Nhân gian bất tu tiên - Chương 1774: Hồn Gỗ: Triết Lý Bình Yên Trong Từng Nét Chạm
Ánh hoàng hôn dần lặn, mang theo những tia sáng cuối cùng. Tạ Trần nhìn ra xa xăm, nơi những ngọn núi hùng vĩ ẩn hiện trong màn đêm sắp buông. Hắn tin rằng, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, không ngừng tìm kiếm sự cân bằng và hài hòa, như một dòng sông không ngừng chảy về biển lớn, như một khu rừng không ngừng vươn mình đón ánh nắng. Đó là sự luân hồi của vạn vật, là ý nghĩa đích thực của một kỷ nguyên mới, nơi nhân gian tự mình định đoạt vận mệnh mà không cần đến sự can thiệp của Thiên Đạo hay sự mê hoặc của con đường thành tiên.
***
Vài ngày sau, Thị Trấn An Bình vẫn giữ được vẻ yên bình vốn có, nhưng ẩn sâu bên trong, một luồng sinh khí m���i đang âm thầm lan tỏa. Những cuộc thảo luận về cách chung sống hài hòa với tự nhiên vẫn còn vang vọng đâu đó trong các quán trà, trên những con đường lát đá. Người dân tuy ban đầu còn e dè, nhưng dần dà đã bắt đầu tiếp nhận những ý tưởng mới mẻ, nhân văn, được gieo mầm từ quán sách nhỏ bé kia. Cảm giác về một sự thay đổi lớn lao, một sự chuyển mình của nhân tâm, lơ lửng trong không khí, dịu nhẹ như làn gió sớm.
Trong một con hẻm nhỏ khuất sau chợ phiên, nơi tiếng rao hàng huyên náo dần lắng xuống, có một xưởng mộc khiêm tốn. Xưởng được xây bằng gỗ thông đã cũ, mái ngói xám bạc phủ rêu phong, nhưng bên trong lại gọn gàng, ngăn nắp một cách bất ngờ. Ánh nắng ban mai len lỏi qua ô cửa sổ nhỏ, chiếu sáng những hạt bụi gỗ lơ lửng trong không khí, tạo thành những dải sáng huyền ảo. Mùi gỗ thông tươi, gỗ bách trầm, và cả mùi dầu đánh bóng thoang thoảng, hòa quyện vào nhau, tạo nên một hương thơm đặc trưng của sự lao động thủ công và sáng tạo.
Mộc Thanh, người thợ mộc trẻ tuổi, đang cặm cụi bên một khúc gỗ lim lớn. Dáng người anh tuy thư sinh nhưng đôi vai lại rắn rỏi, bàn tay chai sạn, gân guốc vì bao năm cầm đục, cầm bào. Khuôn mặt trẻ tuổi của anh mang một vẻ thanh tú, nhưng đôi mắt lại chứa đựng một nỗi trăn trở sâu xa, một sự mệt mỏi khó tả. Anh đang cố gắng tạo hình cho một chiếc tủ lớn theo đơn đặt hàng của một phú hộ trong vùng. Từng nhát đục của anh dứt khoát, mạnh mẽ, thể hiện kỹ năng điêu luyện đã được rèn giũa qua tháng năm. Tiếng đục chạm "cộc... cộc... cộc" đều đặn, nhịp nhàng, ban đầu nghe như một bản giao hưởng của lao động, nhưng càng về sau, nó càng mang một sắc thái gấp gáp, thậm chí là bồn chồn.
Xung quanh Mộc Thanh là những món đồ nội thất đã hoàn thiện. Một bộ bàn ghế tre uốn lượn, một chiếc giường gỗ gụ chạm khắc tinh xảo hình rồng phượng, một giá sách bằng gỗ mun bóng loáng. Tất cả đều là những tác phẩm nghệ thuật, kết tinh từ sự khéo léo và tài hoa của anh. Tuy nhiên, khi ngắm nhìn chúng, Mộc Thanh vẫn không tài nào tìm thấy sự thỏa mãn trọn vẹn. Anh vuốt ve bề mặt nhẵn bóng của chiếc tủ đang làm dở, cảm nhận thớ gỗ mát lạnh dưới đầu ngón tay. Một tiếng thở dài thoát ra khỏi lồng ngực anh, nặng trĩu.
