Arthur bắt đầu biết chạy vào một buổi sáng sũng sương, khi trời lạnh đến mức ai cũng rút tay vào trong áo, chỉ trừ nó.

Nó lảo đảo từ lều ra, cặp chân bé xíu dẫm từng bước trên mặt đất lổn nhổn đá nhỏ. Cái áo choàng được quấn sơ sài trùm gần tới mắt, hai tay lắc lư như chim mới mọc cánh.

Trại im.

Không ai cười phá lên. Không ai reo hò.

Chỉ là... tất cả cùng dừng lại một chút khi thấy nó đứng giữa sân đất, ánh nắng buổi sớm vừa lọt qua tán cây chiếu nghiêng lên mái đầu bù xù của nó – cái đầu nhỏ xíu nhưng ngẩng lên như thể nó là người có chuyện quan trọng nhất để nói hôm nay.

Marcus ngồi xa hơn, dưới bóng chiếc xe đẩy cũ, tay ôm sổ. Mắt hắn không rời Arthur.

Không vì tò mò.

Cũng chẳng vì xúc động.

Chỉ đơn giản là lần đầu tiên, hắn thấy một đứa cùng dòng máu đang bắt đầu có tiếng động riêng.

Từ mấy tháng nay, Arthur chỉ là một cục ấm ấm được chuyền từ tay người lớn này sang người lớn khác. Đứa thì bồng, đứa thì thay khăn, đứa thì trêu nó bằng cách thổi phù lên má nó. Trong mắt Marcus, nó là thứ tồn tại mờ nhạt – một phần mềm yếu mà mẹ hay ôm vào ngực khi trời gió.

Nhưng hôm nay thì khác.

Hôm nay nó tự bước ra khỏi bóng lều, tự gào lên một tiếng không rõ chữ – nhưng rõ ràng là có ý.

“Ư… Á! Má! Ơ… Khoai!”

Tiếng bập bẹ trộn giữa âm thanh con nít và ý thức đầu tiên về vật thể.

Mọi người cười rộ.

Một bà nào đó trong trại thốt lên:

“Nó nói được rồi kìa! Nó đòi khoai đấy!”

Một đứa nhỏ khác hét to:

“Arthur nói! Arthur nói!”

Và ngay lập tức, một vòng tròn nhỏ được tạo quanh nó.

Marcus vẫn không nhúc nhích.

Brin ngồi cạnh hắn, há hốc:

“Nó nói thật kìa. Mày thấy không? Mới hôm qua còn ậm ừ.”

“Thấy.”

“Mày không thấy vui à?”

Marcus nhìn lên, chậm rãi trả lời:

“Nó mới bắt đầu. Còn tao thì đã biết khi một người bắt đầu... cũng là lúc người khác sẽ lùi lại.”

Brin không hiểu.

Nhưng cậu im.

Tối hôm đó, quanh bếp củi, người lớn bắt đầu kể lại những câu chuyện về “lần đầu con mình biết nói”.

“Thằng đầu nhà tôi nói tiếng ‘lừa’ đầu tiên. Cả nhà tưởng nó chửi.”

“Con gái tôi gọi ‘dì’ mà toàn thành ‘đĩ’. Suýt bị ăn đòn.”

Mọi tiếng cười đều hướng về Arthur – đứa bé giờ đã ngủ gật trên vai mẹ, đầu lắc lư như búp bê vải.

Marcus ngồi ở mép ngoài, gác tay lên đầu gối, nhìn lửa.

Hắn không nói gì.

Nhưng mỗi tràng cười, mỗi câu đùa về Arthur, lại đẩy cái tên Marcus lùi sâu hơn vào im lặng.

Không phải vì ai đó cố tình lãng quên hắn.

Mà vì... người ta thường nhớ đến kẻ vừa mới chạm vào ngôn ngữ đầu tiên hơn là kẻ đã biết cách dùng nó quá thành thạo.

Marcus gập sổ.

Lặng lẽ khắc một nét than lên bìa sau: “Ngày một đứa khác bắt đầu biết nói, là ngày mình phải học lại cách được lắng nghe.”

