Sau khi tham quan mô hình giáo dục tại Trấn thứ Nhất, Maximilian I và hoàng hậu Charlotte đã có nhiều suy ngẫm.

Là những đại quý tộc hàng đầu châu Âu, từ nhỏ đã được tiếp nhận nền giáo dục cung đình nghiêm khắc, họ hiếm khi có dịp tiếp xúc với một mô hình giáo dục cơ sở như ở Đông Phi, nơi vẫn còn là một thuộc địa nghèo khó và lạc hậu.

Hơn n��a, với tư cách một thuộc địa, Đông Phi cũng chẳng cần giấu giếm điều gì trước mắt hai người họ; những gì họ được thấy chính là bức tranh chân thực nhất về cuộc sống thường nhật trong các trường học Đông Phi.

Chương trình học tại đây rất đơn giản – chỉ bao gồm hai môn chính là tiếng Đức và Toán học, cùng với Lịch sử và Thể dục.

Nội dung giảng dạy cực kỳ đơn giản, thậm chí ở các cấp lớp còn có nhiều phần kiến thức bị lặp lại. Cùng lắm, sau khi hoàn thành chương trình này, người học cũng chỉ có thể đọc viết thành thạo tiếng Đức và thực hiện được các phép tính toán học cơ bản.

Toàn bộ nội dung kiến thức trong nền giáo dục Đông Phi còn chưa bằng một phần ba chương trình tiểu học ở kiếp trước của Ernst (trình độ khoảng lớp Ba).

Sự đơn giản này là để thích nghi với thực trạng thiếu hụt trầm trọng đội ngũ giáo viên tại thuộc địa Đông Phi. Thực tế mà nói, Đông Phi hiện giờ chỉ có đủ năng lực để duy trì kiểu “giáo dục nghèo khổ” như vậy.

Tất nhiên, hệ thống giáo dục này cũng có cơ hội để tiến thân. Những học sinh xuất sắc nhất sau kỳ thi tốt nghiệp có cơ hội được cử đi du học tại nước Đức.

Xét về độ khó, với kiến thức tương đương trình độ tiểu học ở kiếp trước, việc vượt qua kỳ thi và giành được suất du học là điều rất dễ dàng. Tuy nhiên, phần lớn người nhập cư Đông Phi lại chưa thực sự nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục.

Kết quả là, chỉ những gia đình coi trọng giáo dục thì con cái mới có cơ hội được đưa sang Đức du học; còn những gia đình thờ ơ, dù con cái học giỏi, thì cũng có thể bị giữ lại làm nông – bởi du học cần có sự đồng ý của phụ huynh.

Ernst cũng không màng thay đổi hiện trạng này, vì hắn chỉ cần đào tạo đủ số lượng nhân tài cần thiết. Thừa nhân tài cũng có thể là một loại tai họa.

Xét cho cùng, so với các ngành nghề đòi hỏi học vấn cao, thì điều Đông Phi cần nhất hiện nay là nông dân – những người có thể khai hoang đất đai. Còn ở các quốc gia công nghiệp tại châu Âu, thì công nhân mới là lực lượng cấp thiết nhất.

Với trình độ công nghiệp hóa hiện tại, chỉ Anh quốc là đã hoàn tất quá trình (mức đô thị hóa đạt trên 50%), các nước còn lại còn rất nhiều dư địa để phát triển.

Giáo dục bắt buộc ở Đông Phi được triển khai nhằm đồng hóa và đào tạo một thế hệ phục vụ cho tương lai – tất cả đều vì củng cố quyền lực cai trị. Mục đích thực sự không phải là "cải thiện số phận" cho người dân nơi đây (dù trên thực tế nó có thể mang lại một số thay đổi tích cực).

Giống như nước Phổ từng phát triển giáo dục bắt buộc để nâng cao sức chiến đấu của quân đội, Đông Phi cũng không phải vì lòng nhân đạo.

Nếu hỏi Ernst có coi trọng giáo dục hay không, thì câu trả lời là “không hoàn toàn”. Dù kiếp trước hắn từng trải qua chín năm giáo dục phổ cập cùng với bậc đại học chính quy.

Nhưng ở kiếp này, Ernst là một quý tộc. Những việc hắn đang làm – nhìn thì có vẻ cao siêu như “xây dựng quốc gia” – nhưng mục đích cuối cùng vẫn là duy trì lợi ích và sự thịnh vượng của Hoàng gia Hohenzollern.

Kinh nghiệm từ Ấn Độ và một số quốc gia khác ở kiếp trước đã dạy cho Ernst rằng: chỉ cần quốc gia đủ lớn, dân số đủ đông, thì ngay cả những nước có dân trí thấp cũng có thể tích lũy được khối tài sản khổng lồ cho tầng lớp thượng lưu.

Cho nên, điều tầng lớp quý tộc như Ernst cần không phải dân trí cao, mà là một lực lượng dân số biết nghe lời và có thể tạo ra của cải.

Tại sao các nhà cai trị xưa thích duy trì “chính sách ngu dân”? Tại sao phương Tây có xu hướng “phản trí thức”? Tựu trung, cốt lõi vấn đề cũng chỉ là một.

Hệ thống giáo dục ở Đông Phi nằm ở giữa hai thái cực: vừa không quá nhiệt tình, cũng không quá thờ ơ – chủ động hạ thấp tiêu chuẩn.