"Đẹp... nhưng sao vẫn thấy thiếu?" Anh lẩm bẩm, giọng nói khàn khàn như thể đã tự hỏi câu này hàng trăm lần. "Thiếu đi cái hồn, cái bình yên mà mình muốn gửi gắm." Anh đứng thẳng người, lùi lại vài bước, đôi mắt nheo lại nhìn tổng thể chiếc tủ. Nó hoàn hảo về mặt kỹ thuật, tỉ lệ vàng được tuân thủ nghiêm ngặt, các chi tiết chạm khắc tinh xảo đến từng đường nét. Nhưng nó lại không khiến anh cảm thấy "sống," không có sự lay động nào trong tâm hồn. Nó chỉ là một vật thể đẹp đẽ, một sản phẩm của sự khéo léo, nhưng không phải là một tác phẩm mang theo một phần linh hồn của người nghệ nhân.
Mộc Thanh nhớ lại những ngày đầu chập chững học nghề. Khi đó, anh chỉ đơn thuần muốn tạo ra những vật dụng hữu ích, những món đồ đẹp mắt. Nhưng càng về sau, khi kỹ năng đã đạt đến đỉnh cao, anh càng cảm thấy một sự trống rỗng. Anh muốn đồ gỗ của mình không chỉ là vật vô tri, mà phải l�� một người bạn thầm lặng, một điểm tựa cho tâm hồn, một nơi chốn để người sử dụng tìm thấy sự an tĩnh giữa dòng đời vội vã. Thế nhưng, anh lại không biết cách nào để truyền tải cái "hồn" đó vào trong từng thớ gỗ. Anh đã thử nhắm mắt lại, dồn hết tâm tư vào từng nhát đục, từng đường bào, nhưng kết quả vẫn vậy. Các tác phẩm của anh vẫn đẹp, vẫn tinh xảo, nhưng chúng lại lạnh lẽo, vô tri, thiếu đi một hơi thở của sự sống.
Ánh nắng ban mai dần lên cao, chiếu xiên qua cửa sổ, hắt lên khuôn mặt Mộc Thanh những vệt sáng lờ mờ. Anh nhìn ra ngoài, nơi những người dân An Bình đang hối hả với cuộc sống thường nhật của họ. Tiếng xe ngựa lộc cộc, tiếng nói cười rộn ràng từ chợ vọng lại. Họ dường như đang tìm thấy sự bình yên trong những điều nhỏ nhặt, trong những cuộc đối thoại thường ngày, trong công việc đồng áng, chài lưới của họ. Còn anh, một người thợ mộc tài hoa, lại đang lạc lối trong chính sự tinh xảo của mình. Anh cảm thấy mình đang bị một "chấp niệm" vô hình níu giữ, một khao khát không tên mà anh không tài nào gọi tên hay nắm bắt được.
Anh lại cầm lấy chiếc bào, lướt nhẹ trên bề mặt gỗ. Tiếng bào gỗ "xoẹt... xoẹt" nghe thật êm tai, nhưng trong lòng anh lại dậy lên một nỗi bất an. Anh không biết mình có nên tiếp tục con đường này hay không, con đường của sự tinh xảo nhưng thiếu đi hơi thở của sự sống. Anh thở dài, mệt mỏi buông chiếc bào xuống, để mặc nó nằm lăn lóc trên đống dăm bào. Anh cần một lời giải đáp, một sự khai sáng, để thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của chính mình.
***
Buổi chiều cùng ngày, ánh nắng vàng dịu như rót mật xuống những con đường lát đá của Thị Trấn An Bình. Tiếng chim hót líu lo từ những tán cây cổ thụ ven đường, hòa cùng tiếng gió nhẹ xào xạc qua những mái ngói rêu phong, tạo nên một bản giao hưởng êm đềm của cuộc sống. Mộc Thanh, với dáng vẻ có chút ngập ngừng, bước vào quán sách của Tạ Trần. Cửa quán mở rộng, mời gọi những tâm hồn tìm kiếm sự tĩnh lặng và tri thức.
