Cảng Mombasa.

Các công nhân bến tàu nhìn những lô hàng chất đầy xe vận chuyển lên tàu với vẻ tò mò, vừa cố nín thở, có người còn bịt mũi than rằng: "Năm nay thật lạ! Phân bò cũng có thể xuất khẩu ư? Một con tàu lớn như vậy lại chuyên chở phân bò, rốt cuộc là để làm gì vậy?"

"Phân bò là thứ tốt, nhưng nhiều đến mức phải dùng tàu chở thì quả là chuyện chưa từng thấy. Những năm trước, Mombasa chưa bao giờ xuất khẩu phân bò ra ngoài cả."

"Tôi nghe nói những con tàu này đều từ các tỉnh miền Bắc và tỉnh Juba. Chẳng phải đó là vùng sa mạc sao? Họ chở nhiều phân bò thế này về đó làm chất đốt chăng?"

"Rất có thể. Sa mạc chẳng có gì ngoài cát, làm sao họ nhóm lửa nấu ăn được?"

"Đừng có nói mò. Tôi đã hỏi anh bạn trên tàu rồi, họ nói số phân bò này đều đã được ủ thành phân bón hữu cơ, chở về phía bắc để bón đất. Các chuyên gia nông nghiệp ở đó cho biết, họ dùng loại phân này để trồng cây ăn quả."

Công nhân cảng Mombasa bàn tán xôn xao, không phải vì họ đặc biệt yêu thích phân bò, mà vì mùi của nó thực sự quá nồng nặc, khác hẳn với những loại hàng hóa họ vẫn thường vận chuyển.

Về vấn đề nhiên liệu, các tỉnh miền Bắc và Juba thực sự khan hiếm, nhưng không đến mức phải nhập khẩu phân bò từ nơi khác để làm chất đốt. Phân lạc đà sẵn có tại địa phương và gỗ khai thác từ phía tây chính là nguồn nhiên liệu chủ yếu của hai tỉnh này.

Người Ả Rập cổ đại có thói quen dùng phân lạc đà để nhóm lửa nấu ăn, tập tục này vẫn còn phổ biến ở nhiều vùng Ả Rập cho đến thế kỷ 19. Hai tỉnh thuộc Somalia dưới sự cai trị của Đông Phi đương nhiên vẫn giữ thói quen này.

Thêm vào đó, vùng Somalia của Đông Phi, ngoài 15% diện tích rừng theo truyền thống, còn bao gồm những khu rừng rộng lớn ở vùng núi phía đông nam cao nguyên Ethiopia. Ở lưu vực hai con sông Juba và Shebelle cũng có những cánh đồng lúa mì rộng lớn, và rơm rạ sau thu hoạch cũng là một nguồn nhiên liệu hữu ích.

Không chỉ công nhân cảng Mombasa thấy lạ lùng, các khu vực chăn thả miền Bắc cũng không khỏi tò mò về tình hình phân bò năm nay. Bởi lẽ, những năm trước đây, phân bò vốn là mặt hàng rất được ưa chuộng, nhiều tỉnh phía nam đã nhập khẩu từ vùng chăn thả miền Bắc. Nhưng năm nay, với sự nhập cuộc của tỉnh Juba và các tỉnh miền Bắc, nguồn cung phân bò vốn đã eo hẹp ở vùng chăn thả miền Bắc nay càng trở nên khan hiếm hơn.

...

Đồng cỏ Meliti, tỉnh Đông Phương.

Kỹ thuật viên nông nghiệp Rilson đang giải thích cho những công nhân tại trang trại: "Phân bò tươi dễ sản sinh vi khuẩn gây hại. Do đó, những trang trại không xử lý phân bò cẩn thận thường xuyên phải đối mặt với tình trạng phân bò gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe đàn gia súc."

"Đồng thời, vì phân bò có thể sinh nhiệt, nó sẽ tiêu tốn oxy trong đất, làm cháy rễ và gây tổn thương cho cây con. Điều này cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của thảm cỏ trong trang trại."