Marcus không phải đứa trẻ hay mơ hồ về vị trí của mình. Hắn biết rõ mình được nhìn bằng ánh mắt gì, từ những ai, và bao nhiêu ánh mắt trong trại thực sự sợ khi hắn chỉ im lặng. Nhưng từ khi Arthur bắt đầu biết chạy, rồi biết gọi “má”, “ăn”, “ơi”, có điều gì đó trong không khí thay đổi.

Không phải ánh nhìn. Không phải lời khen.

Mà là sự tự nhiên của mọi sự chú ý dồn về một hướng – mà không cần ai giật dây.

Hôm ấy trời lạnh, nhưng đám trẻ vẫn túm tụm chơi bên lửa như thường. Marcus ngồi gần đó, giả vờ chăm chú viết trong sổ. Thực ra hắn đang nghe. Nghe tiếng chân, tiếng thở, tiếng thở dài không kịp cất thành lời.

Arthur đi ngang, tay cầm một củ khoai chưa chín kỹ, cứ chạy vòng vòng, đôi lúc dừng lại, rồi ngã nhoài ra đất.

Một đứa trong nhóm – thằng Tuck – hét to:

“Nó ngã rồi!”

Những đứa khác cười ré lên, không chế nhạo, mà giống như một phản xạ dễ chịu. Một đứa còn chạy đến đỡ Arthur dậy, phủi đất bám trên tay áo cậu bé, rồi nói:

“Chạy chậm thôi, Arthur. Coi chừng té vô than!”

Marcus khựng tay.

Không đứa nào từng nói câu đó với hắn khi hắn bằng tuổi.

Không ai từng chạy đến phủi đất trên tay hắn cả.

Tối hôm đó, Marcus rút Dane ra nói chuyện riêng.

“Ngày mai, mày thử làm rơi gói muối lúc tụi nó đang chơi. Xem ai nhặt lại.”

Dane ngạc nhiên.

“Sao phải làm vậy?”

“Chỉ làm đi.”

Sáng hôm sau, Dane lững thững đi ngang qua chỗ đám nhỏ đang chơi, tay cầm một túi muối nhỏ. Hắn làm rơi, rõ ràng và cố ý, nhưng vờ như không biết. Túi văng ra, lăn vào sát chân Arthur – đang ngồi nghịch một cục đá.

Arthur nhìn túi muối. Nhìn Dane.

Không hiểu.

Chỉ kêu lên:

“Ô! Gì đó!”

Một đứa khác – thằng Dobby – nhanh chân chạy tới, nhặt túi, trao trả cho Dane:

“Của mày nè. Arthur thấy đó!”

Dane gật đầu cảm ơn.

Tụi nhỏ vỗ tay, như thể Arthur vừa góp phần vào chiến công gì đó.

Marcus quan sát từ xa, mặt không biểu cảm.

Dobby không nhặt giúp Dane. Nó nhặt giúp vì Arthur kêu lên.

Chỉ vì một tiếng “Ô!”

Mà hành vi của cả bọn thay đổi.

Tối hôm đó, Marcus viết:

“Tao dùng câu nói để kéo theo hành vi.Nó chỉ cần mở miệng.Và lũ kia chạy theo.”

Không có ganh tỵ trong nét viết.

Nhưng có một nhát gạch dài như đường chẻ mặt nước.

Mấy hôm sau, Arthur bắt đầu được các bà trong trại gọi đi mỗi lần chia củi.

“Lại đây với bà nè. Ngồi đây rồi bà chia cho mấy cục nhỏ đẹp.”

“Arthur đâu rồi? Không có nó, chia không công bằng đâu nha!”

Marcus nghe tất cả.

Không ai từng gọi hắn lúc chia gì cả. Hắn chỉ tự đến, tự biết phần của mình là gì, hoặc khi người ta không chắc nên để phần đó cho ai – họ sẽ đẩy về phía hắn.

Nhưng Arthur thì khác.

Arthur không cần biết mình đang ở đâu. Người ta tự điều chỉnh hành vi để vừa với thằng bé đó.

Brin hỏi:

“Mày có ghét nó không?”

Marcus lắc đầu:

“Không. Tao không ghét một người được thương.”

“Vậy... mày lo nó sẽ lớn lên giống mày à?”

