Nhân gian bất tu tiên - Chương 1531: Nghệ Thuật Và Cái Tôi: Minh Thuở Ban Đầu
...Hắn đã tìm thấy ý nghĩa của riêng mình, không phải trong quyền năng hay danh vọng, mà trong việc thắp lên ngọn lửa tri thức và hy vọng trong lòng người khác. Đó là một khởi đầu nhỏ bé, nhưng lại là nền móng vững chắc cho một kỷ nguyên "bình thường vĩnh cửu" mà hắn hằng ao ước.
***
Hai mươi năm về trước, Thị Trấn An Bình vẫn còn mang một vẻ hoang sơ hơn, tuy đã sầm uất nhưng chưa đạt đến sự thịnh vượng hài hòa như bây giờ. Buổi sớm hôm ấy, nắng tháng ba dịu dàng như tơ lụa, buông mình xuống những mái ngói rêu phong và con đường lát đá đã mòn vẹt theo năm tháng. Không khí trong lành, mang theo hơi đất ẩm và mùi hương thoang thoảng của cây cỏ sau một đêm sương. Tạ Trần, thân hình gầy gò trong chiếc áo vải bố màu xanh đã bạc, chậm rãi bước đi giữa khu chợ đang bắt đầu nhộn nhịp. Làn da hắn trắng nhợt dưới ��nh nắng sớm, nhưng đôi mắt sâu thẳm lại ánh lên vẻ tỉnh táo lạ thường, dường như có thể thấu thị mọi sự vô thường của nhân gian. Hắn không vội vã, chỉ đơn thuần quan sát.
Tiếng rao hàng của các tiểu thương vang vọng, hòa cùng tiếng bước chân lẹt quẹt của những người nông dân gánh gồng rau củ tươi rói, tiếng lách cách của xe ngựa thồ hàng từ các làng lân cận. Mùi hương của bánh nướng mới ra lò, của trà mạn nghi ngút khói, của các loại gia vị bày bán xen lẫn với mùi gỗ, mùi đất và cả mùi mồ hôi mặn mòi của những con người lao động cần mẫn. Tất cả tạo nên một bản giao hưởng đời thường, ồn ào nhưng không hề hỗn loạn, một sự sống động mộc mạc và chân thật. Tạ Trần thưởng thức từng khoảnh khắc ấy, cảm nhận từng hơi thở của cuộc sống phàm tục đang đập rộn ràng quanh mình. Hắn đã từ bỏ con đường tu tiên, khước từ quyền năng vô biên để tìm kiếm giá trị đích thực trong sự "bình thường" này, và mỗi cảnh tượng như thế đều là một lời khẳng định cho lựa chọn của hắn.
Hắn dừng lại bên một góc phố quen thuộc, nơi thường có những người bán tranh dạo. Hôm nay, một họa sĩ trẻ tuổi đang ngồi đó, cắm cúi trước một giá vẽ bằng gỗ. Đó chính là Minh. Minh khi ấy còn rất trẻ, dáng người mảnh khảnh nhưng lại tỏa ra một năng lượng mạnh mẽ, gần như bùng nổ. Đôi mắt anh ta sáng quắc, nhưng không phải là ánh sáng của sự bình an, mà là sự tập trung cao độ pha lẫn với một khao khát cháy bỏng, một tham vọng ngấm ngầm muốn được công nhận. Bàn tay anh ta, dù còn khá trẻ, đã chai sạn và dính đầy màu vẽ, thoăn thoắt đưa cọ trên nền vải bố thô. Bức tranh đang dang dở miêu tả một khung cảnh làng quê thanh bình, nhưng những nét cọ lại đầy mạnh mẽ, dứt khoát, gần như bạo liệt, như thể người họa sĩ đang cố gắng khắc tạc ý chí của mình vào từng chi tiết.
