Harvard và Yale có những điểm tương đồng và khác biệt riêng.

Về điểm chung, cả Harvard và Yale đều là những ngôi trường danh tiếng hàng đầu thế giới, nổi tiếng là nơi hội tụ của các thiên tài và được biết đến rộng rãi là trường học của giới tài phiệt, quý tộc, những người có tiền có quyền.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ, Harvard có phần "tinh hoa" hơn Yale một chút. Ở Harvard, một tỷ lệ đáng kể sinh viên xuất thân từ những gia đình giàu có và quyền thế, hoặc có cha mẹ, ông bà từng là cựu sinh viên của Harvard, là những gia đình thượng lưu vững chắc; hoặc cha mẹ, ông bà họ là những tài phiệt, chính trị gia nổi tiếng khắp thế giới. Tóm lại, sinh viên Harvard có "thâm niên" rất sâu. Người lạ sẽ chẳng bao giờ biết được rằng một bạn học "mọt sách" có vẻ ngoài giản dị mà họ tình cờ gặp trong thư viện hay nhà ăn lại có gia thế và quyền lực đến mức nào.

Đương nhiên, Harvard cũng không thiếu những sinh viên xuất thân từ gia đình bình thường. Nhờ thiên phú xuất chúng và sự chăm chỉ, họ đã đặt chân đến Harvard. Những người trẻ tuổi cực kỳ thông minh và nỗ lực phi thường này nhận được nền giáo dục tốt nhất tại Harvard, nỗ lực vươn tới thành công, mong muốn dùng sức mạnh mà Harvard mang lại để đạt được mọi thứ họ khát khao.

Đó chính là Harvard – vừa lý tưởng lại vừa thực tế.

Bỏ qua những lời bao biện hoa mỹ, tiêu chí tuyển sinh của Harvard từ trước đến nay luôn hết sức rõ ràng: chiêu mộ những người có khả năng cống hiến cho nhà trường, dù là hiện tại hay trong tương lai.

Cống hiến như thế nào?

Với hiện tại...

Một người có thể cống hiến cho nhà trường ngay lập tức, đương nhiên, phải là người có điều kiện gia đình tốt: tức một học sinh xuất thân từ vương thất, hào môn, hay một gia đình chính trị gia cấp cao. Hoặc là cha mẹ của học sinh đó có thể quyên góp hàng chục triệu đô la, thậm chí xây tặng cả một thư viện cho trường. Đồng thời, bản thân học sinh đó cũng phải có chút gì đó "ưu tú". Khi ấy, Harvard sẽ rất sẵn lòng chào đón họ.

Còn trong tương lai...

Một người có thể cống hiến cho trường trong tương lai, đương nhiên, phải là người có tiềm năng tốt. Tức là, Harvard nhìn thấy ở một học sinh nào đó có "điểm bùng phát", dự đoán được rằng người này có thể đạt được những thành tựu phi thường trong tương lai. Khi đó, Harvard sẽ đặt cược vào học sinh ấy, trao cho họ học bổng toàn phần, cung cấp tài nguyên giáo dục tốt nhất, thậm chí quan tâm đến gia đình họ. Sau đó, nhà trường sẽ kiên nhẫn chờ đợi hạt giống gieo xuống đơm hoa kết trái: vài năm sau, học sinh ấy trở thành quan chức cấp cao nắm quyền, trở thành tỷ phú dễ dàng quyên tặng hàng chục triệu đô la cho trường cũ, hoặc đoạt giải Nobel và được vinh danh trong danh sách "Cựu sinh viên xuất sắc".

Thật quá đỗi thực tế!

Thật quá đỗi thông minh!

Harvard thông minh hiểu rằng, chính nhờ việc chiêu mộ những người giàu có nhất, quyền lực nhất và thông minh nhất vào trường, họ mới có thể trở thành Harvard như ngày nay.

Một Harvard như vậy, tất nhiên là siêu việt, độc đáo, kiêu hãnh và uyên bác.

Một Harvard như vậy, hiển nhiên sẽ không bày tỏ sự sùng bái cuồng nhiệt đối với một doanh nhân trẻ tuổi ngoại quốc. Bởi vì họ đã từng gặp gỡ đủ loại nhân vật kiệt xuất; tổ tiên, cha mẹ, thậm chí chính bản thân họ cũng đều là những nhân vật tầm cỡ.

