Tỉnh Bắc Phương.

Kế hoạch khai thác nông nghiệp dọc sông Shebelle bắt đầu triển khai. Đất canh tác ở Somalia vốn hạn chế so với các vùng khác của Đông Phi, lại chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa Ả Rập, nên phần lớn là đất đã được thuần hóa, không cần khai phá từ đầu.

Sáng sớm, khi tiết trời còn mát mẻ, nông dân tỉnh Bắc Phương đã được trưởng thôn tổ chức ra đồng l��m việc.

Mặt trời mọc từ phía đông sông Shebelle, ánh hồng phản chiếu trên dòng sông rộng lớn. Giữa lòng sông, một doi cát uốn lượn theo dòng chảy về phía nam. Những cánh đồng hai bên bờ tạo nên khung cảnh nên thơ, tựa như ven sông Nile.

Làng Bar, tỉnh Bắc Phương.

Chuyên gia trồng chuối người Jamaica, Archie, bắt đầu hướng dẫn quy hoạch vườn chuối vùng hạ lưu Shebelle.

Giống chuối nhập về Đông Phi là "chuối Gros Michel" (Big Mike), vốn phổ biến ở vùng Caribe với vị ngọt đậm đặc trưng.

Bản thân Ernst không thích đồ ngọt, nhưng người dân thời đó, đặc biệt là ở châu Âu, lại ưa chuộng hương vị này. Hơn nữa, với họ, "ngọt" là một thứ hương vị xa xỉ.

Chuối Gros Michel vốn đã ngọt sẵn, nay lại được khí hậu Somalia làm tăng thêm độ ngọt, Ernst có thể hình dung ra vị ngọt gắt đến mức nào. Thế nhưng, người châu Âu lại rất ưa chuộng hương vị này.

Lớp vỏ dày cũng giúp bảo quản lâu và vận chuyển xa, đây chính là lý do khiến chuối Gros Michel từng thống trị thị trường.

Archie sinh ra trong gia đình nông dân Jamaica nên rất am hiểu k�� thuật trồng chuối này.

Trưởng thôn Bar, Yan, hỏi: "Ngài Archie, liệu việc trồng chuối ở khu vực này có khả thi không?"

Archie trả lời: "Chỉ cần đảm bảo đủ nước tưới thì không có vấn đề gì đáng ngại. Điều quan trọng nhất vẫn là nhiệt độ tại địa phương. Somalia có nhiệt độ tương đồng với Caribe nên khía cạnh này coi như đã được đảm bảo. Hơn nữa, nhờ đặc điểm sa mạc hóa, biên độ nhiệt ngày đêm ở Somalia lớn, điều này có lợi cho việc tích lũy đường trong cây trồng, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Trong tương lai, việc tiêu thụ chắc chắn sẽ rất khả quan."

Yan ngượng ngùng: "Xin lỗi ngài, do tôi xuất thân từ Hungary, từ nhỏ chưa từng được thấy sa mạc hay ốc đảo nên mới có đôi chút nghi ngờ."

Archie cười: "Không sao cả. Nếu không được học hành tử tế, có lẽ tôi cũng sẽ nghĩ như ngài. Phải cảm ơn cha tôi năm xưa đã gửi tôi sang Pháp du học mới có được Archie như ngày hôm nay."

Mặc dù xuất thân từ một gia đình nông dân Jamaica, nhưng Archie không phải là một người dân thường. Cha ông là một chủ trang trại da trắng, đó chính là điều kiện giúp ông có thể sang châu Âu du học.

Yan lại hỏi: "Giữa Somalia và Jamaica, việc trồng chuối có gì khác biệt lớn không?"

Archie giải thích: "Ở Jamaica, việc trồng chuối phải đặc biệt chú trọng hệ thống thoát nước. Dù cả hai nơi đều có thể trồng được chuối, nhưng khí hậu Somalia lại khác biệt hoàn toàn. Mọi người có thể không cần bận tâm đến điểm này. Lượng mưa ở vùng khí hậu sa mạc nhiệt đới Somalia hầu như không ảnh hưởng đến sinh trưởng của chuối, thậm chí còn giúp bổ sung nước cho cây."

Yan gật gù: "Tức là hệ thống thoát nước có thể bỏ qua?"

Archie xác nhận: "Đúng vậy. Tôi khó mà tưởng tượng được cảnh Somalia có những trận mưa xối xả như ở Jamaica – đặc biệt khi bão tới, khiến các trang trại ở Jamaica bị đảo lộn hoàn toàn. Trong khi đó, khí hậu Somalia rất ổn định, khô hạn ít mưa, nên việc tưới tiêu phụ thuộc hoàn toàn vào nước sông Shebelle."