Minh dường như không quan tâm đến thế giới xung quanh. Anh ta hoàn toàn đắm chìm trong thế giới sắc màu và đường nét của riêng mình. Thỉnh thoảng, khi một người qua đường dừng lại ngắm nhìn, anh ta chỉ liếc mắt, ánh nhìn có chút khó chịu, như thể sự hiện diện của họ làm phiền đến mạch cảm xúc sáng tạo. Anh ta không tìm kiếm sự tán thưởng, mà tìm kiếm sự hoàn hảo trong tác phẩm, một sự hoàn hảo chỉ anh ta mới có thể định nghĩa. Đối với Minh, nghệ thuật không phải là để mua vui hay để người khác ngợi ca, mà là một cuộc chiến nội tâm, một sự khẳng định cái "tôi" độc tôn.
Tạ Trần đứng đó, lặng lẽ quan sát. Hắn không nói gì, chỉ để ánh mắt thấu triệt của mình lướt qua từng nét cọ, từng biểu cảm trên gương mặt căng thẳng của Minh. Hắn thấy được tài năng thiên bẩm, một sự nhạy cảm đặc biệt với màu sắc và hình khối. Nhưng hắn cũng nhìn thấy sự cô độc, một bức tường vô hình ngăn cách người họa sĩ với nhân gian ồn ã xung quanh. Tài năng, suy cho cùng, cũng chỉ là một hạt giống. Để hạt giống ấy nảy mầm thành một cây đại thụ xum xuê, không chỉ cần đất đai màu mỡ, mà còn cần cả nguồn nước, ánh sáng và sự chăm sóc của những bàn tay. Và cái "đất" mà hắn đang nghĩ đến, chính là nhân gian, cái "nước" chính là tình người, sự sẻ chia và lòng nhân ái.
Tạ Trần thầm nghĩ, giọng nói nội tâm trầm tĩnh như tiếng suối reo trong đêm khuya: *Tài năng là hạt giống, nhưng để nở hoa... cần có đất và nước của nhân gian. Hạt giống dù tốt đến mấy, nếu không được vun trồng đúng cách, cũng chỉ có thể khô héo trong vỏ bọc kiêu ngạo của chính mình.* Hắn không phán xét, chỉ đơn thuần là một sự quan sát, một sự thấu hiểu về quy luật "nhân quả" trong cõi đời này. Hắn biết rằng, với một người trẻ tuổi như Minh, sự khao khát được công nhận, được vượt lên trên đám đông là điều tự nhiên. Nhưng chính cái khao khát ấy, nếu không được định hướng, sẽ dễ dàng trở thành một "chấp niệm" trói buộc, khiến tài năng trở nên cằn cỗi, không thể chạm đến chiều sâu đích thực của cuộc sống.
Hắn tiếp tục đứng đó thêm một lúc lâu, cho đến khi Minh dường như cảm thấy có một ánh mắt đang dõi theo mình. Người họa sĩ trẻ ngẩng đầu lên, ánh mắt lướt qua Tạ Trần với một chút khó chịu, rồi lại nhanh chóng quay về với tác phẩm của mình. Đối với Minh, người đàn ông gầy gò, ăn mặc giản dị kia chỉ là một ngư��i qua đường vô danh, một phần của cái "phàm tục" mà anh ta muốn vượt qua bằng nghệ thuật của mình. Tạ Trần khẽ lắc đầu, một nụ cười mỉm nhẹ nhàng thoáng qua trên môi. Hắn không cần Minh biết hắn là ai, hay hắn đang nghĩ gì. Hắn chỉ cần gieo một hạt mầm, dù nhỏ bé đến đâu, vào dòng chảy vô thường của nhân quả. Sự thay đổi không đến từ sự can thiệp trực tiếp, mà đến từ sự tự nhận thức, từ những trải nghiệm mà mỗi người phải tự mình vượt qua. Đó chính là "Vô Vi Chi Đạo" của hắn, một con đường không cần quyền năng, không cần danh vọng, chỉ cần một trái tim thấu hiểu và một tầm nhìn xa trông rộng. Hắn xoay người, tiếp tục hành trình chậm rãi của mình qua khu chợ, để lại Minh vẫn đang cắm cúi với thế giới riêng của mình, không hề hay biết rằng một ánh mắt vô hình vừa gieo vào tâm trí anh ta một câu hỏi thầm lặng về ý nghĩa thực sự của cái đẹp và tài năng.
