Mấy ngày sau cái buổi chiều hoàng hôn nhuốm màu triết lý tại quán sách của Tạ Trần, một luồng sinh khí mới dường như đã thổi vào xưởng mộc của Cường Thợ Mộc. Nếu như trước đây, nơi ấy thường chỉ vang lên tiếng đục đẽo đơn độc, trầm mặc, mang theo chút cố chấp và những hơi thở nặng nhọc của một người thợ già bám víu lấy quá khứ, thì giờ đây, không khí đã hoàn toàn đổi khác. Ánh nắng ban mai xuyên qua những khe hở trên mái ngói cũ kỹ, nhảy múa trên những thớ gỗ thơm lừng, tựa như đang reo vui cùng những âm thanh mới mẻ đang tràn ngập không gian.

Tiếng cưa tay vẫn đều đặn, nhưng giờ đây nó hòa cùng tiếng máy cưa mini chạy bằng sức nước, phát ra những âm thanh nhẹ nhàng, sắc bén hơn. Tiếng đục gỗ vẫn vang lên lóc cóc, nhưng không còn là những nhát đục đầy phẫn uất hay bảo thủ, mà là những nhát đục dứt khoát, thanh thoát, tựa như đang khắc tạc một niềm hân hoan thầm kín. Mùi gỗ mới, mùi bụi cưa khô khan, giờ đây phảng phất thêm mùi mồ hôi thoang thoảng của những con người đang dốc sức tạo tác, một mùi vị rất đỗi nhân gian, rất đỗi chân thực. Bầu không khí trong xưởng không còn sự căng thẳng của một cuộc đối đầu vô hình, mà thay vào đó là sự tập trung cao độ, sự nhiệt huyết lan tỏa và một tình bạn nghề nghiệp ấm áp, thân thiện đến lạ thường.

Cường Thợ Mộc, với thân hình gầy gò của một người đã trải qua bao năm tháng vật lộn với gỗ đá, nay lại mang một vẻ tinh anh, lanh lợi khác hẳn. Đôi mắt ông không còn vẻ đăm chiêu, cố chấp, mà thay vào đó là sự tò mò, háo hức của một người học trò. Ông cúi mình, chăm chú lắng nghe Thanh Niên Thợ Mộc đang hướng dẫn cách sử dụng một chiếc bào gỗ mới, lưỡi bào sắc lẹm lướt nhẹ trên mặt gỗ, tạo ra những dải bào mỏng tang như lụa. Đôi tay chai sần, gân guốc của Cường, từng quen với những dụng cụ thô sơ, nay lại chậm rãi học cách điều khiển chiếc bào tinh xảo ấy. Ông nhíu mày, rồi lại giãn ra, đôi khi bật cười khe khẽ khi thấy mình lúng túng.

“Kỹ thuật này hay thật, lại tiết kiệm sức lực hơn phương pháp cũ của ta nhiều!” Cường Thợ Mộc thốt lên, giọng ông khàn khàn vì quen với tiếng hò hét và bụi gỗ, nhưng giờ đây lại chứa đầy sự phấn khích. Ông thử lại vài lần, cảm nhận sự khác biệt rõ rệt. Những đường bào đều tăm tắp, mịn màng đến khó tin. “Quả là thời thế thay đổi, người cũng phải đổi thay. Cái ngụ ngôn của tiên sinh Tạ Trần quả không sai chút nào.”

Thanh Niên Thợ Mộc, một chàng trai trẻ với dáng người khỏe khoắn, nhanh nhẹn, đôi mắt sáng ngời thể hiện sự thông minh và nhiệt huyết, mỉm cười hiền lành. Anh ta không hề tỏ ra kiêu ngạo hay vượt trội, mà ngược lại, rất mực khiêm tốn và tôn trọng người thợ già. “Vâng, nhưng kinh nghiệm chọn gỗ và cảm nhận độ sâu của đường khắc thì con vẫn phải học từ bác Cường nhiều. Những khúc gỗ già dặn như thế này, nếu không có đôi mắt tinh tường của bác, e rằng con có dùng máy móc hiện đại đến mấy cũng khó mà phát hiện ra những vân gỗ ẩn chứa vẻ đẹp tiềm tàng bên trong.” Anh ta chỉ vào một khúc gỗ mun đen bóng, bề ngoài tưởng chừng thô kệch nhưng lại ẩn chứa những đường vân cuồn cuộn như mây trời.

