Thời gian thấm thoát qua đi, ngoảnh đi ngoảnh lại đã đến cuối năm. Bóng dáng cuộc chiến dần phai mờ, người dân mải mê bận rộn với cuộc sống cơm áo gạo tiền, dần dà chẳng còn ai bận tâm hay bàn tán về cuộc chiến khốc liệt nửa năm về trước nữa. Chiến tranh ở mãi nơi biên giới xa xôi, không phải ngay trước mắt họ, cớ gì họ phải hoảng sợ, lo lắng? Trời có sập cũng đã có hoàng thượng cùng các vị đại quan gánh vác.

Dẫu vậy, những vết thương do chiến tranh mang lại vẫn hiện hữu trong cuộc sống hàng ngày. Đâu đó có người lính cụt tay, cụt chân, quần áo rách rưới lang thang trên đường, mong được bố thí chút cơm gạo, tiền bạc để trang trải qua ngày. Hay những cô gái mới đôi mươi, đầu chít khăn tang, ánh mắt đượm buồn, thi thoảng lại nhìn về nơi xa xăm, mong tìm thấy bóng dáng người chồng mãi mãi không trở về. Còn những đứa trẻ mồ côi mặt mũi hốc hác, bẩn thỉu, tay chân lấm lem ngồi thu lu nơi góc phố, chờ đợi sự bố thí từ người qua lại. Có đứa vì đói mà đi trộm vặt, bị người ta đánh cho thừa sống thiếu chết, tội nghiệp vô cùng.

Hàng trăm hàng nghìn cảnh như vậy xuất hiện ở các thành thị hay làng quê trên khắp đất Đại Việt. Hoa tươi, rượu ngon cùng vinh hoa phú quý đều đã bị các vị đại nhân, quý tộc vơ vét hết cả rồi. Còn lại gì cho binh lính bình thường? Chỉ còn dăm ba lạng bạc an ủi, có nơi còn bị cắt xén bớt, than ôi! Sống sót trở về đã là may mắn lắm rồi, dẫu thân mang thương tật nhưng ít ra còn có hy vọng. Còn những người đã bỏ mạng trên chiến trường, vợ con họ nheo nhóc, không nơi nương tựa... Haizz, chiến tranh mà.

Khác với không khí ảm đạm u buồn khắp nơi trên Đại Việt, Trấn Thuận Hóa có phần vui tươi hơn. Ít nhất đối với gia đình binh lính chết trận hay mang thương tật, Đại Hải, với quan niệm của người hiện đại và từng chứng kiến những chính sách an ủi của nhà nước dành cho người có công với Tổ quốc, chàng không ruồng bỏ binh lính của mình, mà luôn cố gắng tạo điều kiện tốt nhất để bù đắp cho họ cả về vật chất lẫn tinh thần. Chàng sắp xếp công ăn việc làm cho thương binh, ưu tiên cho gia đình liệt sĩ, giúp họ an cư lạc nghiệp, không phải tha hương cầu thực hay ra đường ăn xin, con cái họ cũng không còn cảnh lang thang, không nơi nương tựa.

Binh lính đã đổ máu rồi, không cần phải rơi lệ thêm nữa. Đại Hải làm như vậy, trực tiếp hay gián tiếp đều làm tăng cao lòng trung thành của nhân dân và binh lính đối với chàng. Có một chủ tướng như vậy, bán mạng cho chàng mới thật đáng giá, dù có chết đi cũng không còn lo lắng gì về sau. Bây giờ ở Thuận Hóa, lời nói của Đại Hải có trọng lượng nhất, dù nhà vua có ngự giá đến đây cũng vậy thôi. Đây quả là minh chứng chân thực nhất cho câu nói “Phép vua thua lệ làng”. Có khi Đại Hải chỉ cần hô một tiếng tạo phản, dân chúng khắp vùng Thuận Hóa cũng sẽ nghe theo.

