"Hai trăm năm trước!"

Ivanova ngạc nhiên thốt lên: "Cuộc nổi loạn đó làm sao có thể liên quan đến Đại đế Pyotr?"

Hôm nay, Marion tổ chức một buổi salon, mời khoảng 20 vị khách. Mấy chiếc ghế sofa dài không đủ chỗ, nên người ta phải kê thêm vài chiếc ghế và băng ghế nữa. Trước đó, mọi người đều không mấy để tâm đến Chu Hách Huyên, cho đến khi anh nêu ra quan điểm về Picasso, mới thu hút được chút chú ý, nhưng về cơ bản vẫn cho rằng Chu Hách Huyên chỉ đang làm ra vẻ.

Cách mạng Tháng Mười của Nga đã thành công khoảng mười năm trước, gây nên sự kinh hãi tột độ trong xã hội phương Tây. Tuy nhiên, các nghiên cứu liên quan vẫn chỉ dừng lại ở bề mặt, bởi lẽ ngay cả Liên Xô cũng còn đang dò dẫm tiến bước.

Luận điểm của Chu Hách Huyên hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của mọi người, khi anh ta lại nhắc đến Đại đế Pyotr của 200 năm trước.

Phó chủ biên Lennard của tờ "The Times" hỏi: "Ông Chu cho rằng Đại đế Pyotr đã gieo mầm tai họa ư?"

"Đừng vội, chúng ta sẽ phân tích dần dần," Chu Hách Huyên cười hỏi Phổ Nghi, "Ông Phổ (tôi xin phép gọi như vậy), ông hiểu rất rõ về Đại đế Pyotr, phải không?"

Phổ Nghi gật đầu nói: "Đó là một vị quân vương lỗi lạc có tài thao lược."

Vào thời Duy Tân biến pháp Mậu Tuất, phái Duy Tân đã cực kỳ tôn sùng Đại đế Pyotr và Thiên hoàng Minh Trị, hy vọng Hoàng đế Quang Tự lấy hai vị quân chủ đó làm gương noi theo. Chín năm trước, khi Trương Huân phục vị, Phổ Nghi cũng chuẩn bị làm một việc lớn, đã chuyên tâm nghiên cứu về các quân chủ tiến hành cải cách ở các quốc gia.

"Hai trăm năm trước, Đại đế Pyotr khi còn trẻ đã giấu thân phận quân chủ, đến Hà Lan học kỹ thuật đóng thuyền, sang Anh chuyên tâm học kiến trúc, sang Thụy Điển học chiến thuật bộ binh... Phổ, Áo, Pháp, Italy, Tây Ban Nha, ông ấy gần như đã du hành qua tất cả các quốc gia tiên tiến ở Châu Âu," Chu Hách Huyên từ tốn kể, "Ông ấy muốn dựa vào sức một mình để hoàn thành cuộc cải cách cận đại hóa nước Nga. Xét theo đó, Đại đế Pyotr quả thực là một vị quân vương lỗi lạc có tài thao lược."

Mọi người không kìm được gật đầu, mong muốn nghe Chu Hách Huyên nói tiếp.

"Nhưng mà," Chu Hách Huyên đổi giọng, "ngay từ đầu, cuộc cải cách của Đại đế Pyotr đã được định trước là thất bại."

"Vì sao ư?" Phổ Nghi không kìm được hỏi.

Giữa những ánh mắt dò xét đầy nghi hoặc của mọi người, Chu Hách Huyên mỉm cười nói: "Khi ấy, lãnh thổ Nga tuy rộng lớn, nhưng chế độ lại vô cùng lạc hậu, nền kinh tế trong nước hoàn toàn dựa vào nông nghiệp. Cả nước chỉ có vỏn vẹn mười mấy xưởng thủ công, ngay cả ở thủ đô Moskva, trong một trăm người cũng không quá ba người biết chữ. Bởi vì sự hoang vu và sức sản xuất cực kỳ thấp, nông dân Nga hoàn toàn không thể khai khẩn đủ nhiều đất đai, dẫn đến một lượng lớn đất canh tác bị bỏ hoang. Thế là, các quý tộc liền nghĩ ra một cách: bắt nông dân biến thành nô lệ để canh tác, trước tiên là để thỏa mãn nhu cầu trồng trọt trên đất phong của mình. Chế độ nông nô ở Nga từ đó mà ra đời."