Mùi trầm hương thoang thoảng từ chiếc lư đồng cổ đặt trên quầy, hòa quyện với m��i ẩm của giấy cũ và mực tàu, tạo nên một không gian vừa trang trọng, vừa ấm cúng. Tạ Trần vẫn ngồi phía sau quầy như thường lệ, thân hình gầy gò của hắn tựa vào ghế mây, đôi mắt sâu thẳm đang lướt qua từng hàng chữ của một cuốn sách cổ bìa đã ố vàng. Hắn mặc một bộ áo vải bố màu xanh xám, đơn giản nhưng toát lên vẻ thanh nhã. Tóc hắn được buộc gọn gàng bằng một dải lụa, không một sợi tóc nào vương ra. Sự bình lặng toát ra từ Tạ Trần khiến Mộc Thanh cảm thấy tâm hồn mình dịu lại đôi chút.
Bên cạnh Tạ Trần, Cố Tiểu Ngư đang nhẹ nhàng sắp xếp những chồng sách mới được mang về, đôi mắt to tròn lanh lợi của nàng thỉnh thoảng liếc nhìn ra cửa. Nàng mặc bộ váy vải thô màu xanh lam, mái tóc tết hai bím gọn gàng. Thư Đồng Tiểu An thì đang cặm cụi lau chùi những giá sách cao, thỉnh thoảng lại đưa tay lên gãi đầu khi gặp một cuốn sách có tựa đề khó hiểu. Cả ba dường như tạo thành một bức tranh yên bình, hài hòa, đối lập hoàn toàn với nỗi bồn chồn trong lòng Mộc Thanh.
"Tiên sinh Tạ Trần," Mộc Thanh khẽ gọi, giọng nói của anh có chút run rẩy vì e ngại. Anh không biết nên bắt đầu từ đâu, cũng không biết có nên làm phiền sự tĩnh lặng này hay không.
Tạ Trần từ từ khép cuốn sách lại, đặt nó nhẹ nhàng lên mặt quầy. Hắn ngẩng đầu lên, đôi mắt sâu thẳm nhìn thẳng vào Mộc Thanh, ánh mắt không hề có sự dò xét hay phán xét, mà tràn đầy sự thấu hiểu, như thể đã đọc được một phần tâm tư của người thanh niên. "Mộc Thanh công tử. Có điều gì mà ngươi trăn trở đến nỗi phải cất công đến đây vậy?" Giọng nói của hắn trầm tĩnh, ôn hòa, như dòng suối mát chảy qua tâm hồn đang khô cằn của Mộc Thanh.
Cố Tiểu Ngư thấy Mộc Thanh, liền mỉm cười thân thiện. Nàng nhẹ nhàng đặt xuống công việc, đi đến bên cạnh, đưa cho Mộc Thanh một chén trà hoa cúc còn nghi ngút khói. "Mộc công tử chắc đã mệt mỏi rồi. Uống một chút trà cho thanh tĩnh." Nàng nói, giọng trong trẻo, tự nhiên. Tiểu An cũng dừng tay, đôi mắt to tròn hiếu kỳ nhìn Mộc Thanh, chờ đợi câu chuyện anh sắp kể.
Mộc Thanh đón lấy chén trà, hơi ấm từ chén trà lan tỏa vào lòng bàn tay anh, xua đi chút lạnh lẽo trong tâm hồn. Anh hít một hơi thật sâu, hương trà thanh khiết xộc vào cánh mũi, giúp anh trấn tĩnh lại. "Đa tạ Tiểu Ngư cô nương." Anh khẽ cúi đầu. Rồi, quay sang Tạ Trần, anh nói, giọng vẫn còn chút ngập ngừng: "Tiên sinh Tạ Trần, con có một nỗi niềm... Con là một thợ mộc, con có thể tạo ra những món đồ tinh xảo, đẹp mắt, nhưng con cảm thấy chúng thiếu đi một thứ gì đó. Con muốn tạo ra những món đồ không chỉ để dùng, mà còn để nuôi dưỡng tâm hồn người sử dụng. Con muốn chúng mang lại sự an tĩnh, sự bình yên cho họ." Anh ngừng lại, nuốt khan. "Nhưng con không biết phải bắt đầu từ đâu, hay làm thế nào để cái 'ý nghĩa' đó không chỉ là sự gượng ép, một thứ gì đó ta cố gắng nhồi nhét vào mà nó lại trở nên vô hồn."
