gia và có giá bán rất cao, khiến phần lớn người dân chỉ có thể biết đến qua các kênh truyền thông giật gân.

Ngoài nhật ký Felix, gần như không còn nguồn tư liệu nào khác. Chính phủ Đông Phi có thói quen hủy tài liệu, chứng cứ ngay từ thời thuộc địa. Hàng loạt di tích Ả Rập và các thành phố cổ bị phá hủy, khiến việc tìm kiếm chứng cứ trở nên vô cùng khó khăn.

Trình độ dân trí ở Đông Phi thời bấy giờ quá thấp, ít người có khả năng viết nhật ký như Felix. Không chỉ biết chữ, mà còn phải có giấy bút – thứ mà chỉ quan chức mới tiếp cận được. Trong khi ngay cả việc viết công văn cũng là thách thức đối với nhiều quan chức Đông Phi, thì nói gì đến việc viết nhật ký.

Vì vậy, nhật ký Felix càng trở nên giá trị. Cộng với địa vị cao và danh tiếng "danh tướng" của tác giả, tác phẩm này rất được ưa chuộng.

Thái độ của Ernst về tội ác thuộc địa là thừa nhận nhưng hiếm khi đề cập. Trong thời kỳ ba nước tranh hùng, Đông Phi bị giới "tiến bộ" đạo đức giả chỉ trích. Tuy nhiên, chính phủ vẫn hành động theo ý mình. Mỗi khi hậu duệ các nạn nhân khiếu nại đều bị bác bỏ, bởi lẽ Đông Phi không công nhận thân phận của họ.

Thực tế, không ít kẻ mạo danh con cháu thổ dân Đông Phi đã chạy sang Tây Phi để trục lợi. Tuy nhiên, họ chẳng đạt được gì, bởi Đông Phi chỉ thừa nhận việc đã đưa hai mươi vạn thổ dân sang Zanzibar – "người anh em" thân thiết của mình.

Zanzibar dưới sự "nuôi dưỡng" của Đông Phi đã trở nên phụ thuộc hoàn toàn, không dám manh động.

Bước sang thế kỷ 21, khi các nước phát triển chậm lại, làn sóng "đảo chính lịch sử" từ cộng đồng người da màu tại Mỹ càng khiến Đông Phi – đế quốc thuộc địa cũ – dần được "tẩy trắng".

Ít nhất so với Mỹ, Đông Phi tỏ rõ sự ưu việt khi không có vấn đề người da đen hay phân biệt chủng tộc như Mỹ. Ernst chỉ áp đặt lao động cưỡng bức chứ không đặt ra các luật lệ hà khắc. So với các cường quốc thuộc địa đương thời, Đông Phi được coi là khoan hồng hơn.

Không có chính sách diệt chủng một cách có hệ thống; nếu có, đó cũng là do chính các bộ lạc thổ dân tự tàn sát lẫn nhau. Đến tận thế kỷ 21, xung đột bộ lạc ở Tây Phi vẫn tiếp diễn.

Ernst – nhân vật lịch sử gây tranh cãi – dần được công nhận rộng rãi, nhất là khi nạn "da đen hóa" tại Mỹ, Pháp gây ra nhiều rối loạn xã hội. Người dân gốc Đức ở nhiều nơi càng hướng về lá cờ Đông Phi.

Lịch sử là vòng tuần hoàn. Một vị quân chủ kiểu mẫu như Ernst, bất kể tội ác nào, cũng được hậu thế tôn vinh. Với góc nhìn của những anh hùng sử thi, mọi đế vương đều được mỹ hóa.

...

Thác Vua Konstantin

Felix – Tổng tư lệnh Lục quân Đông Phi, người đề xuất kế hoạch "Túi" – cũng là người chỉ huy chiến dịch này.

Lúc này, ông cưỡi ngựa ô quan sát binh lính cắm cờ của Đông Phi trên cao nguyên phía bắc thác nước.

Quân đội Đông Phi chính thức tiến đến bờ bắc sông Zambezi, hoàn thành kế hoạch "Túi" sau năm tháng rưỡi. Đông Phi chiếm được lãnh thổ tương đương Zambia ngày nay và một phần Congo, tổng cộng hơn 80 vạn kilômét vuông.

Hầu hết các vương quốc và bộ lạc bản địa trở thành chư hầu, ký vào những hiệp ước nhượng đất mà họ không hề thấu hiểu dưới sự đe dọa của họng súng quân Đông Phi.

Thác Vua Konstantin chính là thác Victoria nổi tiếng châu Phi, tên bản địa là Mosi-oa-Tunya.

Thực tế, thác này đã được David Livingstone phát hiện năm 1855 và đặt theo tên Nữ hoàng Anh. Nhưng cũng như nhiều hồ lớn khác, khi thuộc về Đông Phi, thác nước này phải mang tên Đức.

Tên gọi Thác Vua Konstantin xuất phát từ một giờ trước đó...

Sau khi hoàn thành kế hoạch "Túi", Felix đi tuần tra từ Yeke tới thác Mosi-oa-Tunya.

"Báo cáo Tổng tư lệnh!" Một binh lính chào.

Felix nhìn thác nước hỏi: "Nơi này tên là gì?"

"Thưa chỉ huy, dân địa phương gọi là Mosi-oa-Tunya."

"Mosi-oa-Tunya? Không được đâu. Đây là lãnh thổ Đông Phi, phải đổi tên Đức."

"Xin chỉ huy đặt tên."

"Đã là đất Đông Phi thì lấy tên bệ hạ. Từ nay gọi là Thác Thân vương Konstantin."

Nhưng Felix chợt nghĩ lại rằng Đông Phi sắp lập vương quốc, dùng tước hiệu "Thân vương" sẽ không phù hợp.

"Không, gọi là Thác Vua Konstantin mới xứng tầm vương quốc ta."

"Tuân lệnh!"

Vậy là cái tên Thác Vua Konstantin ra đời chỉ qua vài lời phán của Felix, sau này thường gọi tắt là Thác Vua.

Toàn bộ nội dung dịch thuật này được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ bởi truyen.free.