Chế độ nông nô ở Nga là điều ai cũng rõ, nhưng cách phân tích của Chu Hách Huyên lại đơn giản, sáng rõ và thấu triệt, khiến những người trong giới báo chí như Lennard, Peter Pan đều sáng mắt ra.

Chu Hách Huyên nói tiếp: "Cuộc cải cách công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đại đế Pyotr tất yếu phải giải phóng một lượng lớn nông nô khỏi đất đai, điều này đụng chạm đến lợi ích căn bản của giới quý tộc. Do đó, trong quá trình cải cách, tập đoàn quý tộc phản đối ông ấy, thế lực giáo hội căm ghét ông ấy, ngay cả con trai ông ấy cũng quyết tâm phản loạn. Đại đế Pyotr ra tay vô cùng cứng rắn, ông ấy trấn áp quý tộc, xử tử những kẻ phản loạn, thậm chí không tiếc giết chết con trai mình. Với những thủ đoạn như thế, thưa ông Phổ, nếu ông làm hoàng đế, e rằng ông không thể làm được phải không?"

Phổ Nghi cười khổ lắc đầu, chưa nói đến việc ông ấy không có thực quyền, ngay cả khi có quyền lực cũng không thể tàn nhẫn đến mức đó.

"Dưới sự kiên trì cứng rắn của Đại đế Pyotr, cuộc cải cách ở Nga cuối cùng cũng có chút khởi sắc. Ông ấy vì thoát khỏi sự kìm kẹp của thế lực cũ, không tiếc nằm gai nếm mật, đánh bại Thụy Điển để giành lấy lối ra biển, dời đô đến vùng đất mới chiếm được," Chu Hách Huyên cười mỉa một tiếng, "Thế nhưng, ngay khi Đại đế Pyotr vừa băng hà, thành quả cải cách của ông ấy lập tức tan như bọt biển, tất cả lại trở về vạch xuất phát. Đáng tiếc thay!"

Ivanova đầy cảm thán nói: "Quả thực khiến người ta tiếc nuối. Nếu cuộc cải cách của Đại đế Pyotr có thể thành công, thì Nga có lẽ vẫn còn dưới sự thống trị của Sa hoàng."

Peter Pan hỏi: "Ông Chu, vậy điều này lại liên quan gì đến Cách mạng Tháng Mười của Nga?"

"Đừng vội, chúng ta sẽ dần dần nói đến," Chu Hách Huyên cười nói, "Bây giờ, hãy cùng bàn về Ekaterina Đệ Nhị."

Mọi người càng thêm bối rối, sao lại nhắc đến Nữ hoàng Ekaterina Đệ Nhị của Nga rồi?

Chu Hách Huyên ung dung kể lại: "Nói ra thật buồn cười, sau khi Đại đế Pyotr qua đời, người kế thừa sự nghiệp cải cách vĩ đại của ông ấy lại là một người phụ nữ. Hơn nữa, đó lại là một phụ nữ Đức, một phụ nữ Đức được giáo dục tư tưởng khai sáng của Pháp. Bà ấy, chính là Ekaterina Đệ Nhị!"

Hoàng hậu Uyển Dung khi còn bé từng học ở một trường của hội thánh Mỹ tại Thiên Tân, nàng cũng hiểu được tiếng Anh, không kìm được hỏi: "Ekaterina Đệ Nhị không phải Nữ hoàng Nga sao? Sao lại thành phụ nữ Đức?"

Phu nhân lãnh sự Anh Catherine giải thích: "Hoàng thất châu Âu có truyền thống thông gia. Ekaterina Đệ Nhị thực sự có xuất thân từ giới quý tộc Đức."