Marcus đáp gọn:

“Tao lo nó lớn lên... và được cần nhiều hơn tao.”

Brin im.

Hôm sau, Marcus thử một chuyện khác.

Hắn bỏ đi rất sớm, trước khi mọi người thức dậy.

Chỉ để xem: ai sẽ để ý đến sự vắng mặt của hắn.

Trại vẫn hoạt động bình thường.

Chia gạo, đun bếp, chia củi, trò chuyện.

Mãi đến tận xế, Brin mới chạy đi tìm hắn.

Marcus hỏi:

“Mày thấy ai hỏi tao đâu không?”

Brin gãi đầu.

“Không. Nhưng tụi nhỏ cũng không hỏi Arthur hôm nay ăn gì.”

Marcus gật nhẹ.

Không hỏi nữa.

Tối hôm đó, hắn trở lại đúng giờ nhóm lửa.

Không ai nhắc việc hắn vắng cả ngày.

Chỉ có một bà già nói:

“Hôm nay Arthur không nghịch phá, chắc tại trời lạnh.”

Một đứa nhỏ thêm vào:

“Mai mà mưa là phải bế nó cao lên. Lần trước nó suýt bị ướt chân.”

Bế nó cao lên.

Từ khi nào người ta nghĩ Arthur phải được bế cao hơn cả lửa?

Marcus ghi dòng cuối vào sổ:

“Có những kẻ bước vào vòng tròn không cần chen.

Người ta tự mở rộng ra vì sợ làm nó khó chịu.”

Mỗi đứa trẻ trong trại đều có cách khiến người khác chú ý. Đứa thì la hét, đứa thì khóc dai, đứa thì cười lăn lộn bất kể ai nhìn hay không. Nhưng không đứa nào… giống Arthur.

Arthur không cố gắng gì cả. Nó chỉ bước đi, ngã xuống, ngẩng đầu lên, rồi cười. Và khi nó cười, cả nhóm đang chơi cũng cười theo. Không vì nó làm gì hay, mà vì nó là Arthur.

Marcus để ý điều đó không phải một lần.

Lần đầu là khi Arthur giật được mảnh vải đỏ trong tay đứa bé gái con bà Caren. Lẽ ra phải bị đánh, hoặc chí ít là giằng lại. Nhưng không. Con bé nhìn mảnh vải bị giật, rồi... cười. “Arthur lấy rồi!” – như thể hành động đó là điều dễ thương nhất xảy ra hôm ấy.

Lần thứ hai là khi Arthur vấp té đè lên đống đá vụn, đứa lớn nhất nhóm – thằng Tuck, cao to hơn hắn cả cái đầu – chạy lại bế nó dậy, vừa dỗ vừa nạt Marcus: “Mày đứng xa chút coi, nó té mày không đỡ được à?”

Marcus không nói gì.

Chỉ nhìn.

Tuck vừa mới hôm trước còn cúi đầu chào Marcus khi đi ngang, giờ... quay sang bảo hắn nên biết điều.

Chỉ vì Arthur.

Tối hôm đó, Marcus không ngủ. Hắn ngồi trong lều, lưng dựa vào cột gỗ, sổ đặt trên đùi. Ngoài trời có tiếng lách tách của củi ẩm bị đốt, khói bay nhẹ len vào khe vải.

Hắn vẽ một vòng tròn.

Không đánh dấu.

Không chữ.

Chỉ vòng tròn đơn, đều đặn.

Rồi một vòng khác, cách ra vài phân, không chạm.

Hắn nhìn hai vòng ấy rất lâu.

Sáng hôm sau, trại đông bất thường. Có vẻ gia đình nào đó bên bờ sông gửi tạm hai đứa nhỏ vào trại, vì đêm qua mưa lớn, nhà sụp mất nửa mái. Cả bọn túm tụm ở khu trung tâm. Marcus không đi ra.

Hắn ngồi lùi lại, bên gốc cây cũ gần lều chứa củi, từ đó có thể nhìn gần như toàn trại mà không ai chú ý.

Arthur đang đứng ở giữa đám đông.

Tay nó cầm một cái muỗng gỗ to, quơ quơ trong không khí như vung kiếm. Mấy đứa khác vỗ tay: “Chém đi! Chém đi!”