***
Chiều muộn hôm ấy, một cơn mưa phùn bất chợt đổ xuống Thị Trấn An Bình, mang theo hơi lạnh se sắt. Những hạt mưa nhỏ li ti như những sợi chỉ bạc, giăng mắc khắp không gian, khiến mọi vật trở nên mờ ảo. Tiếng mưa rơi tí tách trên mái ngói, trên những tán cây, tạo nên một bản nhạc trầm buồn nhưng cũng rất đỗi bình yên. Đường phố trở nên vắng vẻ hơn, chỉ còn lác đác vài bóng người vội vã tìm chỗ trú. Minh, sau một buổi sáng cắm cúi vẽ tranh ở chợ, cũng bị cơn mưa làm gián đoạn. Anh ta vội vàng thu dọn dụng cụ, tìm một chỗ nấp. May mắn thay, một mái hiên rộng rãi hiện ra trước mắt anh. Đó chính là mái hiên của quán sách mà Tạ Trần đang chuẩn bị khai trương.
Quán sách khi ấy chưa chính thức mở cửa, nhưng bên trong đã chất đầy những chồng sách cũ kỹ, tỏa ra một mùi hương đặc trưng của giấy và gỗ, trầm mặc và cổ kính. Ánh đèn dầu le lói từ bên trong hắt ra, tạo nên một vầng sáng ấm áp giữa màn mưa xám xịt. Sự tò mò trỗi dậy trong lòng Minh. Anh ta vốn là một người yêu cái đẹp và tri thức, dù tri thức ấy phải phù hợp với định nghĩa của riêng anh. Đẩy nhẹ cánh cửa gỗ đã cũ, anh ta bước vào.
Bên trong, Tạ Trần vẫn trong chiếc áo vải bố quen thu��c, đang chậm rãi sắp xếp lại những cuốn sách trên kệ. Đôi tay hắn gầy guộc nhưng lại rất khéo léo, nhẹ nhàng vuốt ve từng trang sách như thể đang nâng niu những báu vật vô giá. Gương mặt hắn trầm tĩnh, đôi mắt sâu thẳm ẩn chứa một sự uyên bác khó lường. Bên cạnh hắn là Thư Đồng Tiểu An, một đứa bé gầy gò với đôi mắt to tròn, lanh lợi, đang cẩn thận lau chùi chiếc bàn gỗ cũ kỹ giữa quán. Tiểu An mặc một chiếc áo vải thô đã sờn, nhưng cử chỉ của nó lại rất nhanh nhẹn và ngoan ngoãn. Nó liếc nhìn Minh với ánh mắt tò mò, nhưng rồi lại nhanh chóng quay về với công việc của mình.
Minh cảm thấy một sự đối lập rõ rệt giữa sự tĩnh lặng của quán sách và thế giới nghệ thuật đầy sôi động trong tâm trí mình. Anh ta bắt đầu nói, giọng điệu đầy nhiệt huyết và một chút tự phụ, như thể đang tìm kiếm một đối tượng để trút bầu tâm sự. "Tiên sinh, quán sách này của người thật yên tĩnh. Nhưng ta e rằng, trong thời buổi này, mấy ai còn mặn mà với những áng văn chương cũ kỹ. Người người đều khao khát tu tiên, khao khát quyền năng vĩnh cửu. Mà nghệ thuật chân chính, cũng phải là thứ gì đó vượt lên trên phàm tục, chạm đến cảnh giới của sự vĩnh hằng, của cái đẹp tuyệt đối."
Anh ta đưa tay lên, phác họa trong không khí một đường cong tưởng tượng. "Nghệ thuật phải là sự vĩnh cửu, tiên sinh. Nó phải là thứ khiến hậu thế ngước nhìn, không phải những nét vẽ vụng về của thường dân, những khúc ca đồng dao thô mộc. Người nghệ sĩ phải tạo ra những tác phẩm 'để đời', những kiệt tác không bị thời gian phai mờ, không bị 'ô uế' bởi những thứ tầm thường của đời sống. Những bức tranh dân gian, những bài thơ ca ngợi cảnh sắc làng quê... đó chỉ là những thứ nhất thời, không thể sánh với cái hùng vĩ, cái tráng lệ của tiên đạo, của những cảnh giới siêu phàm. Cái đẹp đích thực phải là cái không vướng bụi trần." Minh nói một tràng dài, gesticulating đầy hào hứng, đôi mắt sáng rực lên với niềm tin sắt đá vào lý tưởng của mình. Anh ta tin rằng, chỉ có những gì vĩ đại, siêu phàm mới xứng đáng được gọi là nghệ thuật.
