Trong khi Lý Cách và An Đức đang quan sát tình hình Đông Phi, đội ngũ y sinh đi theo cũng không hề nhàn rỗi. Những gì họ tận mắt chứng kiến tại Dar es Salaam hôm nay quả thật khiến người ta mở rộng tầm mắt.

Lý Tế vừa trải chăn, vừa nói: “Triều đình quả nhiên không lừa chúng ta. Đúng là như lời đồn, Vương quốc Đông Phi này không tồi chút nào. Quả thật có phong vị như Đào Uyên Minh từng miêu tả: nhà cửa ngay ngắn, đường ngõ giao nhau. Đặc biệt là công cuộc kiến thiết đô thành, thật khiến người ta kinh ngạc, lại còn mang lại cảm giác thoải mái.”

Viên đồng nghiệp tên Viên Dã lập tức phản bác: “Không hẳn vậy đâu! An Nhân huynh, theo ý ta thì Vương quốc Đông Phi này phần lớn vẫn còn man rợ, ăn mặc lạ lùng, khác thường. Không biết ban ngày các ngươi có để ý không, ngoài đường phố có không ít người Hoa, bím tóc thì bị cắt mất, chỉ để lại đầu tóc ngắn chưa tới một tấc, nhìn chẳng khác gì hòa thượng. Chẳng lẽ bọn họ không sợ sau khi xuống Hoàng Tuyền sẽ thẹn với tổ tiên sao?”

Lý Tế cười đáp: “Viên Dã, đây không phải Viễn Đông, mà là hải ngoại, đất của Tây di, chủng tộc vốn khác xa Trung Hoa ta. Chỉ là do chúng ta kiến thức nông cạn, không biết ngoài hải ngoại còn có những người thế nào thôi. Hôm nay ta xem rồi, quả đúng như lời đồn: có kẻ tóc vàng mắt xanh giống la sát, lại có người toàn thân đen nhẻm như ‘Côn Lôn nô’ trong cổ tịch. Cũng có vài kẻ trông gần giống Hoa Hạ ta. Nhưng bọn họ chưa chắc đã là người Trung Nguyên. Ở Malacca hay An Nam, chúng ta cũng gặp không ít man tử diện mạo tương tự.”

Viên Dã nghiêm giọng: “An Nhân huynh, lần này ta tuyệt đối không nhận sai đâu. Mặc dù đám Đức nhân nói tiếng chim, nhưng hôm nay lúc ta đi cuối hàng, tình cờ nghe thấy hai người bên đường trò chuyện, rõ ràng chính là Hán ngữ, lại còn là giọng phương Bắc. Ta vốn người Đại Danh phủ, sao có thể nghe nhầm được?”

Một vị bằng hữu khác chen lời: “Hai vị hiền đệ, chuyện này e là ta có thể đoán ra nguyên do. Các ngươi cũng biết ta vốn người Tế Nam phủ. Ngoài thành Tế Nam, ta thỉnh thoảng có xuống nông thôn hành y miễn phí. Nhớ có lần ta gặp một kẻ rao giảng về ‘hải ngoại lạc thổ’, lừa không ít bách tính đi theo. Lúc ấy ta chỉ nghĩ hắn gạt người. Nay đến Đông Phi, ta mới giật mình tỉnh ngộ: người nọ y phục, cách ăn mặc hệt như dân cư nơi Dar es Salaam. Thì ra cái ‘hải ngoại lạc thổ’ kia chính là Vương quốc Đông Phi, còn những dân chúng bị dẫn đi, chính là nơi này!”

Viên Dã nghe vậy, kêu lên: “Thế thì chẳng phải họ đều là con dân Trung Nguyên ta sao!”

“Đa phần là như vậy. Trong Vương quốc Đông Phi này, có lẽ rất nhiều người đều là Hoa Hạ di dân sang hải ngoại.”

Viên Dã hừ một tiếng: “Đã là con dân Trung Hoa, cớ sao lại cắt tóc, đổi y phục, học theo dị di? Thật là… thật là…”

Người bạn kia vội khuyên: “Hiền đệ Chính Mục, chớ quá khắt khe. Có khi là bọn man di ép buộc. Dù sao đây cũng là đất của họ. Họ tuy chẳng hiểu giáo hóa, nhưng lại có quy củ riêng. Biết đâu họ vốn chẳng ưa kiểu bím tóc Thiên triều.”