Rồi Arthur cười toe toét, vung muỗng lên rồi vấp… té.

Không ai cười.

Một đứa thét: “Nó ngã rồi!”

Hai đứa lao vào đỡ. Một đứa đưa khăn. Một đứa khác... mắng thằng đứng gần vì "không đỡ kịp".

Arthur được bế dậy, ngồi vào lòng bà nào đó, được quấn thêm một cái khăn, rồi... lại cười.

Và tụi nhỏ lại vỗ tay.

Marcus thở ra. Dài.

Brin ngồi xuống bên cạnh.

“Mày nhìn cái gì nãy giờ vậy?”

“Không nhìn gì hết.”

“Thấy Arthur không? Nó té mà như vua được vỗ tay.”

“Thấy.”

“Thế mày thấy sao?”

Marcus không đáp ngay.

Một lúc sau, hắn nói:

“Nó không cần làm gì để người ta cảm thấy dễ chịu. Mà không cảm thấy bị thấp hơn.”

Brin gãi đầu:

“Hả?”

“Thôi bỏ đi.”

Đêm đó, lửa lớn. Gió nổi.

Mọi người quây lại gần nhau. Đứa lớn giữ đứa nhỏ. Người lớn giữ đứa không phải con mình.

Marcus ngồi bên rìa.

Không ai gọi.

Không ai nhắc.

Hắn nhìn quanh.

Arthur nằm trong lòng mẹ, đầu gác lên ngực bà, hai má phồng lên như củ khoai non. Một đứa nhỏ đắp khăn cho nó. Một bà lớn hơn lấy tay che gió cho đầu nó.

Không ai bàn bạc.

Chỉ là... ai cũng làm.

Marcus đứng dậy, rời khỏi vòng lửa.

Không ai để ý.

Hắn đi ra mép kênh, nơi có cây dương đổ nửa thân. Đó là nơi hắn từng chất đồ trả lại – những món quà không còn cần giữ để giữ người.

Hắn ngồi xuống, bốc từng viên đá nhỏ, ném xuống nước. Không mạnh. Không liên tục.

Chỉ đủ để nghe âm thanh nhỏ chìm trong gió.

Một lúc sau, hắn lấy sổ ra, viết:

“Một người khiến người khác bảo vệ.Một người khiến người khác tránh xa.Cả hai đều được nhớ.Nhưng chỉ một người được thương.”

Sáng hôm sau, Marcus dậy sớm. Hắn gom hết những gì ai đó từng đặt trước lều mình: ba túi nhỏ, một bó cỏ khô, hai cái muỗng cũ. Hắn bỏ chúng vào bao vải, rồi mang ra gốc dương đổ. Đặt xuống. Không nói gì.

Brin thấy. Hỏi:

“Mày dọn lều à?”

“Không.”

“Thế làm gì?”

“Trả những thứ không còn phù hợp.”

Brin ngồi thụp xuống.

“Mày nghĩ người ta không còn cần mày à?”

“Không. Tao nghĩ... người ta cần thứ khác hơn tao.”

Brin ngẫm một lúc.

Rồi hỏi nhỏ:

“Vậy mày với Arthur ai cần hơn?”

Marcus ngước lên nhìn trời:

“Bây giờ là nó.”

Brin thở dài.

“Mày không ghen à?”

Marcus cười nhẹ. Nhẹ đến mức không ai biết là cười thật.

“Không. Tao chỉ không muốn bị đặt cùng chỗ.”

“Cùng chỗ gì?”

“Hai vòng tròn không nên chồng lên nhau. Vì nếu không, người ta sẽ nhầm lẫn giữa ánh sáng và cái bóng.”

Trưa hôm đó, Marcus không ăn cùng đám đông.

Hắn ăn muộn. Một mình. Bên gốc cây cũ.

Gió thổi, mang theo tiếng cười từ phía nhóm lửa.

Tiếng Arthur cười lanh lảnh, tiếng ai đó nói: “Nó nói ‘con chó mặc áo mưa’ kìa!”

Cả trại lại cười.

Marcus ăn chậm, nhai kỹ, mắt nhìn vào một điểm không rõ trong đám rễ cây.

Không cười. Không giận.

Chỉ im lặng.