Tạ Trần lắng nghe một cách điềm tĩnh, không ngắt lời. Hắn vẫn tiếp tục sắp xếp sách, động tác chậm rãi và thong dong. Đến khi Minh dừng lại, hắn mới khẽ quay đầu, ánh mắt thấu triệt nhìn thẳng vào người họa sĩ trẻ. Giọng hắn trầm tĩnh, không một chút lên bổng hay hạ trầm, nhưng lại mang một sức nặng khó tả, như tiếng chuông chùa vọng giữa thinh không. "Vĩnh cửu... cũng có nhiều dạng, họa sĩ trẻ à. Có vĩnh cửu của đá tạc, trơ gan cùng tuế nguyệt, tưởng chừng bất diệt nhưng cuối cùng cũng hóa thành cát bụi. Có vĩnh cửu của dòng sông, chảy mãi không ngừng, nhưng dòng nước cũ đã trôi đi, dòng nước mới lại đến, thay đổi không ngừng. Nhưng vĩnh cửu nhất, e rằng, lại là những gì chạm đến trái tim con người, và được truyền miệng qua bao thế hệ. Một nét vẽ giản dị, một khúc ca đồng quê... đôi khi lại có sức sống mãnh liệt hơn ngàn lời ca tụng về những cảnh giới siêu phàm."
Hắn dừng lại một chút, để những lời của mình thấm sâu vào tâm trí Minh. "Những bức tranh dân gian mà ngươi cho là 'vụng về', những khúc đồng dao mà ngươi gọi là 'thô mộc', lại là những thứ được người phàm nhân lưu giữ, truyền từ đời này sang đời khác. Chúng không cần tiên lực để tồn tại, không cần pháp bảo để giữ gìn. Chúng sống trong tâm hồn của mỗi người, trong ký ức của mỗi làng quê, là sợi dây kết nối các thế hệ, là hơi thở của nhân gian. Cái đẹp đích thực, có khi không phải là cái cao xa vời vợi, mà là cái gần gũi, chân thực, cái mà mỗi con người đều có thể cảm nhận được bằng chính trái tim mình."
Tạ Trần khẽ mỉm cười, một nụ cười vừa thấu hiểu vừa có chút bí ẩn. "Ngươi nói nghệ thuật phải 'vượt lên trên phàm tục'? Nhưng phàm tục, có lẽ lại là cội nguồn của mọi cảm xúc, mọi sáng tạo. Chẳng phải tiên nhân cũng từng là phàm nhân, cũng từng có những hỉ nộ ái ố, những khao khát, những nỗi đau? Từ bỏ cội nguồn ấy, liệu có thực sự là 'vượt lên', hay chỉ là tự cô lập mình trong một thế giới ảo ảnh?"
Minh đứng lặng. Lời của Tạ Trần không hùng hồn, không tranh cãi, nhưng lại như một làn gió lạnh thổi qua ngọn lửa kiêu ngạo trong lòng anh ta, khiến nó chao đảo. Anh ta muốn phản bác, muốn bảo vệ lý tưởng của mình, nhưng lại không tìm thấy lời nào đủ sắc bén. Anh ta đã quen với những lời khen ngợi, những sự trầm trồ, chưa từng có ai đặt vấn đề với quan niệm nghệ thuật của anh ta một cách sâu sắc và bình thản đến vậy. Thư Đồng Tiểu An, lúc này đã ngừng tay, ngẩng đầu lên nhìn Tạ Trần rồi lại nhìn Minh, đôi mắt to tròn ánh lên vẻ suy tư, như thể nó cũng đang cố gắng hiểu những lời nói triết lý ấy.