"Đúng vậy," Chu Hách Huyên nói, "Khi Ekaterina Đệ Nhị còn ở Đức, bà ấy chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tư tưởng Khai sáng của Pháp. Sau khi đến Nga, trong đầu bà ấy toàn là những lý tưởng về tự do, bình đẳng, dân chủ và pháp chế, nhưng lại không phù hợp với thực trạng xã hội Nga. Tự coi mình là người thừa kế của Đại đế Pyotr, sau khi trở thành Nữ hoàng, bà ấy quyết định phát động một làn sóng cải cách mạnh mẽ ở Nga."

Lục Tĩnh Yên tán thưởng nói: "Nữ hoàng quả thật là mẫu mực của nữ giới!"

Những người phụ nữ khác trong phòng khách cũng nhao nhao tán thưởng, coi Ekaterina Đệ Nhị là đại diện của những phụ nữ tiên tiến.

Chu Hách Huyên dội một gáo nước lạnh vào họ: "Nhưng mà, Ekaterina Đệ Nhị lại tự phản bội chính mình. Bà ấy chủ động chấm dứt cải cách, và trở thành người đứng đầu các thế lực bảo thủ ở Nga."

"Làm sao có thể?" Các nữ nhân đồng thanh kinh hô.

"Bởi vì Ekaterina Đệ Nhị cũng đối mặt với vấn đề tương tự như Đại đế Pyotr," Chu Hách Huyên giải thích, "Trong quá trình cải cách, bà ấy nhận ra rằng quyền lực của mình bắt nguồn từ giới quý tộc. Cải cách chính là muốn lấy mạng quý tộc, cuối cùng còn muốn lấy mạng chính mình. Bà ấy sợ hãi, và để củng cố địa vị của mình, xoa dịu mâu thuẫn trong nước, bà ấy kiên quyết phát động chiến tranh đối ngoại, để mở rộng lãnh thổ rộng lớn cho Nga. Và để thống trị một đế quốc càng lớn hơn, bà ấy ��ã biến càng nhiều dân thường thành nông nô. Bà ấy đã quay ngược bánh xe lịch sử!"

Trong phòng khách, các nữ nhân nhìn nhau đầy ngạc nhiên, nữ anh hùng đâu mất rồi, sao lại biến thành nữ ác ma?

Chu Hách Huyên tiếp tục nói: "Cuộc cải cách của Đại đế Pyotr và Ekaterina Đệ Nhị dù không thành công hoàn toàn, nhưng cũng đạt được một số thành quả: Thứ nhất, lãnh thổ Nga dưới tay họ nhanh chóng được mở rộng; thứ hai, giới quý tộc đạt được nhiều tự do hơn, công nghiệp cũng phát triển đến một mức độ nhất định; thứ ba, tỷ lệ người Nga biết chữ được nâng cao, mọi người mong muốn có được sự giải phóng có giới hạn; thứ tư, việc sáp nhập nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn đã tạo nên sự phức tạp về dân tộc trong lòng nước Nga, khiến mâu thuẫn dân tộc ngày càng trở nên gay gắt; thứ năm, số lượng nông nô tăng lên đáng kể, và tình cảnh của họ càng thêm thê thảm."

Đến đây, Chu Hách Huyên đột nhiên lớn tiếng nói: "Tất cả những điều này, đều đã gieo mầm cho Cách mạng Tháng Mười!"

Mọi người đều trầm ngâm nhìn Chu Hách Huyên, không còn cắt ngang lời anh ta nữa, cả buổi salon dường như đã trở thành sân khấu độc diễn của Chu Hách Huyên.

"Vì sao thành quả cải cách của Đại đế Pyotr và Ekaterina Đệ Nhị lại gieo mầm cho Cách mạng Tháng Mười, chúng ta hãy cùng nhau phân tích từng bước một..." Chu Hách Huyên càng nói càng trôi chảy. Những nội dung anh ta nói đặt ở thời sau không phải là điều hiếm lạ, nhưng đối với những người đầu thế kỷ 20 thì lại vô cùng mới lạ và sâu sắc, tựa như thể hồ quán đỉnh, khiến người ta bừng tỉnh ngộ.

Phiên bản Việt ngữ này xin được ghi nhận thuộc về truyen.free.