Có mối liên hệ với cỗ thiết giáp khổng lồ mạnh mẽ và phi thường này, Malashenko vẫn còn rất nhiều chi tiết cần phải tìm hiểu.

Nhận thấy chiếc nguyên mẫu xe thuộc Dự án 260 này, vốn đã bị thay đổi trong dòng thời gian, thực sự có nhiều điểm khác biệt so với chiếc IS-7 đã tồn tại trong lịch sử, nếu muốn hiểu rõ tường tận, cần phải hoàn toàn dựa vào chính người đã tạo ra nó, tức là Shashmurin, tự mình giới thiệu.

"Chúng tôi đã dốc hết tâm huyết, tận dụng mọi chi tiết có thể cân nhắc và mọi kỹ thuật đáng tin cậy để trang bị cho nó, chỉ mong nó có thể phô diễn toàn bộ sức mạnh trong các cuộc thử nghiệm nguyên mẫu."

"Nếu sau này nó thật sự có thể được sản xuất hàng loạt, thì xét đến chi phí của nguyên mẫu, một số ưu điểm và nét độc đáo đã thể hiện trên chiếc xe hiện tại có thể sẽ bị cắt giảm. Điều này phụ thuộc cụ thể vào việc quân đội sẽ cân bằng thế nào giữa chi phí hợp lý có thể chấp nhận và tính năng mong muốn đạt được. Đồng chí tướng quân, tôi hy vọng ngài có thể hiểu rõ điểm này."

Giữa một vũ khí tốt và một vũ khí đắt tiền tồn tại một điểm cân bằng. Việc làm thế nào để nắm bắt chính xác điểm cân bằng cực kỳ quan trọng này, liên quan đến sự tiến thoái lưỡng nan giữa tính năng và chi phí, là điều mà mỗi tổng công trình sư thiết kế vũ khí đều phải suy tính kỹ lưỡng.

Shashmurin cũng vậy. Hắn hiểu rõ một vũ khí xuất sắc cũng cần có khả năng kiểm soát chi phí ưu việt, nếu không nó sẽ chỉ là một bình hoa đắt đỏ khiến quân đội phải lắc đầu, dù cho nó thật sự phi thường hùng mạnh đi chăng nữa.

Chiếc nguyên mẫu xe được chế tạo bất chấp chi phí này, gần như có thể được xem là trạng thái tối ưu của Dự án 260.

Mục đích cũng rất đơn giản, đúng như Shashmurin đã nói: để kiệt tác của mình có thể được thể hiện ở trạng thái tối ưu, phát huy toàn bộ tiềm năng trên trường thử. Như vậy, dù cho quân đội không hài lòng với tính năng của nó và từ chối lựa chọn, Shashmurin cũng sẽ chấp nhận, bởi vì dù sao hắn đã dốc hết sức mình, thất bại cũng sẽ không có bất cứ tiếc nuối nào.

Chỉ khi nào chiếc nguyên mẫu đạt được sự công nhận và chiến thắng trong các cuộc thử nghiệm, thì những công việc tiếp theo sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Trước tiên, cần n���m rõ nhu cầu của khách hàng, hiểu được chi phí sản xuất hàng loạt cao nhất mà phía quân đội, vốn rất hài lòng với các cuộc thử nghiệm nguyên mẫu, có thể chấp nhận, cũng như giới hạn cuối cùng cho việc cắt giảm tính năng thấp nhất nằm ở đâu.

Chỉ cần có được hai tham số mấu chốt này, Shashmurin có thể dựa vào đó để tiếp tục kiểm soát chi phí sản xuất hàng loạt và điều chỉnh tính năng của nguyên mẫu, nhằm đáp ứng yêu cầu của quân đội, đạt tới trạng thái sản xuất hàng loạt gần như hoàn hảo nhất, đồng thời chính thức bắt tay vào công việc sản xuất đợt đầu tiên.