Cường Thợ Mộc nghe vậy, ánh mắt ông lộ rõ vẻ tự hào. Cái tự hào này không phải là sự kiêu hãnh cố chấp như trước, mà là niềm vui khi kinh nghiệm của mình vẫn được trân trọng, vẫn có giá trị trong dòng chảy của thời đại mới. “Haha, phải vậy mới là cùng tiến bộ chứ! Ngươi dạy ta cách dùng công cụ mới, ta chỉ ngươi cách đọc được hồn cốt của gỗ. Như cây cổ thụ và mầm non vậy, nương tựa vào nhau mà trưởng thành.”

Cả hai cùng cúi đầu trên một khúc gỗ lớn, đó là một phần của cây cầu mới mà làng An Bình sắp xây dựng, hoặc có thể là một tác phẩm nghệ thuật gỗ lớn hơn. Đôi tay già nua, chai sần của Cường và đôi tay trẻ trung, linh hoạt của Thanh Niên Thợ Mộc phối hợp nhịp nhàng. Cường chỉ dẫn cách nhận biết thớ gỗ xuôi, thớ gỗ ngang, cách để đục đẽo mà không làm tổn hại đến kết cấu. Thanh Niên Thợ Mộc lại hướng dẫn cách sử dụng thước đo laser, máy đục tinh xảo để tạo ra những chi tiết nhỏ, phức tạp mà phương pháp thủ công khó lòng đạt tới độ chính xác tuyệt đối. Họ không chỉ làm việc mà còn thảo luận, tranh luận sôi nổi về từng đường nét, từng chi tiết. Đôi khi, Cường lại kể cho Thanh Niên Thợ Mộc nghe những câu chuyện về nguồn gốc của từng loại gỗ, về những kỹ thuật chạm khắc cổ truyền đã thất truyền, về những khó khăn mà người thợ mộc xưa kia phải đối mặt. Thanh Niên Thợ Mộc lại chia sẻ về những vật liệu mới, những phương pháp bảo quản gỗ hiện đại, những thiết kế mang hơi thở thời đại.

Trong tâm trí Cường Thợ Mộc, lời nói của Tạ Trần về "cây cổ thụ và mầm non" vẫn văng vẳng. Ông nhận ra rằng, sự học hỏi không có giới hạn tuổi tác, và kinh nghiệm không phải là một bức tường cản trở, mà là một nền móng vững chắc để đón nhận những điều mới mẻ. Việc ông chấp nhận học hỏi từ người trẻ không phải là sự hạ thấp bản thân, mà là sự mở rộng tầm nhìn, là cách để giữ cho "cây cổ thụ" của mình không bị mục ruỗng bởi thời gian, mà vẫn tươi xanh, tràn đầy sức sống. Ông thấy mình như được trẻ lại, niềm đam mê với nghề mộc, vốn tưởng chừng đã chai sạn theo năm tháng và sự cố chấp, nay lại bùng cháy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Mỗi đường đục, mỗi nhát cưa, giờ đây đều chứa đựng niềm vui của sự khám phá, của sự dung hòa. Ông không chỉ là người thợ mộc Cường nữa, mà ông là một người thợ mộc đang trên con đường tái sinh, một phần của sự chuyển mình của cả nhân gian này.

***

Buổi chiều cùng ngày, ánh nắng vẫn dịu nhẹ, xuyên qua tán lá cây bồ đề cổ thụ trước quán sách của Tạ Trần, đổ bóng loang lổ trên nền đất. Trong quán, không gian vẫn giữ vẻ yên tĩnh vốn có, mùi giấy cũ, mực in và hương trầm thoang thoảng tạo nên một bầu không khí trầm mặc, triết lý. Tạ Trần ngồi sau quầy, thân hình gầy gò tựa vào lưng ghế, đôi mắt sâu thẳm lướt trên từng dòng chữ của một cuốn sách cổ. Y đọc chậm rãi, đôi khi lại ngừng lại, khẽ nhấp một ngụm trà sen đã nguội, rồi lại tiếp tục chìm đắm vào thế giới của tri thức. Y không có vẻ cường tráng của người luyện võ hay tu tiên, làn da trắng nhợt do ít tiếp xúc với nắng gió, nhưng khí chất lại thanh tao, thoát tục, như một đóa hoa sen mọc giữa bùn lầy nhân thế mà không hề vương chút bụi trần.

Thư Đồng Tiểu An, với đôi mắt to tròn lanh lợi và mái tóc tết hai bên, đang lau dọn kệ sách một cách cẩn thận. Em đã lớn hơn một chút so với thuở ban đầu, nhưng vẫn giữ nguyên vẻ tò mò và ngưỡng mộ đối với tiên sinh của mình. Thỉnh thoảng, em lại liếc nhìn ra ngoài cửa sổ, hướng về phía xưởng mộc của Cường Thợ Mộc. Từ đây, em có thể nghe thấy những âm thanh hỗn tạp nhưng hài hòa phát ra từ đó – tiếng đục, tiếng cưa, và cả tiếng nói chuyện, tiếng cười giòn giã của Cường và Thanh Niên Thợ Mộc. Tiểu An khẽ mỉm cười. Em đã chứng kiến sự thay đổi của Cường Thợ Mộc, từ một người đàn ông cau có, cố chấp, đến một người thợ tràn đầy nhiệt huyết và niềm vui.

