Ánh nắng chiều tà đã ngả vàng hoe, len lỏi qua ô cửa sổ chạm khắc tinh xảo của quán sách, vẽ nên những vệt sáng lấp lánh trên nền gạch cũ kỹ. Mùi giấy sách cũ, mực tàu và gỗ đàn hương hòa quyện vào nhau, tạo nên một hương vị đặc trưng, tĩnh mịch mà sâu lắng, tựa như hơi thở của thời gian ngưng đọng. Trong không khí ấy, những hạt bụi nhỏ li ti nhảy múa trong vũ điệu vàng óng của nắng, tạo nên một khung cảnh huyền ảo, tách biệt hoàn toàn với sự ồn ã của thế giới bên ngoài.

Minh, sau khi đặt cuốn sách trở lại kệ, đã không thực sự rời đi như ý định ban đầu. Bước chân hắn như bị níu giữ bởi một sợi dây vô hình, bởi những lời lẽ sắc bén mà Tạ Trần vừa thốt ra, như chạm vào tận cùng thâm tâm hắn. Cái cảm giác "chấp niệm cô độc" cứ lặp đi lặp lại trong đầu, nặng trĩu như một tảng đá. Hắn không bước thẳng ra cửa, mà vô thức rẽ vào một lối đi hẹp hơn, lẩn khuất sau dãy giá sách cao chất ngất, nơi những cuốn kinh thư cổ điển xếp chồng lên nhau, phủ một lớp bụi thời gian. Từ vị trí khuất nẻo này, hắn có thể nhìn thấy Tạ Trần và Tiểu An ở bàn trà quen thuộc, nhưng bản thân hắn lại ẩn mình trong bóng tối, như một cái bóng không tên.

Hắn tựa lưng vào một giá sách đầy những tác phẩm của các danh họa cổ nhân, những bức tranh sơn thủy, những bức họa nhân vật mà hắn từng khinh miệt vì cho rằng chúng quá "cổ điển", quá "thô sơ", thiếu đi sự phá cách, độc đáo. Giờ đây, khi nghe Tạ Trần nói về "sự kết nối", về "cuộc đối thoại" của nghệ thuật, hắn mới thấy một nỗi bối rối lớn lao trỗi dậy. Liệu có phải, trong suốt những năm tháng chìm đắm trong cái "tôi độc tôn", hắn đã bỏ lỡ điều gì đó cơ bản, điều gì đó thiết yếu mà chính những họa sĩ "thô sơ" này đã nắm bắt được?

Minh hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi hương của mực và giấy cũ như đang thấm vào từng thớ thịt. Hắn tự vấn: *Vẻ đẹp thực sự đôi khi không nằm ở sự độc tôn, mà ở những gì được kết nối và chia sẻ. Liệu có phải mình đã đi sai đường?* Câu hỏi ấy cứ xoáy sâu vào tâm trí hắn, như một mũi khoan vô hình, phá vỡ lớp vỏ bọc kiêu hãnh mà hắn đã dày công xây đắp. Sự bế tắc trong xưởng vẽ, những bức tranh vô hồn, những cọ vẽ nặng trĩu – tất cả bỗng chốc tìm thấy một lời giải thích cay đắng. Hắn đã tự cắt đứt mình khỏi dòng chảy của nhân gian, tự nhốt mình trong một thế giới chỉ có bản thân, và rồi kỳ vọng tạo ra một thứ gì đó vĩ đại. Thật nực cười.

Lúc này, giọng Tạ Trần lại vang lên, trầm ấm và đều đều, kéo Minh trở về với thực tại. Tạ Trần đang nhẹ nhàng rót trà vào hai chén sứ trắng, hơi khói mỏng manh tỏa ra, mang theo hương thơm dịu nhẹ của trà Phổ Nhĩ cổ thụ. Tiểu An ngồi đối diện, đôi mắt to tròn chăm chú nhìn Tạ Trần, khuôn mặt non nớt lộ rõ vẻ hiếu học.