Một Harvard như vậy, chắc chắn sẽ không tự động tập trung hàng vạn người để nghe một bài diễn thuyết của một thương nhân ngoại quốc thường thấy ở Thung lũng Silicon hay Phố Wall. Càng không thể bị lung lay tâm trí chỉ bởi vài câu nói, vài ví dụ hay vài lời "canh gà" sáo rỗng, để rồi cảm thấy tâm hồn được thanh tẩy, như thể đã tìm thấy ánh sáng trong đêm tối, cảm thấy người đang nói trên bục chính là lãnh tụ tinh thần của mình, rồi cứ thế như những người hâm mộ thần tượng kém cỏi mà đồng loạt hô vang tên diễn giả hết lần này đến lần khác.

Nếu một cảnh tượng như vậy thực sự xảy ra trong khuôn viên Harvard, đó sẽ là một nỗi sỉ nhục lớn cho nhà trường.

Harvard được thành lập sớm hơn cả trăm năm so với thời điểm nước Mỹ lập quốc. Những tinh hoa được Harvard đào tạo đã trải rộng khắp các tầng lớp thượng lưu của Mỹ và nhiều quốc gia trên thế giới. Những người này nắm giữ nguồn tài nguyên khổng lồ với sức ảnh hưởng vượt qua mọi biên giới, nên ở một mức độ nhất định, việc "chinh phục" Harvard còn khó hơn cả chinh phục một quốc gia.

Chưa kể, thực chất bên trong Harvard còn tồn tại rào cản chủng tộc. Cùng là học sinh ưu tú, nam giới da trắng chắc chắn nhận được nhiều ưu đãi hơn các sắc tộc thiểu số. Do đó, một doanh nhân người Châu Á, dù có thành tựu phi thường đến đâu, cũng khó lòng tìm được hơn nghìn người ngưỡng mộ trong khuôn viên Harvard, thậm chí con số ba chữ số cũng không hề dễ dàng. Bởi lẽ, người càng thông minh càng khó sùng bái danh nhân, và điều ngược lại cũng đúng.

Về phần Biên Học Đạo, anh không quan tâm mình có bao nhiêu người hâm mộ ở Harvard, cũng chẳng bận tâm có bao nhiêu sinh viên Harvard biết đến mình. Thậm chí, anh còn từ chối lời mời diễn thuyết từ phía nhà trường, bởi anh biết mình thực chất chỉ là một người bình thường với thiên tư bình thường, không đủ sức hút để dùng vốn tiếng Anh chưa hoàn hảo mà vượt qua rào cản văn hóa, chinh phục tầng lớp tinh hoa, con em quyền quý và những thiên tài đang tụ hội ở Harvard.

Mặt khác, Biên Học Đạo cũng không biết nên nói điều gì.

Tất nhiên, so với các ông trùm bất động sản trong nước, anh có thể chia sẻ khá nhiều điều. Không giống như giới tài phiệt bất động sản, họ chỉ mất khoảng 5 phút để tóm tắt công việc của mình: mua đất, đầu cơ, xây nhà cao tầng, bán nhà cao tầng, rồi cứ thế lặp đi lặp lại!

Vấn đề là, những chuyện liên quan đến đất đai này không thể nói sâu, vì nói sâu là tự rước họa vào thân.

Chuyện tài chính cũng vậy, không thể nói sâu, vì n��i sâu cũng là họa.

Vậy còn lại gì để nói?

Quản lý đội ngũ, thiết kế kiến trúc, tiếp thị sản phẩm, hệ sinh thái kinh doanh... và những thứ tương tự. Nếu dùng tư duy nông cạn để trình bày công khai tại Harvard như một "bí quyết thành công", chắc chắn sẽ bị người ta khinh bỉ đến mức chẳng còn mặt mũi nào.

So với giới tài phiệt bất động sản, sự nghiệp của Biên Học Đạo ít nhiều cũng có hàm lượng kỹ thuật. Chỉ có điều, anh cảm thấy thành tựu hiện tại của mình vẫn chưa đủ để nhận được những tràng vỗ tay nhiệt liệt và chân thành tại Harvard. Vì thế, anh quyết định chờ đợi, đợi đến khi đạt được thành công vang dội trên trường quốc tế mới quay lại diễn thuyết ở đây, tạm coi đó là một lời tự nhủ để thúc đẩy bản thân.

Ở một diễn biến khác, bất kể Biên Học Đạo có diễn thuyết hay không, ban lãnh đạo Harvard vẫn xem anh như một vị khách quý để tiếp đãi.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, quỹ tài trợ của Đại học Harvard chịu tổn thất nặng nề. Ngân sách từ 24 tỷ đô la đã sụt giảm xuống còn 16 tỷ, mất đi 8 tỷ đô la, tức là giảm một phần ba.