Tạ Trần nhấp một ngụm trà, ánh mắt vẫn tĩnh lặng nhìn Mộc Thanh. Hắn không vội vàng trả lời, mà như đang suy nghĩ, hay có lẽ là đang lắng nghe cả những điều Mộc Thanh chưa nói. "Ngươi muốn tạo ra linh hồn cho gỗ, hay ngươi muốn gỗ tự bộc lộ linh hồn của nó?" Hắn h��i, giọng điệu vẫn bình thản, nhưng câu hỏi lại như một tiếng sét đánh thẳng vào tâm trí Mộc Thanh.
Mộc Thanh ngây người. Anh chưa bao giờ nghĩ đến điều đó. Anh vẫn luôn nghĩ rằng, người thợ mộc phải là người tạo ra, là người ban cho vật liệu một hình hài, một ý nghĩa. Anh chưa bao giờ nghĩ đến việc "hỏi" gỗ, hay để gỗ "tự bộc lộ".
"Gỗ có linh hồn của nó," Tạ Trần tiếp lời, giọng trầm tĩnh, như đang kể một câu chuyện cổ xưa. "Mỗi thớ gỗ, mỗi vân gỗ đều là dấu vết của thời gian, của gió sương, của ánh nắng mặt trời mà nó đã trải qua. Nó đã từng là một cái cây, đứng vững giữa trời đất, chịu đựng mưa gió, hấp thụ tinh hoa. Nó đã có một cuộc đời riêng của nó. Ngươi đã bao giờ hỏi nó muốn biến thành hình dáng gì chưa? Hay ngươi chỉ đơn thuần muốn biến nó thành cái mà ngươi muốn nó trở thành, mà không màng đến bản chất tự nhiên của nó?"
Câu nói của Tạ Trần như một luồng gió mát thổi tan đi lớp sương mù trong tâm trí Mộc Thanh. Anh nhớ lại những lần mình vội vã, cố gắng ép một khúc gỗ cong vênh phải thẳng thớm, cố gắng biến một khối gỗ thô ráp thành một hình thù hoàn mỹ trong tâm tưởng, mà không hề lắng nghe sự "tính cách" riêng của nó. Anh đã luôn xem gỗ là một vật liệu vô tri, một công cụ để mình thể hiện tài năng, chứ không phải là một sinh linh có lịch sử, có bản chất riêng.
"Tiên sinh..." Mộc Thanh thì thầm, đôi mắt anh dần sáng lên. "Con... con chưa bao giờ nghĩ đến việc 'hỏi' gỗ. Con luôn nghĩ mình là người tạo tác, là người quyết định."
Tạ Trần khẽ gật đầu. "Chính là chấp niệm đó. Ngươi cố gắng 'tạo ra' một thứ, thay vì 'khám phá' nó. Ngươi cố gắng 'áp đặt' ý niệm của mình lên vật liệu, thay vì 'thuận theo' bản chất của nó. Vô vi không phải là không làm gì, mà là làm mà không chấp trước, làm mà thuận theo tự nhiên, để vạn vật tự bộc lộ bản chất của nó. Một món đồ gỗ, nếu được làm ra bằng sự thấu hiểu và tôn trọng bản chất của gỗ, ắt sẽ tự nó toát lên cái hồn, cái bình yên mà ngươi tìm kiếm. Bởi lẽ, sự bình yên không nằm ở hình dáng bên ngoài, mà nằm ở sự hòa hợp giữa người làm và vật liệu, giữa tác phẩm và tự nhiên."
Cố Tiểu Ngư mỉm cười, đặt tay lên vai Mộc Thanh một cách nhẹ nhàng. "Đúng vậy đó, Mộc công tử. Phu quân con thường nói, vạn vật đều có lý lẽ riêng của nó. Chẳng phải việc bảo tồn Hổ Xám Sơn Cước cũng là để tôn trọng không gian sống của chúng, để chúng được sống đúng với bản chất của mình sao?"