“Tiểu An này,” Tạ Trần bắt đầu, giọng hắn như một dòng suối trong vắt chảy qua khu rừng tĩnh mịch, “con có biết, trong cõi nhân gian này, có những người nghệ nhân tài hoa đến mức nào không? Họ có thể tạc ra tượng sống, vẽ ra cảnh vật như thật, hay dệt nên những tấm lụa mỏng tựa mây trời. Nhưng ngay cả những người tài tình nhất, ban đầu, cũng thường vấp phải một chướng ngại lớn lao.”

Tiểu An chớp mắt, dường như đã quen với những câu chuyện ngụ ngôn ẩn chứa triết lý sâu xa của tiên sinh. “Là chướng ngại gì vậy ạ, tiên sinh?”

Tạ Trần nhấp một ngụm trà, ánh mắt xa xăm nhìn ra khoảng sân nhỏ bên ngoài, nơi những chiếc lá phong đang nhẹ nhàng xoay mình trong gió chiều. “Đó là chướng ngại của cái ‘tôi’,” hắn đáp, “cái ‘tôi’ độc tôn, cái niềm tin rằng tài năng của mình là độc nhất vô nhị, rằng mọi ý tưởng, mọi cảm hứng đều phải đến từ chính bản thân, không cần học hỏi ai, không cần giao tiếp với vạn vật. Tiên sinh sẽ kể con nghe về một nghệ nhân như thế.”

Minh, ẩn sau giá sách, nghe những lời đó mà giật mình. Hắn cảm thấy một cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng. Từng lời Tạ Trần nói ra, dù là đang kể chuyện cho Tiểu An, lại như đang khoét sâu vào tâm can hắn, phơi bày những góc khuất thầm kín nhất. *Cái ‘tôi’ độc tôn…* Đúng vậy, đó chính là hắn.

“Nghệ nhân nọ,” Tạ Trần tiếp tục, giọng hắn vẫn giữ vẻ điềm tĩnh, nhưng câu chuyện bắt đầu mang một sức nặng triết lý, “tên là Lạc. Hắn có đôi tay khéo léo, có khối óc sáng tạo vượt trội. Từ khi còn rất trẻ, hắn đã được người đời ca tụng là thiên tài. Hắn tin rằng mình không cần bất kỳ ai, không cần bất kỳ sự trợ giúp nào để tạo ra những kiệt tác. Hắn nhốt mình trong xưởng, cố gắng tạo ra những bức họa, những pho tượng từ chính trí tưởng tượng phong phú của mình, từ những ý niệm độc đáo mà hắn cho là chỉ mình hắn có thể nghĩ ra.”

Tạ Trần khẽ thở dài, một tiếng thở dài nhẹ như gió thoảng, nhưng lại mang theo một nỗi ưu tư vô hạn. “Hắn làm việc không ngừng nghỉ, từ ngày này qua ngày khác, từ mùa này qua mùa khác. Ban đầu, quả thật, những tác phẩm của hắn khiến người đời trầm trồ. Nhưng dần dà, một sự bế tắc khủng khiếp bắt đầu vây hãm hắn. Cọ vẽ trong tay hắn như hóa thành chì, nặng trĩu. Đất sét mềm dẻo trước kia, giờ đây lại cứng nhắc như đá tảng, không chịu theo ý hắn. Những nốt nhạc mà hắn cố gắng tấu lên, thay vì trở thành khúc ca du dương, lại biến thành những âm thanh cào xé, khô khan và vô hồn. Hắn cảm thấy mình như đang chìm vào một vực sâu không đáy của sự trống rỗng.”

Minh nhắm mắt lại. Hắn hiểu rõ cảm giác ấy hơn ai hết. Cái cảm giác tuyệt vọng khi đứng trước giá vẽ trống, khi ý tưởng cạn kiệt, khi đôi tay không còn nghe lời. Hắn cũng đã từng tin rằng tài năng của mình là độc nhất, rằng chỉ mình hắn mới có thể tạo ra những tác phẩm "thực sự" có giá trị trong cái thế giới tu tiên đang lụi tàn này. Và rồi, hắn bế tắc. Hoàn toàn bế tắc.