"Hơn nữa, phân bò còn có thể là nguồn lây truyền các bệnh ký sinh trùng và vi sinh vật có hại. Vì vậy, những trang trại không xử lý phân bò sẽ bị các loài ký sinh trùng gây hại, thậm chí khiến đàn gia súc trong trang trại nhiễm bệnh nặng."

"Do đó, phân bò ở các trang trại phía bắc Đông Phi là một vấn đề sinh thái lớn. Nếu không giải quyết triệt để, không chỉ gây ra vấn đề ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, mà quan trọng hơn, còn ảnh hưởng đến sự phát triển chung của ngành chăn nuôi Đông Phi."

Rilson không hề nói quá. Số lượng gia súc tại các trang trại phía bắc Đông Phi mỗi năm đều có ảnh hưởng sâu sắc đến các vùng chăn nuôi phía b��c.

Rõ ràng nhất là cách đây mười năm, một trang trại lớn mỗi năm có thể thải ra hàng chục nghìn tấn phân. Vào thời điểm đó, có hàng trăm trang trại lớn như vậy ở các vùng chăn nuôi phía bắc Đông Phi, mùi hôi thối nồng nặc cùng sự xuống cấp của đồng cỏ có thể dễ dàng nhận thấy. Hiện nay đã tốt hơn nhiều, chính phủ Đông Phi đã đưa ra các biện pháp quản lý và sử dụng phân bò một cách hiệu quả.

Rilson tiếp tục: "Chỉ riêng năm ngoái, trang trại Meliti của chúng ta đã thu được ba mươi nghìn tấn phân bò, và 80% trong số đó đã được vận chuyển đến các đồn điền và vùng sản xuất lương thực ở phía nam để cải tạo đất."

"Phân bò giúp cải tạo cấu trúc đất và tăng cường khả năng giữ ẩm của đất. Ở nhiều vùng đất của Đông Phi, đất đai bị nén chặt một cách nghiêm trọng. Phân bò đã ủ không chỉ giúp tăng cường độ phì nhiêu, mà quan trọng hơn, còn làm cho đất ruộng trở nên tơi xốp hơn. Đây chính là một ưu điểm vượt trội khi sử dụng phân bò làm phân bón."

"Chúng tôi được biết rằng, gần đây, vùng Somalia đang có kế hoạch nhập khẩu một lượng lớn phân bò từ các trang trại ở tỉnh Đông Phương để nâng cao sản lượng trái cây, rau quả và hoa."

"Vì vậy, một nhiệm vụ quan trọng của chúng ta là xử lý phân bò một cách triệt để. Phân bò dùng làm phân bón phải trải qua quá trình lên men, chỉ được sử dụng sau khi đã phân hủy hoàn toàn. Nếu sử dụng phân bò tươi để bón ruộng, nhiệt lượng tỏa ra trong quá trình ủ có thể làm cháy rễ cây, đồng thời lây lan mầm bệnh xuống đất. Do đó, quá trình ủ phân phải thật kỹ lưỡng để tiêu diệt hết trứng côn trùng và vi sinh vật gây hại có trong phân bò."

Hiện nay, các trang trại lớn của Đông Phi đều quy hoạch các khu vực đất chuyên biệt để ủ phân bò. Những vùng đất này chủ yếu là loại vốn dĩ không thể trồng cỏ, nên không sợ gây hại cho đồng cỏ.

Đối với một số trang trại nhỏ không đủ điều kiện thực hiện việc này, chính quyền địa phương sẽ chỉ định các khu vực tập trung và yêu cầu những trang trại nhỏ vận chuyển phân đến đó để xử lý chung.

Và đằng sau việc nguồn cung phân bò không đủ đáp ứng nhu cầu, các trang trại lớn như Meliti vẫn dành một phần để sản xuất nhiên liệu.

Hiện nay, nhiều khu vực ở Châu Âu, việc sử dụng than đá làm nhiên liệu đang ngày càng phổ biến, đặc biệt điển hình là ở Anh.