Thành Thuận Hóa vẫn như vậy, không ồn ã nhộn nhịp như Thăng Long, cũng không quạnh quẽ, đìu hiu như hồi Đại Hải mới đến. Nó cứ bình đạm, yên ả như bao ngày khác, mọi thứ đều ngăn nắp, trật tự. Đường phố rộng rãi mà sạch sẽ, hai bên đường, hàng quán tấp nập người qua lại. Các thương đội từ Bắc vào hay từ trong Nam ra đều qua đây nghỉ lại, bổ sung vật tư. Người Thượng, người Mèo trên núi cũng mang sản vật xuống trao đổi, buôn bán.

Trên đường phố dễ bắt gặp đủ mọi sắc người, có thương nhân từ Thăng Long, cũng có lái buôn người Chiêm từ Đồ Bàn, thợ săn miền ngược, chiến sĩ người Mông. Thi thoảng còn bắt gặp lái buôn người Tàu, cướp biển Đông Doanh hay những người từ xứ Chà Và, Mã Lai. Khắp Đại Việt, có lẽ chỉ Thăng Long và Vân Đồn mới có thể chứng kiến cảnh tượng tương tự, dù cho phủ Thiên Trường giàu có cũng khó sánh bằng. Danh tiếng về xứ Thuận Hóa tấp nập, phồn hoa đang ngày càng lan tỏa, không biết đây là phúc hay là họa nữa.

Cướp biển đến đây tẩu tán hàng hóa cướp được, mua sắm vật tư, nhu yếu phẩm. Thương nhân thì bòn rút, kiếm chác những món hời, tiền bạc phi nghĩa. Người đông mà đủ hạng như vậy, không ít phe phái còn có thù oán với nhau, nhưng không ai dám gây rối hay có ý đồ gì. Bởi luật pháp ở Thuận Hóa rất nghiêm, nghiêm hơn cả luật của triều đình. Mấy chục cái đầu khô quắt treo lủng lẳng ngoài cửa thành là lời cảnh báo đanh thép cho bất kỳ ai có ý định gây rối. Dù tên cướp biển hung hãn nhất khi vào trong thành cũng ngoan như chú cừu nhỏ, lơ ngơ một chút là mất đầu như chơi, có đút lót bao nhiêu tiền cũng chẳng thể mua được mạng sống.

Những năm cuối triều đại, cường hào ác bá nổi lên khắp nơi, dân chúng loạn lạc, quan lại vơ vét. Triều đình dần mất đi sự kiểm soát đối với các địa phương, đặc biệt nơi biên ải xa xôi. Không ít vùng khởi nghĩa nổi lên, rồi dần hình thành các vùng tự trị, chống lại lệnh triều đình.

Trước tình trạng chung như thế, Đại Hải của chúng ta cũng tất nhiên tích cực trốn thuế. Dẫu có dăm ba lời đồn về sự phát triển gần đây của Thuận Hóa, nhưng cũng không gây được sự chú ý đặc biệt từ triều đình. Thế nên chẳng có vị khâm sai đại thần nào rảnh rỗi mà đến đây kiểm tra. Quan thanh liêm vẫn có đấy, nhưng không có nước luộc thì người ta cũng ngại ngần chẳng đến. Giả như vào thời Nhân Tông, hẳn Đại Hải đã bị áp giải về Thăng Long, có khi còn bị bêu đầu ở Ngọ Môn rồi.

Khác với không khí yên bình của Thuận Hóa, thế cục Thăng Long lại đang dần trở nên hết sức phức tạp. Thảm bại trong chiến dịch phạt Chiêm, dù cho tướng Đại Hải đã ra sức ngăn cơn nước lũ, cứu vãn mấy vạn binh sĩ thì cũng không thể thay đổi được sự thật hiển nhiên này. Thượng hoàng Nghệ Tông hết sức thất vọng về Hoàng Phụng Thế, kéo theo sự liên lụy cho cả thế lực họ Hoàng. Lê Quý Ly, nhờ bảo vệ được thủy binh, dù không có công lao hiển hách thì cũng có khổ lao, nên Thượng hoàng không trách cứ. Y lại ra sức quạt gió thêm củi, thỏa sức chèn ép họ Hoàng, nâng đỡ thân tín của mình lên, thay thế các vị trí mà người nhà họ Hoàng đã bị hất xuống.