“Vậy thì sao ạ, tiên sinh?” Tiểu An hỏi, giọng cậu bé đầy vẻ lo lắng, như thể đang hòa mình vào số phận của nghệ nhân Lạc. “Ông ấy bỏ cuộc sao?”

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, nụ cười ẩn chứa sự thấu hiểu và bao dung. “Không, Tiểu An. Một người nghệ nhân chân chính không dễ dàng bỏ cuộc. Nhưng hắn đã phải đối mặt với một sự thật đau lòng: cái ‘tôi’ của hắn, cái mà hắn từng xem là sức mạnh, giờ đây đã trở thành xiềng xích, giam hãm hắn trong một ngục tù của chính mình. Hắn nh���n ra, sự vĩ đại mà hắn theo đuổi không thể chỉ đến từ sự cô lập.”

Minh lẩm bẩm trong đầu, gần như vô thức: *Chấp niệm cô độc…* Hắn đã tự tạo ra chấp niệm đó. Hắn đã tự nhốt mình. Hắn đã tự đóng cánh cửa đến với sự kết nối, đến với nhân gian.

Trong khoảnh khắc ấy, không gian quán sách bỗng trở nên tĩnh lặng đến lạ lùng, chỉ còn tiếng gió khẽ lùa qua khe cửa và tiếng lật sách xào xạc đâu đó. Minh cảm thấy một luồng gió mát lạnh thổi qua, làm lay động vạt áo vải thô của hắn, như thể gió đang mang theo lời nhắc nhở từ bên ngoài, từ cái thế giới mà hắn đã cố tình quay lưng. Ánh nắng chiều đã dần phai nhạt, nhường chỗ cho sắc tím hồng của hoàng hôn đang buông xuống. Khung cảnh ấy, cùng với những lời Tạ Trần, đã gieo vào lòng Minh một hạt mầm của sự thay đổi, một tia sáng yếu ớt nhưng kiên định, hứa hẹn một con đường mới, không còn chỉ là sự cô độc của cái "tôi" nữa.

***

Tạ Trần tiếp tục câu chuyện, giọng hắn trầm ấm như tiếng nước chảy qua đá ngầm, mỗi lời đ��u mang một sức nặng triết lý, len lỏi vào từng ngóc ngách của tâm hồn Minh. Hắn nhẹ nhàng đặt chén trà xuống, đôi mắt sâu thẳm ánh lên vẻ thấu hiểu vạn vật.

“Nghệ nhân Lạc, sau nhiều đêm trằn trọc, nhiều ngày vật vã trong xưởng họa lạnh lẽo, cuối cùng cũng quyết định bước ra khỏi cái pháo đài mà hắn tự mình dựng nên. Hắn không còn tin vào cái ‘tôi’ độc tôn của mình nữa. Hắn bước ra khỏi xưởng, không phải để tìm kiếm cảm hứng vĩ đại, mà chỉ đơn giản là để hít thở khí trời, để lắng nghe những âm thanh của cuộc sống bình dị.”

Tạ Trần nhìn Tiểu An, nhưng ánh mắt hắn dường như xuyên thấu qua vách ngăn vô hình, chạm tới nơi Minh đang ẩn mình. “Hắn đi dọc bờ sông, ngắm nhìn dòng nước cuộn chảy không ngừng, không hề có sự cố định, không hề giữ mãi một hình hài. Hắn thấy những ngư dân cần mẫn quăng lưới, không phải vì mong muốn thành ‘tiên’ trên dòng nước, mà vì muốn có bữa cơm nuôi sống gia đình. Hắn nghe tiếng gió rì rào qua những tán lá cổ thụ, tiếng gió mang theo câu chuyện của ngàn đời, không giữ lại cho riêng mình. Hắn ngắm nhìn những người thợ dệt vải bình dị làm việc miệt mài, từng sợi tơ được họ dệt nên không phải là để ca ngợi tài năng của một cá nhân, mà là để tạo ra những tấm áo ấm áp cho nhân gian, để trang trí cho cuộc sống của bao người.”