Mùi giấy cũ và gỗ mục trong quán s��ch hòa quyện với mùi ẩm ướt của cơn mưa bên ngoài, tạo nên một không gian tĩnh mịch, chỉ còn tiếng mưa rơi tí tách và dư âm của những lời nói vừa rồi. Tạ Trần không thúc ép, không thuyết phục. Hắn chỉ gieo một hạt mầm, một câu hỏi vào tâm trí Minh, để mặc cho nó tự nảy mầm hay khô héo. Đó là "Vô Vi Chi Đạo" của hắn, không can thiệp bằng sức mạnh, mà bằng trí tuệ, bằng sự thấu hiểu sâu sắc về bản chất con người và quy luật của vạn vật. Minh, dù vẫn còn chút khó chịu, nhưng trong lòng đã bắt đầu dấy lên một sự băn khoăn nho nhỏ, một vết rạn trong bức tường kiêu ngạo mà anh ta đã dày công xây dựng.
***
Đêm dần buông xuống Thị Trấn An Bình. Cơn mưa phùn đã tạnh hẳn, để lại không khí dịu mát và một vẻ tĩnh mịch bao trùm. Tiếng ếch nhái râm ran từ những ao hồ xa xăm, hòa cùng tiếng côn trùng kêu rả rích, tạo nên một bản giao hưởng của màn đêm. Ánh trăng non yếu ớt xuyên qua những đám mây mỏng, hắt xuống mặt đất những vệt sáng bạc mờ ảo.
Minh trở về xưởng vẽ của mình, nằm khuất sâu trong một con hẻm nhỏ. Căn phòng bừa bộn với những giá vẽ, những hộp màu, những bức tranh dang dở xếp chồng lên nhau. Mùi sơn dầu thoang thoảng trong không khí, một mùi hương mà anh ta đã quen thuộc đến mức không còn cảm nhận được nữa. Anh ta thắp một ngọn đèn dầu, ánh sáng vàng vọt hắt lên những tác phẩm của mình. Thông thường, khi trở về từ một ngày làm việc, anh ta sẽ ngay lập tức cầm cọ, tiếp tục với niềm đam mê bất tận. Nhưng hôm nay, có điều gì đó đã thay đổi.
Lời của Tạ Trần cứ quanh quẩn trong đầu Minh, như một khúc nhạc không lời, khó chịu nhưng không thể xua đi. "Vĩnh cửu nhất... lại là những gì chạm đến trái tim con người... Một nét vẽ giản dị, một khúc ca đồng quê... đôi khi lại có sức sống mãnh liệt hơn ngàn lời ca tụng về những cảnh giới siêu phàm." Anh ta nhìn những bức tranh của mình, những tác phẩm mà anh ta đã dồn hết tâm huyết để tạo ra, để chúng trở nên vĩ đại, siêu phàm, tách biệt khỏi cái gọi là "phàm tục". Nhưng liệu chúng có thực sự "chạm đến trái tim con người" như lời của Tạ Trần đã nói? Hay chúng chỉ là sự tự khẳng định cái "tôi" cô độc, tách biệt khỏi mọi người?
Minh cầm cọ, nhưng lại không biết vẽ gì. Bàn tay anh ta bỗng trở nên nặng trĩu, không còn sự dứt khoát như ban sáng. Anh ta cảm thấy một sự khó chịu sâu sắc, như thể có một điều gì đó đang sụp đổ trong tâm trí mình. Sự kiêu ngạo, sự tự phụ về tài năng của bản thân, niềm tin sắt đá vào quan niệm nghệ thuật của riêng mình, tất cả đều đang bị lung lay bởi vài lời nói trầm tĩnh của một người đàn ông gầy gò, một người chủ quán sách chưa khai trương. Anh ta đã dành cả tuổi trẻ để theo đuổi cái "vĩnh cửu", cái "siêu phàm", nhưng giờ đây, anh ta bắt đầu nghi ngờ liệu mình có đang đi đúng hướng. *Chạm đến trái tim con người... sẻ chia cảm xúc? Mình đã làm gì với những thứ đó?* Câu hỏi ấy lặp đi lặp lại trong tâm trí anh, day dứt và ám ảnh. Anh đặt cọ xuống, nhìn xa xăm ra ngoài cửa sổ, nơi màn đêm tĩnh mịch bao trùm. Đó là một sự băn khoăn, một sự đấu tranh nội tâm dữ dội, khởi đầu cho một quá trình chuyển hóa sâu sắc mà chính Minh cũng chưa thể nh���n ra.