Em đặt chiếc khăn xuống, bước đến bên cạnh Tạ Trần, giọng nói trong trẻo vang lên, phá vỡ sự tĩnh lặng của quán. “Tiên sinh, bác Cường bây giờ khác trước nhiều quá. Cháu thấy bác ấy còn cười nhiều hơn khi làm việc với anh thợ trẻ kia. Không còn vẻ mặt cau có, chỉ chăm chăm vào những thứ cũ kỹ nữa.” Tiểu An hơi nghiêng đầu, đôi mắt ánh lên vẻ ngây thơ nhưng cũng đầy suy tư. “Cháu cứ nghĩ, một người già như bác Cường sẽ không bao giờ thay đổi, sẽ mãi giữ cái cố chấp của mình.”

Tạ Trần không ngẩng đầu lên khỏi trang sách, ánh mắt y vẫn lướt trên những dòng chữ cổ xưa, nhưng giọng nói của y lại trầm ấm, điềm tĩnh, đầy vẻ thấu hiểu. “Dòng chảy của sự sống vốn không ngừng nghỉ, Tiểu An. Vạn vật trên đời, từ cây cỏ đến con người, đều phải thuận theo dòng chảy ấy mà biến hóa. Người biết thuận theo, biết hòa mình vào dòng chảy ấy, sẽ tìm thấy niềm vui trong mỗi bước chân, trong mỗi hơi thở. Còn kẻ chống lại, dù mạnh mẽ đến đâu, cuối cùng cũng sẽ bị cuốn trôi hoặc trở nên khô héo.” Y khẽ thở dài, một hơi thở rất đỗi nhân gian, không mang chút tiên khí, nhưng lại ẩn chứa cả một biển rộng triết lý. “Sự sống không phải là việc giữ mãi một hình thái, mà là không ngừng đổi mới để thích nghi. Đó là lẽ vô thường.”

Tiểu An ngẫm nghĩ một lúc, rồi đôi mắt em lại bừng sáng. “Vậy ra, câu chuyện cây cổ thụ và mầm non của tiên sinh đã thực sự giúp bác ấy rồi sao? Bác ấy đã thực sự hiểu được rằng phải hấp thụ những cơn mưa mới, phải đón nhận những nguồn dưỡng chất mới từ mầm non để tán lá có thể vươn cao hơn, để sự sống không ngừng đổi mới?” Em nhớ lại những lời Tạ Trần đã kể, và nhận ra sự chuyển hóa của Cường Thợ Mộc chính là minh chứng rõ ràng nhất cho triết lý đó.

Tạ Trần khẽ gập cuốn sách lại, đặt nó xuống bàn, rồi đưa tay xoa nhẹ đầu Tiểu An. Đôi mắt y nhìn thẳng vào đôi mắt trong veo của cậu bé, như thể muốn nhìn thấu tâm hồn em. “Chỉ là gợi mở thôi. Lời nói, dù sâu sắc đến mấy, cũng chỉ là ngón tay chỉ trăng. Con người muốn nhìn thấy trăng, phải tự mình ngẩng đầu lên mà ngắm. Quyết định thay đổi là ở Cường Thợ Mộc. Con người, khi thật sự muốn, sẽ luôn tìm thấy con đường cho mình. Cái chấp niệm về sự cố chấp, về cái cũ kỹ, đã được hóa giải không phải bởi một phép màu, mà bởi chính sự tự vấn và ý chí của ông ấy.”