Minh, từ sau giá sách, cảm thấy từng lời Tạ Trần nói như một tia sét đánh thẳng vào nhận thức của hắn. Hắn đã quên mất điều đó, quên mất rằng nghệ thuật không chỉ là về sự thể hiện cá nhân, mà còn là sự phản ánh, sự kết nối với cuộc sống xung quanh. Hắn đã quá chú trọng vào việc tạo ra những thứ "độc đáo", "vượt thời gian", đến nỗi bỏ qua chính cái "thời gian" đang chảy trôi và "cuộc sống" đang diễn ra ngay trước mắt. Cái "tôi độc tôn" đã khiến hắn mù quáng.

“Chỉ khi hắn bước ra khỏi xưởng, nhìn dòng sông uốn lượn,” Tạ Trần tiếp tục, giọng hắn giờ đây mang một vẻ trầm tư sâu sắc, “nghe tiếng gió rì rào qua lá, ngắm nhìn những người thợ dệt vải bình dị làm việc miệt mài, hắn mới nhận ra… vẻ đẹp không chỉ nằm trong tr�� óc, trong những ý niệm trừu tượng, mà còn ở sự sống động của vạn vật, ở sự cần mẫn của bàn tay con người, và ở sự kết nối vô hình giữa tất cả. Mỗi gợn sóng trên sông, mỗi tiếng chim hót vang trong không gian, mỗi đường kim mũi chỉ của người thợ dệt, đều là một phần của bức tranh lớn lao hơn, một phần của cái ‘nhân gian’ mà hắn đã cố tình tách rời.”

Tạ Trần nhấp một ngụm trà nữa, đôi mắt khẽ khép lại, như đang chiêm nghiệm những điều hắn vừa nói. “Hắn đã học cách lắng nghe tiếng đất, tiếng nước, tiếng gió. Hắn không còn cố gắng áp đặt ý chí của mình lên chúng, mà là học cách hòa mình vào chúng, để chúng kể câu chuyện của mình thông qua bàn tay hắn. Hắn cũng học cách trao đổi, chia sẻ với những người thợ khác, không còn giữ khư khư bí quyết, không còn sợ hãi tài năng của mình bị lu mờ. Hắn lắng nghe họ, học hỏi từ kinh nghiệm của họ, từ những kỹ thuật thô sơ nhưng đầy tinh hoa. Hắn nhận ra, sự hợp tác, sự giao thoa giữa những tâm hồn, những bàn tay, mới là nguồn cội của sức mạnh thực sự, của vẻ đẹp bền vững.”

Minh cảm thấy lồng ngực mình như được khai mở. Hắn bắt đầu liên hệ những lời Tạ Trần nói với "lời nhắn" của Linh trên bức tranh cũ, với dự án nghệ thuật cộng đồng của Mai. Linh không chỉ khắc một vết trên bức tranh của hắn, nàng còn khắc một lời nhắc nhở về sự kết nối, về việc phá vỡ cái khuôn mẫu của bản thân. Mai không chỉ mời hắn tham gia, cô ấy còn mời hắn bước ra khỏi cái kén cô độc của chính mình, để cùng nhau tạo nên một cái gì đó lớn lao hơn, một cái gì đó mang ý nghĩa cho toàn bộ nhân gian. Cái "tôi độc tôn" của hắn, cái mà hắn đã bảo vệ như một pháo đài bất khả xâm phạm, giờ đây đã không còn là những vết rạn nứt nữa, mà là những mảng tường lớn đang sụp đổ.

“Và rồi,” Tạ Trần kết thúc câu chuyện, giọng hắn vang lên như một tiếng chuông trong trẻo, xua tan mọi mây mù trong tâm trí Minh, “tác phẩm vĩ đại nhất của hắn ra đời. Đó không còn là một bức tranh hay một pho tượng chỉ phản ánh cái ‘tôi’ của Lạc. Đó là một tác phẩm mà người đời nói, không ch�� là sản phẩm của một thiên tài, mà là một khúc ca về sự hài hòa của trời đất và lòng người. Nó mang trong mình hơi thở của dòng sông, sức mạnh của ngọn gió, sự bền bỉ của người thợ dệt, và linh hồn của cả nhân gian. Bởi vì, hắn đã không còn vẽ hay tạc riêng cho mình, mà là vẽ và tạc cho tất cả. Hắn đã không còn ‘mất người’ trong chấp niệm, mà đã ‘tìm người’ trong sự kết nối. Đó là lúc nghệ thuật của Lạc thực sự trở thành một phần của ‘nhân đạo’, không cần đến sự bất tử của ‘tiên đạo’ mà vẫn vĩnh cửu.”