Tiểu An gật đầu lia lịa, đôi mắt to tròn ánh lên vẻ hiểu biết. "Thưa tiên sinh, vậy có phải là mình phải 'lắng nghe' cái cây trước khi đốn nó, 'lắng nghe' khúc gỗ trước khi chạm khắc không ạ?"
Tạ Trần mỉm cười nhìn Tiểu An, một nụ cười ấm áp hiếm thấy. "Thông minh lắm, Tiểu An. Đó là cách để con người tìm thấy sự hài hòa với vạn vật, để không 'mất người' trong quá trình tạo tác."
Mộc Thanh cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng. Tất cả những trăn trở, những nút thắt trong lòng anh bấy lâu nay dường như đã được gỡ bỏ bằng vài lời nói đơn giản nhưng đầy trí tuệ của Tạ Trần. Anh đã luôn tìm kiếm cái "hồn" ở đâu đó xa xôi, trong những kỹ thuật phức tạp, trong những ý tưởng độc đáo, mà không nhận ra rằng nó nằm ngay trong chính bản thân khúc gỗ, và trong sự tĩnh lặng của tâm hồn mình khi làm việc. Anh đã cố gắng "thành tiên" cho món đồ của mình, mà quên đi việc "sống" cùng nó, "lắng nghe" nó.
Anh đứng dậy, cúi đầu thật sâu trước Tạ Trần. "Đa tạ tiên sinh đã khai sáng. Con đã hiểu ra rồi." Giọng nói của anh tràn đầy sự biết ơn và một niềm hy vọng mới. Anh biết, con đường phía trước vẫn còn dài, nhưng anh đã tìm thấy hướng đi cho mình. Anh tin rằng, nếu anh có thể tìm thấy sự bình yên trong từng nhát đục, từng đường bào, thì tác phẩm của anh cũng sẽ mang đến sự bình yên cho người sử dụng.
***
Vài tuần sau, sương sớm vẫn còn vương trên những mái ngói của Thị Trấn An Bình, không khí trong lành mang theo hơi đất và hương cỏ dại. Trong xưởng mộc của Mộc Thanh, giờ đây, không còn tiếng đục chạm gấp gáp, bồn chồn nữa. Thay vào đó là những âm thanh nhẹ nhàng, đều đặn của lưỡi bào lướt trên gỗ, tiếng cưa xẻ trầm bổng, và đôi khi là tiếng chà nhám nhè nhẹ, như một bản nhạc giao hưởng của sự tập trung và tĩnh lặng.
Mộc Thanh đang hoàn thiện một chiếc bàn trà nhỏ. Anh không còn vội vã, không còn cố gắng ép buộc gỗ phải theo ý mình. Thay vào đó, anh dành thời gian vuốt ve từng thớ gỗ, cảm nhận vân gỗ dưới đầu ngón tay. Anh quan sát kỹ lưỡng từng vết nứt nhỏ, từng đường cong tự nhiên của khúc gỗ, như đang trò chuyện với nó, hỏi nó muốn biến thành hình dáng gì. Mỗi nhát đục, mỗi đường bào của anh giờ đây đều chậm rãi, cân nhắc, như một sự hòa điệu với vật liệu. Anh không còn cố gắng tạo ra sự hoàn mỹ tuyệt đối theo một khuôn mẫu có sẵn, mà là để cho hình dáng tự nhiên của khúc gỗ dẫn dắt, để nó tự bộc lộ vẻ đẹp vốn có của mình.
Ánh nắng ban mai len lỏi qua ô cửa sổ, chiếu sáng những hạt bụi gỗ vàng óng lơ lửng trong không khí, tạo nên một khung cảnh kỳ ảo. Mùi gỗ bào mới, tươi mát và dễ chịu, tràn ngập căn phòng. Mộc Thanh nhắm hờ mắt, cảm nhận từng sợi gỗ dưới tay mình. Anh không chỉ dùng mắt để nhìn, tay để chạm, mà còn dùng cả tâm hồn để lắng nghe. Anh cảm thấy một sự kết nối sâu sắc với vật liệu, như thể anh và khúc gỗ đã hòa làm một, cùng nhau kiến tạo nên một hình hài mới.