Phương pháp và quy trình chế tạo nguyên mẫu xe kiểu này không được sử dụng nhiều trong quá khứ. Trong đại đa số trường hợp, các nguyên mẫu xe tăng của Liên Xô đều bị cắt giảm chức năng, trang bị không đầy đủ, chỉ là những phiên bản cắt xén.

Một phần là vì điều kiện chiến tranh có hạn, thời gian eo hẹp, nhiệm vụ nặng nề. Họ thường hoàn thành các bộ phận thiết kế chính rồi lập tức bắt tay vào chế tạo nguyên mẫu, đưa ra một chỉ tiêu tính năng tối thiểu, đại diện cho mức thấp nhất của một sản phẩm hàng loạt mà quân đội có thể chấp nhận.

Ưu điểm của cách làm này là có thể tiết kiệm tối đa thời gian dự án, nhanh chóng tạo ra các nguyên mẫu có thể trình diễn tính năng, đơn giản hóa mọi thứ. Điều này đặc biệt quan trọng đối với Hồng quân Liên Xô, những người từng ở vào tình thế bất lợi về chiến lược và vô cùng cần những mẫu xe tăng mới để thay đổi cục diện chiến trường. Ví dụ như vài chiếc nguyên mẫu ban đầu của dự án IS-6 do Malashenko và Kotin hợp tác chế tạo cũng thuộc loại này.

Về sau, trên những mẫu sản xuất hàng loạt đợt đầu, rất nhiều chi tiết chưa hoàn thiện trên nguyên mẫu đều được bổ sung. Nếu không phải Kharlamov sau đó đã dẫn người đại tu và nâng cấp chiếc nguyên mẫu IS-6 mà Malashenko đã rút về, thì tính năng tổng hợp của nó thật sự sẽ không bằng phiên bản sản xuất hàng loạt. Rất nhiều chi tiết thực ra cũng chưa quá hoàn chỉnh, chỉ thuộc loại "tạm dùng được".

Nguyên nhân thứ hai chính là vấn đề kiểm soát chi phí dự toán. Việc cắt giảm những bộ phận không cần thiết trên nguyên mẫu có thể nén ép chi phí thêm nữa. Điều này trở nên vô cùng quan trọng khi kinh phí dự án không nhiều hoặc chi phí nguyên mẫu có phần vượt quá dự toán. Còn việc quân đội có chấp nhận đơn giá sản xuất hàng loạt xe hơi cao một chút hay không, thì phải chờ sau khi họ xem xét hiệu suất thực tế của nguyên mẫu mới có thể nói.

Nếu tính năng thật sự phi thường mạnh mẽ, tiền bỏ ra đáng giá, thì chi phí sản xuất hàng loạt xe chỉ cần không quá cao cũng có thể được chấp nhận. IS-6 là một ví dụ điển hình cho vấn đề này: đơn giá sản xuất hàng loạt của đợt này cao hơn tới 15% so với mức giá quân đội mong đợi, và đó đã là kết quả của việc Kotin cố gắng hết sức nén ép chi phí toàn bộ chiếc xe, đồng thời hạn chế tối đa ảnh hưởng đến tính năng cuối cùng.

Dù có hơi đắt tiền một chút, nhưng IS-6 đích xác là đáng giá, thậm chí có thể nói là một món hời.

Đánh giá mà Malashenko đưa ra là: "Xét về hiệu suất chiến trường tổng thể, hiệu quả tác chiến của IS-6 ít nhất đã được nhân đôi so với IS-2. Trong hầu hết các trường hợp, một chiếc IS-6 có thể đảm nhiệm công việc mà hai chiếc IS-2 mới hoàn thành được, thậm chí là những nhiệm vụ mà hai chiếc IS-2 cũng không thể hoàn tất." Bởi lẽ, khả năng cơ động và phòng vệ của IS-6, so với IS-2, thực sự đã được cải thiện vượt bậc, có thể nói là một sự thay đổi về chất.