Y lại tiếp lời, giọng nói mang theo chút suy tư, như thể đang nói với chính mình, nhưng cũng là để Tiểu An lắng nghe. “Kỷ nguyên này, nơi Thiên Đạo đang dần suy kiệt, nơi ranh giới giữa tiên và phàm đã mờ nhạt, chính là lúc con người phải tự mình tìm lấy ý nghĩa của sự tồn tại. Không còn con đường tu tiên để vươn tới sức mạnh siêu phàm, không còn những phép thuật thần thông để giải quyết mọi vấn đề. Thay vào đó, trí tuệ nhân gian, sự dung hòa, sự học hỏi không ngừng, và trên hết là lòng nhân ái, sẽ là những thứ giúp chúng ta kiến tạo một thế giới mới, một ‘Nhân Đạo’ thực sự.” Tạ Trần ngước nhìn ra ngoài cửa sổ, ánh mắt xa xăm, như thể đang nhìn thấy tương lai của cả Thập Phương Nhân Gian. Y biết rằng, những bài học này không chỉ là kiến thức sách vở, mà là những triết lý sống, là cách để con người tìm thấy sự trọn vẹn trong một thế giới đang không ngừng biến đổi. Y cũng hiểu rằng, sự chuyển hóa của Cường Thợ Mộc cho thấy thế hệ cũ có thể thích nghi và trở thành cầu nối vững chắc cho sự phát triển của ‘Nhân Đạo’, nơi kinh nghiệm và sự đổi mới hòa quyện. Việc Tạ Trần sử dụng ngụ ngôn một cách vô vi để giải quyết xung đột nội tâm của người khác củng cố vai trò của anh như một ‘điểm neo nhân quả’ của tri thức và lòng nhân ái trong kỷ nguyên mới. Và chính Thư Đồng Tiểu An, khi tiếp thu những bài học này, đang được định hình bởi những triết lý sâu sắc, không chỉ bởi kiến thức sách vở mà còn bởi những bài học cuộc sống, chuẩn bị cho vai trò của mình trong một tương lai không tiên đạo, nơi sự luân hồi của vạn vật, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống.

Tiểu An gật đầu lia lịa, đôi mắt mở to, như đang cố gắng ghi nhớ từng lời của Tạ Trần. Em hiểu rằng mình không chỉ là một thư đồng, mà còn là một người học trò đang được tôi luyện để trở thành một phần của kỷ nguyên mới, nơi giá trị con người được đặt lên hàng đầu.

***

Một tuần sau đó, khi những cơn gió cuối cùng của mùa thu khẽ thổi qua Thị Trấn An Bình, mang theo hơi se lạnh của mùa đông sắp đến, quảng trường trung tâm thị trấn trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Ánh nắng ấm áp của buổi chiều tà trải vàng trên từng mái ngói, từng con đường đá cuội, nhuộm một màu vàng óng lên những gương mặt háo hức của người dân. Tiếng nói chuyện rộn ràng, tiếng rao hàng của những gánh hàng rong từ xa, tiếng cười nói vui vẻ của trẻ nhỏ đang chơi đùa, tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh sống động về cuộc sống bình yên, no đủ của một thị trấn phàm nhân. Mùi thức ăn từ các quán ăn ven đường, mùi hương hoa dại mọc ven tường, và một mùi gỗ mới thoang thoảng từ một vật phẩm đặc biệt nào đó, tất cả kích thích mọi giác quan.

Trên một bệ gỗ được đặt trang trọng ngay giữa quảng trường, một tác phẩm nghệ thuật gỗ tuyệt đẹp đã được trưng bày. Đó là một bức phù điêu lớn, cao gần bằng một người trưởng thành, khắc họa một cảnh sinh hoạt làng quê Thị Trấn An Bình: những người nông dân gặt lúa trên cánh đồng vàng óng, những đứa trẻ nô đùa bên dòng suối, và thấp thoáng xa xa là hình ảnh cây cầu gỗ đang được tu sửa.

Người dân vây quanh chiêm ngưỡng, ai nấy đều trầm trồ khen ngợi. Những chi tiết chạm khắc trên bức phù điêu thật tinh xảo, mang đậm dấu ấn truyền thống của Cường Thợ Mộc, với những đường nét mạnh mẽ, dứt khoát, thể hiện sự vững chãi, chân chất của đời sống nông thôn. Những nếp nhà, những gốc cây, những khuôn mặt người đều hiện lên sống động, tựa như có hồn. Thế nhưng, xen kẽ vào đó lại là những đường nét mềm mại, hiện đại và kỹ thuật gia công mịn màng của Thanh Niên Thợ Mộc. Những cánh hoa nhỏ bé, những sợi tóc bay trong gió, hay những gợn sóng lăn tăn trên mặt nước đều được chạm khắc tỉ mỉ đến khó tin, tạo cảm giác chân thực như đang hiện hữu. Ánh nắng chiều chiếu rọi vào, làm nổi bật từng đường vân gỗ, từng góc cạnh của tác phẩm, tạo nên một vẻ đẹp lấp lánh, huyền ảo.