Bước sang năm 1392, thế lực của Lê Quý Ly rực rỡ như mặt trời ban trưa. Các đại quan, quý t��c trong triều đã phần nào ý thức được sự trỗi dậy của họ Lê. Có người lập tức dâng lễ, đưa tiền, cốt để nương tựa, gia nhập vào thế lực họ Lê. Nhưng phần lớn vẫn đứng ở thế trung lập, xem xét, chờ đợi vài năm xem họ Lê có thể vững vàng không rồi mới quyết định. Chơi với vua như chơi với hổ, ai biết được ngày mai sẽ ra sao? Có thể hôm nay hoàng đế quý mến, được dăm ba tháng nữa đầu đã bêu ở cửa thành, ai mà biết được! Thượng hoàng vốn có tiếng là người ái dụng kẻ giỏi nịnh bợ, biết đâu mai này lại có thêm những Nguyễn Quý Ly, Vũ Quý Ly khác thì sao. Cứ giữ vững vị trí của mình đã, đến đâu hay đến đó, những quan lớn hiển quý trong triều, mấy ai là người ngu dốt.

Ngoại thành Thăng Long, xóm nghèo.

“Đại nhân, có thật đi theo các người vào Thuận Hóa khai hoang là được ăn no không? Ngài… ngài sẽ không bán bọn con cho người Chiêm chứ?” Một đứa bé tầm bảy tám tuổi run rẩy khẽ hỏi, xung quanh nó, năm sáu đứa trẻ khác cũng mở to mắt nhìn người đối diện.

“Tất nhiên là thật rồi. Tao lừa tụi bay làm gì.��� Cái tên được gọi là đại nhân này cũng chẳng cao lớn, quý phái gì cho cam, hắn chỉ có chiều cao trung bình, mặc bộ quần áo vải thô, nhưng sạch sẽ, không có mụn vá, mặt mũi hồng hào, chứng tỏ dù không giàu sang thì cũng khá giả, ít nhất là được ăn uống no đủ. Hắn nói tiếng dân thành Thăng Long nhưng trộn lẫn chút giọng người xứ Thanh, Nghệ.

“Không biết tụi bay có để ý không, chứ gần đây có nhiều người đi các vùng quanh Thăng Long tìm người đi khai hoang như tao này. Tao lừa tụi bay làm gì, chưa được ba lạng thịt, có cho bọn Chiêm chúng nó cũng chẳng thèm lấy, nuôi tốn cơm.” Tên trung niên bĩu môi nói.

“Thì bọn con hỏi cho chắc, dạo trước nghe đồn có bọn buôn người đến bắt trẻ con vùng Thăng Long rồi bán cho mấy động trên núi, nghe đâu làm con rể nuôi từ bé.” Một thằng nhóc lớn tuổi hơn nói.

“Thôi, tụi bay lại mơ giữa ban ngày, chúng nó có bắt về làm con rể nuôi từ bé thì cũng phải bắt con nhà quan, nhà giàu, đứa nào trắng trẻo, mập mạp, lại đẹp đẽ, ai thèm bắt tụi mày.” Tên trung niên bĩu môi khinh bỉ.

“Thế chúng nó bắt trẻ con làm gì? Nuôi hả?” Bọn nhóc con nhao nhao.

“Con gái thì may ra nó bắt về làm con dâu nuôi từ bé, chứ con trai mà bắt, thì chắc chắn là bị đưa vào mỏ, đi đào sắt, đào đồng hay đi chặt gỗ rừng, tóm lại đều là những kết cục chẳng tốt đẹp gì. Chết đầy ra.” Tên trung niên nói.