Yan đề xuất: "Chúng tôi vẫn cần đào mương để dẫn nước sông vào. Chúng tôi không thể cứ dùng xô gàu múc từng chút một được. Do đó, cần phải dẫn nước từ sông về thông qua hệ thống mương."

Archie đồng ý: "Nếu mọi người muốn thì tất nhiên có thể làm như vậy."

Đất Somalia khá tơi xốp nên công việc này không quá khó khăn. Dân làng Bar bắt đầu đào mương dọc bờ tây Shebelle dựa theo bản đồ quy hoạch vườn chuối.

Khi cần tưới, nước sẽ theo mương chảy vào ruộng. Ngược lại, khi cần thoát nước (dù khả năng này rất thấp), nước cũng sẽ theo mương chảy ngược về sông.

Tương tự làng Bar, hai bên bờ Shebelle dần xuất hiện mạng lưới mương ngang dọc. Vùng hạ lưu Shebelle như được mọc rễ với những mao mạch nước lan tỏa sâu vào lòng đồng bằng Benadir.

Benadir và Mozambique là hai đồng bằng thực sự hiếm hoi tại châu Phi, trong khi các khu vực khác thường chỉ được gọi là vùng trũng, bồn địa hoặc châu thổ.

Hạ lưu sông Shebelle và Juba đều nằm trong đồng bằng Benadir rộng khoảng 270.000 km².

Toàn bộ Benadir không hề trồng một hecta lương thực nào. Toàn bộ đất có điều kiện tưới tiêu đều được chính quyền Đông Phi dành để trồng cây công nghiệp – ngay cả những mảnh đất canh tác cũ của Sultanate Geledi cũng được biến thành vườn chuối và vùng trồng trầm hương/nhựa myrrh.

"Tỉnh Bắc Phương và Juba không cần trồng lương thực. Vốn dĩ, đất canh tác ở đây đã hạn chế, lượng mưa không đủ, và hệ sinh thái lại cực kỳ mong manh. Thay vì trồng đại trà lương thực tiêu tốn nước sông Shebelle/Juba, chi bằng tập trung trồng quy mô nhỏ các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn. Lương thực có thể vận chuyển từ miền Nam lên."

Đó là lời giải thích của Ernst với Konstantin khi hai người thiết kế quy hoạch nông nghiệp cho hai tỉnh này.

Một lý do quan trọng khác là thông qua biện pháp này, Đông Phi có thể kiểm soát hai tỉnh phía Bắc về mặt kinh tế - nông nghiệp, khiến các tỉnh này không thể tách rời khỏi vùng lõi.

Các loại cây trồng ở Somalia hoàn toàn có thể được trồng ở những nơi khác thuộc Đông Phi (mặc dù năng suất và chất lượng có thể khác biệt). Somalia không có bất kỳ sản phẩm nông nghiệp nào mà Đông Phi bắt buộc phải có, trong khi đó, bản thân Somalia lại phụ thuộc vào nguồn lương thực từ các vùng khác.

Ngay cả khi chuyển toàn bộ đất đai sang trồng lương thực, Somalia với khí hậu sa mạc là chủ đạo cũng khó có thể tự túc được; bởi vì cơ cấu nông nghiệp đã định hình, rất khó thay đổi trong ngắn hạn.

Về khía cạnh bảo vệ môi trường, mặc dù hệ sinh thái Somalia rất mong manh, nhưng với sự hiện diện của hai con sông lớn, khu v���c này vẫn tốt hơn phần lớn các vùng ở Trung Đông và Bắc Phi. Tuy nhiên, việc hạn chế khai thác đất đai thực sự đã góp phần ngăn chặn tình trạng sa mạc hóa.

Hiện tại, tiềm năng đất canh tác của Somalia vẫn chưa được khai thác triệt để. Kế hoạch của chính phủ Đông Phi chỉ là tăng thêm 20% so với diện tích hiện có; đây chính là lý do khiến việc phát triển Somalia trở nên dễ dàng hơn nhiều so với các vùng khác.

Cách làm này khác hẳn so với những nơi khác, nhằm tránh phá hủy thảm thực vật và các ốc đảo hiện có. Biến đất hoang thành ruộng thì dễ, nhưng một khi đã trở thành sa mạc thì rất khó phục hồi.

Làng Bar cách Mogadishu không xa, và đây chính là trung tâm của vùng trồng chuối Đông Phi. Người dân làng làm việc từ sáng đến tối để cải tạo đất đai có từ thời Geledi, đồng thời sửa chữa các công trình thủy lợi, nhằm sớm khôi phục sản xuất nông nghiệp địa phương.

Bạn đang đọc bản dịch được biên tập kỹ lưỡng và phát hành bởi truyen.free.