Viên Dã thở dài: “Nhưng thế cũng không được… Thân thể phát phu, thụ chi phụ mẫu. Tội lỗi! Tội lỗi!”

Lý Tế chậm rãi đáp: “Viên Dã, ta phải nói một lời. Tây di tuy có muôn điều dở, nhưng cũng có ưu điểm. Như cái khoản kỳ kỹ tinh xảo, so với ta thì vượt xa. Huống hồ những năm qua, mọi người đều rõ, quốc thế nguy nan. Trước có Trường Mao làm loạn, sau lại Nhiễm phỉ nổi dậy. Ngoài ra còn các nước Tây dương từ biển khơi thường xuyên xâm phạm. Thiên tai thì liên tiếp, khi hạn khi lũ. Dân chúng lầm than quả không sai.”

Viên Dã gật gù: “An Nhân huynh, ta thừa nhận quốc gia quả có khó khăn. Nhưng thiên tai nhân họa sớm muộn cũng qua. Nay triều đình đang chấn chỉnh binh giáp, nội loạn đã được dẹp yên, việc đẩy lùi ngoại địch ra xa biên ải cũng chẳng còn xa nữa.”

Lý Tế hỏi ngược: “Lời ấy không sai. Nhưng cái gọi là chẳng còn xa, rốt cuộc là bao lâu? Triều đình có thể đợi, nhưng bách tính bé mọn thì không thể! Vài ngày không có cơm ăn, bọn họ liền không sống nổi. Đối diện sinh tử, họ đâu còn để ý đến luân lý tiết nghĩa, mà chỉ muốn trước tiên được sống. Vương quốc Đông Phi này, đừng nói giải quyết toàn bộ, chỉ cần cho họ một miếng ăn, e rằng cũng đủ khiến bao người cam tâm xả thân vì nó.”

“Thôi, chẳng bàn nữa. Quốc thế ra sao, trong lòng ai cũng hiểu. Nhưng tinh thần Hoa Hạ ta vốn kiên cường bất khuất, tự cường không ngừng nghỉ. Ta tin một ngày kia, sẽ lại hưng thịnh như Hán, Đường.”

“Hay lắm!” – Ba người trong phòng cùng đồng thanh hưởng ứng.

Đúng lúc đó, cộc cộc cộc – tiếng gõ cửa vang lên.

“Có người đến rồi! Để ta mở.”

Lý Tế mở cửa, thấy một thanh niên đứng đó, chính là nhân viên của Sở Di dân Đông Phi.

“Các vị, đến giờ ăn cơm rồi! Tôi đến dẫn các ngài đi nhà ăn.”

Lý Tế vội đáp: “Ồ, đa tạ tiểu huynh đệ, chúng ta lập tức qua ngay, xin chờ một chút.”

Bốn người gác lại việc trong tay, đi theo chàng thanh niên đến nhà ăn công cộng của Sở Di dân.

Trên đường, Lý Tế hỏi: “Tiểu huynh đệ, chẳng hay quý danh là gì?”

Thanh niên đáp: “Tên Đức của tôi là Hans Zhou, còn tên Hán là Chu Mặc.”

Lý Tế ngạc nhiên: “Chu Mặc tiểu huynh đệ, sao ngươi lại có tên Tây nhân vậy?”

Hans Zhou cười: “Sao lại là Tây nhân? Giờ tôi là người Đức rồi.”

Lý Tế nhíu mày: “Tốt, tốt, người Đức. Nhưng sao ngươi lại đến Vương quốc Đông Phi? Rồi lại thành người Đức? Nghe giọng nói, trước kia hẳn là người vùng Hà Nam, Sơn Đông phải không?”

Hans Zhou gật đầu: “Đúng vậy, quê tôi vốn ở Sơn Đông. Sau cùng di dân sang Đông Phi, thì tự nhiên trở thành người Đức thôi.”

Lý Tế sửng sốt: “Ơ… ý ta là, trở thành người Đức chẳng lẽ không có trở ngại gì sao? Họ không khinh rẻ các vị ư?”