Vừa có thể chịu đòn tốt hơn lại chạy nhanh hơn, đồng thời vẫn kế thừa hỏa lực mạnh mẽ vốn đã làm hài lòng của IS-2, điều này có nghĩa là IS-6 mang lại sự linh hoạt chiến thuật cao hơn rất nhiều so với IS-2. Thậm chí, ngay cả một số nhiệm vụ mà IS-2 vốn không thể hoàn thành, chẳng hạn như chi viện hỏa lực nặng tốc độ cao cho các đơn vị xe tăng hạng trung, cũng có thể được IS-6 thực hiện.

Bởi vậy, câu nói của Malashenko rằng "hiệu quả tác chiến của IS-6 có thể gấp đôi IS-2" thật sự không phải khoa trương. So với 15% vượt quá dự toán kia, hiệu năng tác chiến được nhân đôi mới thực sự là điều quý giá!

Nếu chỉ chấp nhận cái giá chết, không xét đến việc hiệu năng tác chiến tăng lên bao nhiêu mà lấy đó làm cớ để hủy bỏ dự án IS-6, thì tầng lớp ra quyết sách của Liên Xô mới thực sự có vấn đề, chẳng khác gì bọn Đức.

Mặc dù chi phí sản xuất hàng loạt cao hơn đã khiến sản lượng IS-6 tăng lên tương đối chậm chạp, và tốc độ sản xuất khi mới đưa vào sản xuất hàng loạt thực sự không thể so sánh với IS-2. Đến tận hôm nay, vẫn không ít đơn vị xe tăng cận vệ chủ lực đang xếp hàng chờ đợi được thay thế trang bị. Đối với các đơn vị xe tăng bình thường thì càng khỏi phải nói, chỉ cần có thể nhận được IS-6, dù số lượng nhiều hay ít, cũng đáng để khoe khoang với các đơn vị anh em.

Nhưng chỉ xét từ phản hồi thực chiến của các đơn vị xe tăng cận vệ chủ lực đã được trang bị IS-6, thì đánh giá ban đầu của Malashenko về IS-6 là hoàn toàn chính xác. Kết quả chiến đấu thực tế cũng vô cùng xuất sắc. So với những lợi ích đó, việc chi phí cao hơn và tốc độ sản lượng chậm hơn một chút cũng có thể chấp nhận được.

Giờ đây, trong các đơn vị tiền tuyến đã nhận được IS-6, thậm chí còn lưu truyền một cách nói kỳ lạ: "IS-6 chính là phiên bản siêu cấp nâng cấp của T-34."

Mặc dù Kotin biết rằng những lời nói như vậy là sự công nhận và ca ngợi tính năng mạnh mẽ của IS-6, nhưng thành thật mà nói, việc kiệt tác của mình bị người khác gán cho cái tên "kiểu Morozov" ít nhiều vẫn khiến Kotin, một người vốn cao ngạo và đầy tham vọng, cảm thấy có chút không đúng vị trong lòng.

Điều này giống như cô con gái nhà hàng xóm sinh ra sớm hơn hai năm rất xinh đẹp, còn con gái nhà bạn sinh muộn hơn hai năm lại càng xinh đẹp hơn, rồi sau đó người ngoài lại nói: "Con gái nhà ông chẳng qua là phiên bản tăng cường sức hút của con gái nhà hàng xóm mà thôi."

Dù làm cha, bạn vui mừng, biết rõ đó là lời khen ngợi, nhưng vẫn luôn cảm thấy có gì đó không ổn, có chút kỳ lạ, cứ như có vật gì đã bị biến chất.

Nếu có thể trải nghiệm cảm giác này, bạn sẽ hiểu được rốt cuộc tâm trạng của Kotin là như thế nào.

Bản dịch chương này đã được chắt lọc và trình bày riêng cho độc giả tại truyen.free.