Vào thế kỷ 18, sản lượng than của Anh đã gấp 5 lần tổng sản lượng than của tất cả các quốc gia khác trên thế giới. Thế nhưng, người Anh lúc đó vẫn cho rằng tốc độ khai thác than quá chậm.

Trong bối cảnh đó, người Anh đã phát minh ra "động cơ hơi nước" đầu tiên, và nhanh chóng đưa vào ứng dụng trong ngành khai thác than.

Trước khi có than đá, nhiên liệu chính của người Anh là củi, vì vậy cần phải chặt phá rừng quy mô lớn. Ngoài việc dùng để nấu ăn, sưởi ấm, gỗ còn đóng vai trò thiết yếu trong nhiều ngành sản xuất khác, ví dụ như xây nhà, làm đồ dùng gia đình, nông cụ, thùng chứa, và đặc biệt là đóng tàu thuyền. Hải quân Anh đã phản ứng gay gắt trước tình trạng này, lo ngại rằng cuộc khủng hoảng rừng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của hạm đội. Do đó, Anh đã kiên quyết thực hiện chủ trương thay thế củi bằng than đá.

Và nhiều khu vực của Đông Phi cũng đối mặt với vấn đề nhiên liệu, nhu cầu về gỗ đối với tàu chiến và tàu thủy cũng là một nhu cầu thực tế.

Vấn đề nhiên liệu ở vùng chăn thả phía bắc rõ ràng nổi cộm hơn so với các khu vực phía nam Đông Phi. Nơi đây hoàn toàn là đồng cỏ, rừng cây lại thưa thớt, cũng không có nhiều đất nông nghiệp.

Ở các khu vực nông thôn khác của Đông Phi, rơm lúa mì, rơm rạ, thân ngô thường được dùng kết hợp với củi. Ngay cả vùng Somalia cũng phát triển nông nghiệp ngũ cốc, nên vấn đề nhiên liệu tương đối dễ giải quyết.

Còn các trang trại phía bắc, chủ yếu là chăn nuôi, và các đồng cỏ ở đây cũng thiếu nguồn nhiên liệu trầm trọng. Bởi lẽ, thực vật trên đồng cỏ không dễ thu hoạch để làm chất đốt như cây rừng.

Và lợi ích của phân bò làm nhiên liệu được bộc lộ rõ. Tất nhiên, phân bò trong khu vực trang trại phía bắc chắc chắn không phải là loại phân bò phơi khô rồi đốt trực tiếp như ở Ấn Độ.

Mà là nghiền thành bột, trộn thêm tro than và ép thành bánh than t�� ong làm từ phân bò. Bánh than tổ ong phân bò có hiệu suất cháy tốt hơn so với loại than tổ ong thông thường, đặc biệt là ít khói hơn.

Bởi than đá của các trang trại phía bắc chủ yếu phụ thuộc vào nguồn than từ các mỏ công nghiệp miền Bắc, trong khi than ở vành đai công nghiệp miền Bắc có chất lượng khá thấp, dễ gây lãng phí khi đốt. Ngược lại, nếu trộn thêm bột phân bò, than sẽ cháy triệt để hơn. Hơn nữa, loại bánh than tổ ong phân bò này cũng rất phù hợp để sản xuất công nghiệp, vì vậy đã trở thành một ngành công nghiệp quan trọng ở các trang trại phía bắc, thậm chí còn được cung cấp cho các thành phố lân cận, như Nairobi và Mombasa.

Không chỉ vậy, phân bò còn có thể dùng để sản xuất thức ăn chăn nuôi khác, phục vụ việc nuôi lợn, gà, cá, v.v.

Vì vậy, kinh tế phân bò đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Đông Phi, tác động sâu rộng đến môi trường, nguồn năng lượng, hoạt động sản xuất và đời sống của người dân Đông Phi. Nhìn chung, lợi ích mà nó mang lại lớn hơn nhiều so với những mặt tiêu cực.

(Hết chương) Tác quyền của nội dung này thuộc về truyen.free, vui lòng không sao chép trái phép.