Minh không thể đứng yên nữa. Hắn bước ra khỏi nơi ẩn mình, ánh mắt vẫn còn một chút bối rối, nhưng sâu thẳm trong đó đã bừng lên một tia sáng rực rỡ của sự hiểu biết. Hắn cúi đầu thật sâu về phía Tạ Trần, một hành động không còn là vô thức mà là sự tôn kính chân thành từ tận đáy lòng. Hắn không nói một lời, vì hắn biết, mọi lời cảm ơn đều trở nên vô nghĩa trước sự khai sáng mà Tạ Trần đã mang lại.

Tạ Trần khẽ gật đầu, môi mỉm cười nhẹ, như thể đã nhìn thấy trước sự thay đổi này. Hắn đưa mắt nhìn Minh, ánh nhìn không phán xét, không kỳ vọng, chỉ có sự bình thản như mặt nước hồ thu. Tựa như hắn đã gieo một hạt giống, và giờ đây hạt giống ấy đã nảy mầm, đâm chồi. Đó chính là "vô vi chi đạo" của hắn, không cần can thiệp trực tiếp, chỉ cần gieo mầm triết lý, để vạn vật tự sinh trưởng, tự tìm thấy con đường của mình.

Minh quay người, bước ra khỏi quán sách. Ánh nắng chiều đã hoàn toàn nhường chỗ cho ánh trăng non đầu tháng, treo lơ lửng trên bầu trời xanh thẫm. Gió đêm mơn man thổi, mang theo hương hoa dạ lý hương thoang thoảng. Hắn bước đi trên con đường đá lát quen thuộc, nhưng mỗi bước chân đều nhẹ bẫng và kiên định hơn bao giờ hết. Cái "tôi độc tôn" trong hắn vẫn chưa hoàn toàn tan vỡ, nhưng nó đã không còn là một bức tường vững chắc. Những vết nứt đã xuất hiện, cho phép ánh sáng từ bên ngoài len lỏi vào, hé mở một con đường mới. Con đường đó không dẫn đến sự vĩnh hằng của Thiên Đạo, mà dẫn đến sự trọn vẹn của Nhân Đạo, nơi con người tìm thấy ý nghĩa không phải qua sức mạnh siêu phàm, mà qua sự kết nối và sẻ chia.

Minh không biết mình sẽ đi đâu, sẽ làm gì tiếp theo. Có lẽ hắn sẽ tìm gặp Mai, có lẽ hắn sẽ tìm hiểu kỹ hơn về Linh, hoặc có lẽ hắn sẽ chỉ đơn giản là lắng nghe tiếng gió, tiếng nước, nhìn ngắm nhân gian với một đôi mắt mới. Nhưng hắn biết chắc chắn một điều: hắn không còn muốn đi một mình nữa. Hắn muốn tìm lại sự kết nối, muốn phá vỡ chấp niệm cô độc, và muốn vẽ nên những bức tranh không chỉ bằng màu sắc của bản thân, mà còn bằng những gam màu rực rỡ của cả nhân gian, của những câu chuyện, những linh hồn mà hắn đã bỏ lỡ bấy lâu nay. Một kỷ nguyên mới của nghệ thuật, nơi giá trị nhân tính và sự kết nối được đề cao hơn sức mạnh cá nhân, dường như đang chờ đợi hắn. Và Tạ Trần, từ trong quán sách cũ, chỉ nhẹ nhàng mỉm cười, bởi hắn biết, vòng luân hồi của vạn vật vẫn tiếp diễn, và các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống theo cách của riêng họ.

Truyện gốc của Long thiếu, chỉ được công bố chính thức trên truyen.free.