Hans Zhou: “Trở ngại gì chứ! Tôi đến Đông Phi là tự động thành người Đức rồi. Còn kỳ thị ư? Vì sao phải thế? Vương quốc Đông Phi của ch��ng tôi vốn chủ trương mọi người bình đẳng, đâu có cái lối phân biệt đó.”

Đúng lúc này, một người da đen đi ngang qua, buông ra một tiếng kêu lạ lùng, khó hiểu.

Lý Tế lại hỏi: “Vậy thật sự không có mâu thuẫn vì tập quán sinh hoạt ư?”

Hans Zhou nghiêm giọng: “Chúng tôi đều là người dân nghèo khổ, làm gì có thời gian mà nghĩ đến mấy chuyện vớ vẩn ấy. Nhờ ơn đại đức của Hoàng đế Constantine và Thái tử Ernst, mới có đường sống ở Đông Phi, đương nhiên phải đoàn kết, thân ái, như người một nhà.”

Thật vậy, Hans Zhou quả nói có lý – vợ của hắn vốn là một thiếu nữ Slav.

Hans Zhou hỏi lại: “Đúng rồi, các vị hẳn từ Viễn Đông tới? Làm nghề gì vậy?”

Lý Tế đáp: “Chúng ta là lang trung từ Viễn Đông.”

Hans Zhou: “Thì ra là y sinh! Thảo nào quản sự dặn phải đối đãi các ngài thật tử tế. Quả nhiên, tôi nói rồi mà, các ngài chẳng giống di dân bình thường.”

Lý Tế vội giải thích: “Chúng ta không phải di dân, mà là phái đoàn do chính phủ Viễn Đông cử đến viện trợ Vương quốc Đông Phi.”

Hans Zhou xua tay: “Cũng như nhau cả thôi. Ở Đông Phi, bác sĩ và thầy giáo được tôn trọng lắm. Nhất là bác sĩ – hiếm hoi vô cùng.”

Lý Tế ngạc nhiên: “Ồ, Đông Phi thiếu thầy thuốc đến vậy sao? Ở Kinh sư, ta nghe nói Tây phương quốc gia cũng có y sinh, gọi là Tây y, đặc biệt giỏi ngoại khoa.”

Hans Zhou: “Tây y thì tôi chưa từng gặp, cũng chưa từng nghe nói đến. Ở Đông Phi chúng tôi, chỉ có duy nhất danh xưng ‘bác sĩ’ thôi. Nghe nói quân y trong lục quân hơi thạo ngoại khoa, nhưng cũng chỉ dừng ở khử trùng, băng bó, những ca tiểu phẫu đơn giản.”

Lý Tế liền hứng thú: “Thế bác sĩ ở đây và lang trung ở Viễn Đông của chúng tôi khác nhau ở chỗ nào?”

Hans Zhou: “Có lẽ cũng chẳng khác mấy. Bệnh viện ở Dar es Salaam đa số bác sĩ đều là di dân Viễn Đông, vẫn kê đơn, sắc thuốc như cũ.”

Lý Tế thoáng thất vọng: “Thì ra vẫn là đồng nghiệp, đồng hương cả… Vậy là không có Tây y chân chính ư?”

Hans Zhou cười: “Ngài nói Tây y, lẽ nào chỉ riêng y sinh bạch nhân Âu Châu?”

Lý Tế: “Đúng vậy, chính là bác sĩ người da trắng.”

Hans Zhou: “Loại đó, tôi chưa từng thấy. Chỉ nghe nói trong cung có, có lẽ chính là Tây y mà ngài nói.”

Lý Tế trố mắt: “Chẳng lẽ là ngự y của Đông Phi?”

Hans Zhou lắc đầu: “Cái đó tôi không rõ, chỉ là nghe đồn. Tôi thì chỉ từng tới bệnh viện thành phố Dar es Salaam thôi.”

Lý Tế hỏi tiếp: “Bệnh viện có nghĩa là y quán sao?”

Hans Zhou: “Bệnh viện chính là nơi bác sĩ làm việc. So với y quán ở Viễn Đông thì lớn hơn nhiều. Nguyên ba tầng lầu, cả trăm gian phòng, đều thuộc bệnh viện.”