Tiểu Hoa, cô bé nhỏ nhắn với mái tóc tết hai bên, đôi mắt to tròn lanh lợi, đang đứng cạnh Tạ Trần và Tiểu An, chỉ tay vào bức phù điêu, giọng nói reo vui. “Anh Tạ Trần xem kìa! Đẹp quá! Những chi tiết này chắc chắn là của bác Cường, con nhìn thấy cách bác ấy khắc những nét sâu, mạnh mẽ. Còn những chỗ này thì rất giống phong cách của anh thợ trẻ, những đường cong mềm mại, uyển chuyển!” Cô bé vui vẻ quay sang nhìn Tạ Trần, như muốn tìm kiếm sự đồng tình.

Người Kể Chuyện, dáng người gầy gò, vẻ mặt hóm hỉnh, luôn cầm chiếc quạt giấy trên tay, đang đứng gần đó. Hắn khẽ phe phẩy quạt, đôi mắt sáng lên vẻ thích thú, hào sảng cất giọng, thu hút sự chú ý của mọi người. “Này các vị, nghe ta kể chuyện đây! Đây đúng là kiệt tác! Một sự kết hợp tinh hoa của cái cũ và cái mới! Cái hồn của người xưa với cái tinh xảo của người nay! Đáng để đời đời chiêm ngưỡng, để con cháu mai sau biết được tài hoa của những người thợ mộc An Bình chúng ta!” Hắn chỉ vào bức phù điêu, giọng nói vang vọng, tràn đầy sự tán thưởng.

Cường Thợ Mộc và Thanh Niên Thợ Mộc đứng cạnh nhau, gương mặt cả hai rạng rỡ, nhưng không hề có chút kiêu ngạo nào. Cường, giờ đây với vẻ mặt hiền hậu và thanh thản hơn, khẽ gãi đầu, nói với một nhóm người đang vây quanh. “Tất cả là nhờ sự hợp tác của hai chúng tôi. Anh ấy đã giúp tôi nhìn ra nhiều điều mới mẻ, về kỹ thuật, về vật liệu, về cả cách nhìn nhận cái đẹp.” Ông nhìn Thanh Niên Thợ Mộc, ánh mắt đầy vẻ biết ơn.

Thanh Niên Thợ Mộc liền khiêm tốn đáp lời. “Không đâu bác Cường, kinh nghiệm của bác mới là cái gốc để chúng con có thể phát triển. Nếu không có những chỉ dạy về cách chọn gỗ, về sự bền bỉ của vật liệu, về cái hồn của từng thớ gỗ, thì những kỹ thuật hiện đại của con cũng chỉ là vô nghĩa. Bác chính là cây cổ thụ vững chãi, cho chúng con nương tựa và học hỏi.”

Những lời đối thoại ấy không chỉ là sự khách sáo, mà là sự tôn trọng chân thành giữa hai thế hệ, giữa kinh nghiệm và đổi mới. Tạ Trần và Tiểu An quan sát từ một góc xa. Tạ Trần khẽ mỉm cười. Nụ cười ấy không chỉ là sự hài lòng, mà còn là một niềm tin sâu sắc vào con người, vào cái tiềm năng vô hạn của nhân gian khi không còn bị ràng buộc bởi những chấp niệm về tu tiên hay quyền năng siêu phàm. Y biết rằng, sự thành công của việc kết hợp kinh nghiệm và đổi mới trong nghề mộc này báo hiệu cho sự phát triển mạnh mẽ và đa dạng của các ngành nghề thủ công, nghệ thuật trong kỷ nguyên ‘Nhân Đạo’ mới. Y cũng tin rằng, việc các thế hệ cũ và mới cùng nhau kiến tạo những giá trị mới sẽ trở thành một hình mẫu cho sự phát triển bền vững của xã hội, nơi không có ‘mất người’ mà chỉ có sự kế thừa và tiến bộ. Và y, Tạ Trần, sẽ tiếp tục là nhân tố thầm lặng, thông qua những lời nói và hành động ‘vô vi’, định hình tư duy và thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng phàm nhân theo triết lý ‘Nhân Đạo’.

Ánh hoàng hôn cuối cùng đã chìm xuống sau dãy núi, nhường chỗ cho ánh đèn lồng lung linh thắp sáng quảng trường. Đêm xuống, nhưng không khí vẫn ấm áp và tràn đầy niềm hy vọng. Trong dòng người hối hả mà vẫn mang nét bình yên của Thị Trấn An Bình, một kỷ nguyên mới đang dần hình thành, không bằng những trận chiến long trời lở đất, không bằng những pháp thuật kinh thiên động địa, mà bằng chính sự dung hòa, sự học hỏi và lòng nhân ái của con người. Con người, không cần thành tiên, vẫn có thể tạo nên những điều phi thường.

Nội dung truyện do Long thiếu sáng tác và bảo hộ phát hành tại truyen.free.