Điều đáng lo ngại là, hiệu quả đầu tư của quỹ tài trợ trong năm 2009 cũng không mấy khả quan. Trong hơn nửa năm, tỷ suất lợi nhuận cơ bản so với cùng kỳ đạt mức âm 255%.

Cùng lúc đó, chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính toàn cầu, số tiền quyên góp từ cựu sinh viên cũng sụt giảm rõ rệt. Mức quyên góp năm 2007 là 58 triệu đô la, đến năm 2008 giảm xuống còn 21 triệu đô la, và tính đến tháng 8 năm 2009, chỉ thu về 15,5 triệu đô la.

Quỹ tài trợ bị sụt giảm khiến ban lãnh đạo nhà trường thiếu hụt ngân sách trầm trọng. Nhiều dự án thí nghiệm của các giáo sư đối mặt với nguy cơ bị cắt giảm. Trong bối cảnh đó, việc Biên Học Đạo đến thăm Harvard để tìm kiếm hợp tác kỹ thuật không nghi ngờ gì là "cứu cánh" đúng lúc, như "đưa than sưởi ấm giữa ngày tuyết rơi".

Về bước ngoặt lịch sử này, Biên Học Đạo đã nắm rất rõ.

Khi Chúc Hải Sơn còn sống, hai người họ đã thẳng thắn thảo luận rằng cuộc khủng hoảng kinh tế này là cơ hội cuối cùng để các doanh nghiệp Trung Quốc "bài binh bố trận" trong lĩnh vực tài chính và kỹ thuật.

Bởi lẽ, chỉ khi tình hình than trời trách đất khắp nơi, các quốc gia phương Tây mới có thể chấp nhận nguồn vốn từ Trung Quốc. Đương nhiên, đó cũng chỉ là "khả năng", trên thực tế độ khó vẫn rất cao. Giống như việc Youdao thất bại trong thương vụ mua lại bộ phận bán dẫn của Toshiba không lâu trước đây, đối với một số công nghệ nhạy cảm, sự cảnh giác của Âu Mỹ và Nhật Bản vẫn không hề suy giảm.

Biên Học Đạo hy vọng có thể phần nào làm giảm bớt sự cảnh giác đó, nên anh đã đến Harvard để thăm viếng, với thái độ khiêm tốn khi gặp gỡ mọi người.

Anh không mong cầu được hòa nhập sâu sắc, chỉ hy vọng giảm bớt sự bài xích. Dù sao, không ít giáo sư và sinh viên Harvard đều là những người có ảnh hưởng lớn. Vả lại, với tư cách một người đã sống hai kiếp, anh cũng muốn được trải nghiệm sâu hơn không khí sinh hoạt và học tập tại một học viện hàng đầu thế giới.

Xuất phát từ ý nghĩ đó, Biên Học Đạo không chỉ "cưỡi ngựa xem hoa" mà đã chọn ở lại, tham quan khắp khuôn viên trường, rồi nảy ra ý định dự thính vài khóa học.

Khi chọn khóa, Biên H���c Đạo chợt bắt gặp một môn học gây chú ý.

Nhìn màn hình máy tính, anh thầm nghĩ trong lòng: "Chẳng lẽ lại trùng hợp đến vậy?"

Môn học Biên Học Đạo chọn có tên « Công lý: Phải làm gì để đúng », do Giáo sư Michael Sandel giảng dạy.

Vừa nhìn thấy tên môn học, anh lập tức đưa ra quyết định: dù bận đến mấy cũng phải dành thời gian đến Boston để dự thính hết khóa học này. Bởi lẽ, ở một dòng thời gian khác, Từ Thượng Tú vô cùng tôn sùng cuốn sách của Sandel. Cô từng nói với Biên Học Đạo rằng, đây là cuốn sách khơi gợi tư duy độc lập và phản biện, là một người thầy, người bạn quý giá.

Vào buổi sáng ngày 13 tháng 9, theo giờ Bờ Đông nước Mỹ, Biên Học Đạo đã dự thính bài giảng đầu tiên trong khóa « Công lý: Phải làm gì để đúng » tại Harvard, với tình huống đạo đức cụ thể là "Án mạng dưới góc độ đạo đức".