Tiếng chim hót líu lo từ khu vườn nhỏ phía sau xưởng vọng vào, nhẹ nhàng và trong trẻo. Mộc Thanh mỉm cười, đôi mắt anh không còn sự trăn trở hay mệt mỏi, mà thay vào đó là sự thanh thản và một niềm vui thầm lặng. Anh không còn nghĩ đến những lời khen ngợi hay sự chấp thuận của người khác, mà chỉ tập trung vào khoảnh khắc hiện tại, vào từng cử động của đôi tay, vào từng thớ gỗ đang dần hiện hình dưới bàn tay mình.
Chiếc bàn trà nhỏ dần thành hình. Nó không hề cầu kỳ, không có những chi tiết chạm khắc rồng phượng tinh xảo như những tác phẩm trước đây của anh. Thay vào đó, nó đơn giản đến bất ngờ. Mặt bàn được đánh bóng nhẵn mịn, để lộ những vân gỗ tự nhiên uốn lượn như dòng sông chảy. Chân bàn được làm từ những cành cây nhỏ, được gọt giũa khéo léo nhưng vẫn giữ nguyên được sự mộc mạc, cong vút tự nhiên của chúng. Toàn bộ chiếc bàn toát lên một vẻ đẹp mộc mạc, tinh tế, và một cảm giác bình yên khó tả. Nó không "kêu gào" sự chú ý, mà trầm lặng, khiêm tốn, như đang chờ đợi để kể một câu chuyện.
Mộc Thanh nhẹ nhàng đặt chiếc bàn xuống, ánh mắt anh tràn đầy sự thỏa mãn và thanh thản. Anh vuốt ve bề mặt bàn, cảm nhận sự mát lạnh và mịn màng của gỗ đã được đánh bóng. Một nụ cười nở trên môi anh, nụ cười chân thành, chưa bao giờ anh cảm thấy trọn vẹn với tác phẩm của mình đến vậy.
"Đúng vậy... không phải ta tạo ra nó, mà ta giúp nó bộc lộ bản thân." Anh lẩm bẩm, giọng nói đầy cảm xúc. Anh đã tìm thấy cái "hồn" mà anh hằng tìm kiếm, không phải bằng cách áp đặt, mà bằng cách lắng nghe và tôn trọng. Chiếc bàn trà này không chỉ là một vật dụng, nó là một minh chứng cho sự hài hòa giữa con người và tự nhiên, một biểu tượng của triết lý 'Vô Vi Chi Đạo' được ứng dụng vào đời sống thường nhật.
Mộc Thanh biết rằng, từ giờ trở đi, anh sẽ không chỉ là một người thợ mộc tài hoa, mà còn là một "nghệ nhân tri���t lý," một người sẽ truyền tải những giá trị nhân văn, những triết lý sâu sắc vào từng tác phẩm của mình. Anh sẽ tạo ra những món đồ không chỉ đẹp về hình thức mà còn có ý nghĩa, mang lại sự bình yên cho người sử dụng, nuôi dưỡng tâm hồn họ. Sự thành công của anh không nằm ở sự giàu có hay danh tiếng, mà nằm ở sự trọn vẹn trong tâm hồn, sự bình yên mà anh tìm thấy trong chính công việc của mình. Và anh tin rằng, những tác phẩm của anh sẽ không chỉ dừng lại ở Thị Trấn An Bình, mà sẽ lan tỏa khắp Nhân Gian, mang theo thông điệp về sự hài hòa, về ý nghĩa đích thực của cuộc sống bình thường, nơi con người có thể tìm thấy sự trọn vẹn mà không cần đến sức mạnh siêu nhiên hay con đường thành tiên. Đó là cách mà 'Nhân Đạo' được xây dựng, từng chút một, từ những điều nhỏ bé nhất, từ những bàn tay lao động cần mẫn và những tâm hồn thanh khiết.
Bản truyện chính thức do Long thiếu sáng tác, độc quyền trên truyen.free.