Ngoại trừ việc đặc biệt coi trọng các vấn đề dân tộc và nhận thức văn hóa (như việc Đức hóa), thì Đông Phi không quá chú trọng đến việc thay đổi những phẩm chất hay quan niệm đạo đức khác của người dân.

Miễn là người dân ngoan ngoãn chấp nhận trở thành “người Đức”, thì những thứ như đạo đức cao cả hay lòng tốt… cũng chẳng ai quan tâm đến! Việc giáo dục những phẩm chất đó cứ để gia đình tự lo liệu.

Hệ th��ng giáo dục Đông Phi tưởng chừng đơn sơ và đầy sơ hở, nhưng ẩn chứa trí tuệ chính trị.

Tất nhiên, Maximilian I không thể nhìn thấu điều đó. Sau chuyến tham quan, ông vẫn hào hứng đưa ra hàng loạt góp ý với các nhân viên chính phủ Đông Phi, cho rằng mô hình giáo dục sơ sài này có tiềm năng cải tiến đáng kể.

Các nhân viên thì ngoài mặt gật đầu lia lịa, nhưng thực tế chỉ nghe tai này lọt tai kia, không hề hứa hẹn gì.

Trong hàng ngũ chính phủ và quân đội Đông Phi, ngoài nhóm nhân viên Tập đoàn Hechingen (đều có trình độ từ cấp hai trở lên), thì số còn lại, kể cả những người mang danh "tốt nghiệp Học viện Quân sự Hechingen", cũng chỉ có trình độ ở mức tiểu học.

Với lính đánh thuê và nhân viên hợp đồng, công việc ở đây chỉ là “một cái nghề”; còn với học viên của học viện, thì đây là “cách báo đáp ân tình của Hiệu trưởng”.

Họ chỉ đơn thuần làm theo kế hoạch mà Ernst đã vạch ra, hoàn thành công việc một cách máy móc, chẳng mấy ai bận tâm đến việc Đông Phi phát triển ra sao.

Chỉ vì tôn trọng thân phận Maximilian I, họ mới ứng phó một cách lễ phép như vậy. Còn bản thân ông thì ông vẫn thao thao bất tuyệt không ngừng nghỉ.

Một trí thức châu Âu đúng nghĩa, ông say sưa bình luận về chính sách của Đông Phi – đúng là minh chứng sống cho câu “Khi không còn chức tước thì ngôn luận mới tự do”.

Nếu năm xưa khi còn làm Hoàng đế Mexico, ông cũng hăng hái như bây giờ, thì Ernst cũng phải khâm phục.

Ngày 25 tháng 12 năm 1867

Một mùa Giáng Sinh nữa lại đến.

Năm nay, Ernst cùng Thân vương Konstantin – sau chuỗi ngày bôn ba đó đây – đã trở về Hechingen để đón lễ hội.

Ernst bế một chú chó Rottweiler con đi dạo trong lâu đài. Chú chó này được mua từ một nông trại ở Berlin, đặt tên là “Navi” – một cái tên không mang ý nghĩa đặc biệt gì, chỉ là để tưởng nhớ chú chó cỏ cùng tên mà Ernst từng nuôi thuở nhỏ ở kiếp trước. Chú chó ấy, khi về già qua đời, đã khiến Ernst buồn bã suốt một thời gian dài.

Trong lâu đài, các vật dụng trang trí lễ hội đã được chuẩn bị đầy đủ. Cây linh sam được chuyển về từ những cánh rừng phía Nam nước Đức đã được dùng làm cây thông Noel và đặt ở sảnh chính.

Khác với mọi năm, năm nay lâu đài đã được lắp đặt đèn điện, thay thế cho nến truyền thống. Toàn bộ lâu đài, thậm chí cả con đường phía ngoài cũng được hệ thống chiếu sáng của Tập đoàn Hechingen thắp sáng rực rỡ.

Một số hoàng gia và các thành phố lớn khác ở châu Âu cũng đã bắt đầu sử dụng đèn điện. Tất nhiên, không loại trừ những người bảo thủ vẫn duy trì thói quen dùng nến để tạo không khí tôn giáo cho ngày lễ.

Lâu đài rộng lớn nay lại càng thêm tĩnh mịch, do phần lớn gia nhân đã được Thân vương Konstantin cho về quê đoàn tụ cùng gia đình để đón lễ. Bên trong không có nhiều người.

Năm nay, thời tiết lạnh hơn. Cả Hechingen và toàn bộ nước Đức đều chìm trong tuyết trắng. Qua ô cửa sổ, có thể nhìn thấy cả vùng đất bị tuyết bao phủ. Rừng cây xung quanh lâu đài – những ngọn tùng, ngọn bách – vẫn lộ ra màu xanh đậm dưới lớp tuyết trắng xóa.

Ở phương Bắc, khi nước Đức đang giữa mùa đông khắc nghiệt, thì ở phương Nam xa xôi, vùng đất Đông Phi, thời tiết vẫn ấm áp như xuân. Chính phủ Đông Phi cũng đã tổ chức lễ hội Giáng Sinh cho cư dân bản địa.

Và năm 1867 cũng sắp sửa khép lại.

Đây là năm đáng nhớ khi thuộc địa Đông Phi đã kiểm soát toàn bộ Tanzania và Kenya, dân số đạt 500.000 người, bước đầu đạt quy mô một quốc gia. Giờ đây, Đông Phi đã có thể được coi là một thực thể chính trị tham gia vào các vấn đề quốc tế.

Bản chuyển ngữ này là tài sản của truyen.free, mong quý độc giả không sao chép khi chưa được cho phép.