“Cả trăm gian phòng!” – Lý Tế cùng đồng bạn cả kinh. Đó hẳn phải rộng chẳng kém Thái Y viện trong Tử Cấm Thành.

Nhưng họ không kịp nghĩ ngợi nhiều hơn nữa, bởi nhà ăn đã tới.

Điểm trung chuyển di dân có bốn nhà ăn, trong đó, nhà ăn của Sở Di dân là nhỏ nhất.

Vừa vào cửa là đại sảnh, đặt hơn trăm bàn ăn, xếp thành ba hàng dài. Để tiện phục vụ đoàn viện trợ, nhà ăn đặc biệt sắp xếp lệch thời gian với nhân viên. Trời đã chập tối, đoàn người cũng đã sớm bụng đói cồn cào.

Nhân viên dặn dò: “Các vị phải xếp hàng, nhận bát đũa, rồi chọn món và lương thực chính…”

Thế nhưng, đã có một người đi trước một bước để ăn – đó chính là phiên dịch viên Arian, người đi cùng đoàn viện trợ.

Vốn là sinh viên trường Hechingen, Arian đã quen với việc ăn cơm tập thể nên rất thạo quy trình.

Arian xuýt xoa: “Ồ, hóa ra được tự chọn món! Tôi cứ ngỡ là phát thẳng chứ.”

Người phục vụ giải thích: “Lúc đầu thì đúng là phát thẳng. Giờ điều kiện đã khá hơn, nên món ăn cũng phong phú hơn nhiều.”

Arian: “Vậy cho ta hai ổ bánh mì, một phần thịt xào ớt xanh. Kia là món canh gì thế?”

“Canh bò hầm cà chua và hành tây.”

“Kiểu nấu của Ý sao?”

“Chuẩn lắm! Mấy hôm trước có đầu bếp Ý mới đến, món canh này do ông ta nấu.”

Arian cười ha hả: “Ha ha, ta từng thấy ở Trieste rồi, nhưng chưa từng nếm thử. Cho ta một bát nhỏ.”

“Có ngay!”

Arian chọn xong, liền bưng khay ra bàn và thong thả thưởng thức. Thấy vậy, đoàn viện trợ cũng bắt chước, lần lượt đi lấy phần ăn.

Lý Cách cảm khái: “Thức ăn hằng ngày ở Đông Phi quả thực không tồi chút nào, vừa phong phú lại có thịt.”

An Đức gật đầu: “Đúng vậy! Hồi tôi còn đi học, nhà tuy chẳng đến nỗi nghèo túng, nhưng cũng chỉ có cơm kê với vài món dưa mặn. Thỉnh thoảng có Tết mới được hai quả trứng. Mãi đến khi đỗ Tú tài, gia cảnh mới khấm khá. Sau khi thành Cử nhân, tôi mới được ăn uống tử tế.”

Lý Cách thở dài: “Ai chẳng vậy. Ăn khổ mới nên người.”

Bên góc phòng, Lý Tế lại lắc đầu bảo bạn cùng phòng: “Thức ăn ở Đông Phi thật sự quá tốt. Ở Viễn Đông, tôi vốn dĩ cũng có thu nhập cao, thế mà trong việc ăn uống cũng chẳng dám xa xỉ đến mức này. Thường ngày vẫn phải tằn tiện. Vậy mà dân thường Đông Phi cũng được ăn thịt cá như vậy.”

Thực ra, dân chúng Đông Phi chưa tới mức đó. Sở dĩ hôm nay bữa ăn phong phú, chỉ vì đoàn viện trợ có thân phận đặc biệt – nhân tài y học, nên đãi ngộ khác hẳn.

Còn Arian, vốn đã quen hưởng thụ khẩu phần ăn phong phú tại trường Hechingen, lại thêm việc sau khi tốt nghiệp được điều về làm việc tại sứ quán Đông Phi ở Viễn Đông, nơi có đãi ngộ ngang hàng quan chức. Thế nên hắn chẳng lấy làm lạ.

Toàn bộ bản dịch này là sự lao động không ngừng nghỉ của đội ngũ truyen.free, trân trọng gửi đến quý độc giả.