Trên lớp học, sau khi cùng sinh viên tranh luận sôi nổi, Giáo sư Sandel trịnh trọng nói: "Khóa học này không hề dạy cho bạn bất kỳ kiến thức mới nào, mà là khiến những điều bạn vốn đã rõ trở nên xa lạ, mang đến cho bạn một cách nhìn nhận sự vật khác. Đây là một rủi ro, bởi một khi những điều quen thuộc đã trở nên xa lạ, chúng sẽ không bao giờ còn như trước nữa. Kiến thức của chính bạn giống như đã đánh mất sự ngây thơ, và dù điều này có khiến bạn bất an đến mấy, bạn cũng không thể quay đầu lại được nữa".

Vào tối cùng ngày, Biên Học Đạo được mời tham dự buổi họp mặt của Hội Sinh viên – Học giả Trung Quốc tại Harvard.

Nói đúng hơn, buổi họp mặt này được tổ chức để chào đón Biên Học Đạo.

Biên Học Đạo không hề đánh giá cao ảnh hưởng của mình trong cộng đồng người da trắng ở Mỹ, nhưng anh lại đánh giá thấp tầm ảnh hưởng của mình trong cộng đồng người Hoa kiều.

Nói đi cũng phải nói lại, so với các ông trùm bất động sản trong nước, Tập đoàn Youdao vẫn có hàm lượng kỹ thuật tương đối cao. Nói cách khác, Biên Học Đạo là một trong số ít những "ông lớn" thương trường Châu Á có thể ngồi ngang hàng với các nhân vật "tai to mặt lớn" ở Thung lũng Silicon. Sự xuất hiện của anh vừa làm rạng danh lại vừa là chỗ dựa vững chắc cho cộng đồng sinh viên, học giả người Hoa. Bởi vậy, họ nhất định phải "làm văn chương" cho thật trang trọng, ít nhất là để những sinh viên Harvard "khép kín" thông tin biết rằng Trung Quốc cũng có những nhân vật kiệt xuất, tài năng chẳng hề thua kém các thiên tài ở Thung lũng Silicon.

Tại buổi họp mặt, Biên Học Đạo đã thể hiện tối đa sự bình dị, gần gũi của mình. Suốt buổi, anh uống nhiều rượu và trò chuyện không ngớt.

Trong hơn hai giờ đồng hồ, những cái tên lừng lẫy mà kiếp trước anh chỉ có thể ngưỡng mộ giờ đây đã trở thành những cá nhân sống động, gần gũi. Họ có những giấc mơ, những vấn đề, những hoang mang và cả những bối rối của riêng mình. Giống như bao người Biên Học Đạo từng gặp, họ cũng hy vọng nhận được sự công nhận và chỉ dẫn. Bởi lẽ, mỗi người họ đều mang trên mình áp lực nặng nề, khi ở Harvard, xung quanh toàn là những thiên tài của thiên tài, tinh hoa của tinh hoa.

Sau buổi giao lưu, nữ nghiên cứu sinh thạc sĩ Harvard luôn theo sát Biên Học Đạo đã hơi ngà ngà say.

Xét về tuổi tác, nữ thạc sĩ tốt nghi���p đại học Bắc Kinh này bằng tuổi Biên Học Đạo. Trên đường về chỗ ở, cô bất ngờ thay đổi thái độ: "Bắc Đại có gì to tát? Harvard có gì to tát? Rốt cuộc có gì to tát? Hàng ngàn vạn người tốt nghiệp từ các trường danh tiếng nhưng cả đời chẳng có thành tựu gì đáng kể... Hàng ngàn vạn người tốt nghiệp đại học bình thường nhưng cuối cùng lại đạt được thành công phi thường... Bắc Đại hay Harvard cũng vậy, tất cả đều là căn cứ địa của những tư tưởng ích kỷ tinh vi... Dù lời lẽ có hay ho đến mấy, tuyệt đại đa số người ở đây vẫn đặt thành công cá nhân lên trên sự quan tâm đến người khác... Chỉ có một điều nhỏ... nơi đây nỗ lực biến sinh viên thành những con người có giáo dưỡng tốt, bồi dưỡng nhân tài thực sự, đồng thời cố gắng giữ gìn một tâm hồn cao thượng, thú vị và tự do cho sinh viên..."

Nói đến đây, nữ thạc sĩ quay đầu hỏi nữ nghiên cứu sinh còn lại đang đỡ cô đi: "Cô nói xem, nếu tất cả những người tốt nghiệp Harvard đều muốn ra làm quan, nước Mỹ sẽ trở thành một hình hài như thế nào?"

Truyen.free hân hạnh mang đến những bản dịch tinh tế, giàu cảm xúc cho bạn đọc.