“Mà thôi, không nói nhiều, quyết định nhanh đi, có đi theo bọn tao không? Mấy ngày nữa bọn tao cũng chuẩn bị về Thuận Hóa rồi, nhanh không mất cơ hội. Ở lại vùng này thì cũng không được ăn no, gầy còm, lắt nhắt như tụi bay, muốn sống chắc phải đi làm đứa ở cho nhà giàu thôi, còn khổ hơn nữa. Theo tao, ít ra còn có hy vọng vào ngày mai.”

Lũ nhóc lẩm bẩm bàn bạc. Chúng là mấy đứa trẻ mồ côi, sống lang thang ở ngoại thành, ngày ngày đi hái rau dại, xin ăn mà sống, đứa nào đứa nấy hốc hác, bẩn thỉu, quần áo nhăn nhúm, đầy những mụn vá. Lớn thêm tí nữa, có chút sức lực thì đi làm cu li, đứa ở. Con gái đứa nào có chút tư sắc, may mắn thì được vào nhà giàu làm nha hoàn, đen đủi thì bị bọn buôn người bắt vào lầu xanh, vạn kiếp bất phục. Hoặc không thì thành phường lưu manh, trộm cắp, gia nhập các bang phái giang hồ, không được mấy hôm thì phơi xác nơi xó xỉnh nào đấy, hoặc là chìm xuống sông Hồng. Những năm tháng này, chúng gần như hoàn toàn không có chút hy vọng nào vào tương lai tươi sáng, càng đừng nói đến chuyện học hành chữ nghĩa để thành tài.

“Yên tâm đi tụi bay, tao cũng không lừa tụi bay, bọn tao được lệnh của Trấn phủ sứ Thuận Hóa ra Bắc tìm người khai hoang, được Hoàng Thượng phê chuẩn, không phải dăm ba cái phường lừa gạt.” Tên trung niên lại thả thêm một quả bom tấn lặng lẽ khác.

“Nếu được như vậy thì bọn con xin phép được đi theo đại nhân vào Thuận Hóa.” Sau một lúc bàn bạc, lũ nhóc nhất trí với nhau, tên lớn tuổi nhất đáp. Ở lại đây cũng không có hy vọng, thà rằng vào Thuận Hóa thử vận may một phen, biết đâu lại được dăm ba mẫu ruộng, giữ được tấm thân tự do, lại còn lo được miếng ăn, nước uống.

“Đấy, thế có phải nhanh gọn không. Hai ngày sau ra bến Bình Than, cùng nhau đi thuyền vào Thuận Hóa. Tụi bay cứ liên hệ xem ai muốn đi cùng thì b���o họ, trai gái, già trẻ đều được cả. Nhớ nhá. Về thu xếp đồ đạc đi, đừng mang theo nhiều quá. Tao có việc đi trước, đừng quên đấy nhé. Hai ngày sau, bến Bình Than.” Tên trung niên cười nói, vẫy tay rời đi.

Mấy tuần trở lại đây, cảnh tượng như vậy diễn ra khắp đất Thăng Long, theo đoàn buôn của Phú Béo đến, nhân cơ hội tuyển người theo về Thuận Hóa hay Tân Đảo. Trước đó, Đại Hải cũng đã có tấu chương xin phép triều đình, và ngay lập tức được phê chuẩn. Các vị đại nhân còn mong ước chẳng được, mong cho nạn dân, dân nghèo rời khỏi Thăng Long hết để đỡ loạn. Kinh đô mà đâu đâu cũng thấy nạn dân, rồi người ăn xin, mất hết cảnh quan và khí khái.

Bản dịch này được thực hiện bởi truyen.free, nhằm mang đến trải nghiệm đọc mượt mà nhất.