Trong khi đó, ở quán sách nhỏ của mình, Tạ Trần đã đóng cửa. Hắn không vội vàng đi ngủ, mà ngồi bên cửa sổ, nhâm nhi một chén trà nóng. Hơi ấm từ chén trà lan tỏa trong lòng bàn tay, xua đi cái se lạnh của đêm muộn. Hắn nhìn ra ngoài màn đêm, ánh mắt sâu thẳm dõi theo những vì sao lấp lánh trên bầu trời, như thể đang nhìn thấy cả dòng chảy vô thường của vũ trụ. Hắn khẽ thở dài, không phải vì mệt mỏi, mà vì một sự hiểu biết sâu sắc về hành trình của mỗi con người.
Hắn biết rằng hạt giống đã được gieo. Hắn đã không dùng bất kỳ phép thuật nào, không dùng quyền năng siêu phàm nào. Hắn chỉ dùng lời nói, dùng trí tuệ và sự thấu hiểu về bản chất "nhân quả" để gieo một hạt mầm nghi vấn vào tâm hồn người họa sĩ trẻ. Sự thay đổi không thể vội vàng. Nó cần được nuôi dưỡng từ bên trong, bởi chính những trải nghiệm của cuộc đời. Giống như một hạt giống cần thời gian để nảy mầm, đâm chồi, rễ cây cần bám sâu vào lòng đất, hấp thụ dưỡng chất và nước mưa, vượt qua giông bão để vươn mình đón n��ng.
Tạ Trần tin tưởng vào quá trình tự nhiên của sự khai sáng. Hắn biết Minh là một người có tài năng, nhưng tài năng ấy cần được định hướng, cần được kết nối với cội nguồn của nhân gian, với những cảm xúc chân thật, giản dị nhất của con người. Những lời của hắn về "sức sống mãnh liệt" của nghệ thuật dân gian, về cái đẹp không cần phải cao xa mà nằm ngay trong cuộc sống "bình thường", là những hạt giống triết lý mà hắn muốn gieo vào thế giới này. Chúng sẽ dần dần lan tỏa, không phải qua những bài giảng vĩ đại, mà qua những tương tác nhỏ bé, những cuộc trò chuyện tưởng chừng ngẫu nhiên, những cái chạm nhẹ vào tâm hồn người khác.
Hắn nhấp một ngụm trà, cảm nhận vị chát nhẹ và hương thơm thoang thoảng lan tỏa trong khoang miệng. Tạ Trần biết, Lạc Phong không phải là người đầu tiên, và Minh cũng sẽ không phải là người cuối cùng mà hắn gieo những hạt mầm "Nhân Đạo" này. Quán sách của hắn, tưởng chừng là nơi ẩn dật của một phàm nhân, lại đang trở thành một trung tâm tri thức và tư tưởng, là nơi gieo m���m cho một kỷ nguyên mới. Kỷ nguyên của sự "bình thường vĩnh cửu", nơi con người tìm thấy ý nghĩa cuộc sống không phải qua việc thành tiên, mà qua chính cuộc sống trọn vẹn, chân thực của mình.
Minh, với sự băn khoăn đang dần lớn lên trong lòng, chính là một minh chứng sống cho sự khởi đầu của quá trình chuyển hóa ấy. Một ngày nào đó, anh ta sẽ vượt qua tham vọng cá nhân và sự kiêu ngạo, tìm thấy giá trị đích thực của lòng nhân ái và sự sẻ chia trong nghệ thuật. Một ngày nào đó, những nét vẽ của anh ta sẽ không chỉ là sự khẳng định cái "tôi", mà sẽ là sợi dây kết nối hàng vạn trái tim phàm nhân. Và khi ấy, "Khúc Ca An Bình" sẽ vang vọng, không phải nhờ tiên lực, mà nhờ sức sống mãnh liệt của chính nhân gian. Tạ Trần khép mắt lại, trong lòng tràn ngập một sự mãn nguyện sâu sắc, như thể hắn đã nhìn thấy viễn cảnh ấy, rõ ràng và sống động như chính màn đêm tĩnh mịch trước mắt mình.
Truyện gốc của Long thiếu, chỉ được công bố chính thức trên truyen.free.