Đêm đã về khuya, màn đêm buông xuống thị trấn An Bình tựa như một tấm lụa đen huyền bí, thêu dệt bởi vô vàn ánh sao lấp lánh như những viên kim cương nhỏ li ti, rải rác trên vòm trời thẳm sâu. Gió đêm mơn man thổi, mang theo chút se lạnh đặc trưng của mùa thu, cùng với đó là hương hoa dạ lý hương nồng nàn, quyến rũ, len lỏi vào từng ngóc ngách, xoa dịu những tâm hồn còn thao thức. Trên con đường đá lát quen thuộc, bóng Minh đổ dài theo từng bước chân của hắn, dưới ánh trăng non vàng vọt vừa nhô lên khỏi rặng tre cuối làng. Mỗi bước đi của hắn giờ đây không còn nặng nề hay ngạo nghễ như trước, mà nhẹ bẫng, dẫu trong lòng vẫn còn chất chứa muôn vàn suy tư. Hắn đã trải qua một cuộc "tái sinh" nội tâm, nhưng sự tái sinh ấy không phải là điểm cuối, mà chỉ là khởi đầu c���a một hành trình mới, đầy những câu hỏi chưa lời giải đáp.

Hắn đứng trước cánh cửa gỗ quen thuộc của quán sách Tạ Trần, một nơi mà chỉ vài ngày trước hắn còn coi thường, nhưng giờ đây lại trở thành chốn neo đậu cho tâm hồn lạc lối của mình. Cánh cửa cũ kỹ, mộc mạc ấy tựa như một ngưỡng cửa vô hình, ngăn cách hai thế giới: một bên là sự kiêu hãnh của "cái tôi độc tôn" mà hắn đã từng ôm giữ, một bên là sự khiêm tốn, dung nạp mà hắn đang khao khát tìm thấy. Hắn hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi hương thoang thoảng của giấy cũ, mực tàu và chút trà thanh khiết len lỏi ra từ khe cửa. Đây là mùi hương của tri thức, của sự tĩnh lặng, của một cuộc sống bình dị mà sâu sắc. Hắn đẩy nhẹ cánh cửa, tiếng kẽo kẹt khe khẽ vang lên trong màn đêm tĩnh mịch, như một lời chào hỏi e dè.

Bên trong quán sách, không gian ấm cúng bao trùm lấy Minh, xua tan đi cái lạnh lẽo của đêm khuya. Ánh đèn lồng dịu nhẹ từ những giá sách cao ngất, chạm khắc tinh xảo, rọi xuống từng chồng sách cổ, tạo nên một bức tranh huyền ảo, tràn ngập vẻ đẹp của tri thức. Tạ Trần, với thân hình gầy gò trong bộ áo vải bố cũ kỹ, đang ngồi bên bàn trà, nhâm nhi từng ngụm trà nóng hổi. Đôi mắt sâu thẳm của hắn ánh lên vẻ tĩnh tại, tựa hồ đã nhìn thấu mọi sự đổi thay của thế gian. Đối diện hắn, Thư Đồng Tiểu An, với dáng vẻ nhỏ bé và đôi mắt thông minh, đang say sưa chép sách, tiếng bút tre sột soạt nhẹ nhàng vang vọng. Cậu bé đôi khi nhướn mày, cố gắng nắm bắt những nét chữ khó hiểu, vẻ mặt tập trung đến lạ.

Minh bước vào, mang theo vẻ mặt trầm tư và sự bối rối rõ rệt. Hắn chưa kịp cất lời, Tạ Trần đã khẽ nâng chén trà, nhấp một ngụm rồi đặt xuống, tiếng chén sứ chạm mặt bàn khẽ khàng, tựa hồ một tiếng chuông cảnh tỉnh. Ánh mắt Tạ Trần bình thản, không nhìn thẳng vào Minh, nhưng lại như đã nhìn thấu tận đáy lòng hắn. Hắn chỉ nhẹ nhàng pha thêm một chén trà, đặt trước mặt Minh, như thể đã biết trước sự xuất hiện của hắn. Minh tiến đến, ngồi xuống đối diện Tạ Trần. Hắn nhìn chén trà nghi ngút khói, rồi ngước nhìn Tạ Trần, ánh mắt đầy suy tư, dường như đang tìm kiếm một lời dẫn lối.

"Tiên sinh..." Minh ngập ngừng cất lời, giọng hắn khản đặc, chứa đựng một sự hổ thẹn khó tả, "Những lời người nói hôm trước... về dòng sông, về sự kết nối... ta đã hiểu được phần nào. Tựa như một bức tường đã sụp đổ trong tâm hồn ta. Cái 'tôi độc tôn' ấy, nó đã giam cầm ta quá lâu, khiến ta quên mất rằng nghệ thuật không phải là hành trình của một cá nhân đơn độc, mà là sự giao hòa với vạn vật, với nhân gian." Hắn tạm ngừng, hít thở sâu, cố gắng sắp xếp lại những suy nghĩ đang cuộn trào trong tâm trí. "Ta đã thấy được sự nông cạn của mình, Tiên sinh. Ta cứ mải miết tìm kiếm cái gọi là 'chân lý nghệ thuật' ở những nơi xa xôi, cao vời, trong khi nó lại ẩn chứa ngay trong những điều bình dị nhất, trong tiếng cười của trẻ thơ, trong giọt sương buổi sớm, trong cả vết nứt trên bức tranh của Linh... Nhưng... ta vẫn còn bối rối. Cảm giác như mình vừa bước ra khỏi một mê cung, nhưng lại đứng trước một ngã ba đường, không biết nên rẽ lối nào."

Tạ Trần v���n giữ vẻ bình thản, đôi mắt sâu thẳm ấy chỉ khẽ dao động, như mặt hồ thu đón nhận một viên đá nhỏ. Hắn không trực tiếp đáp lời Minh, mà chỉ nhẹ nhàng đặt chén trà xuống, một hành động chậm rãi, uyển chuyển, tựa hồ đang thể hiện một triết lý vô vi. Hắn quay sang Minh, ánh mắt đầy gợi mở, không một chút phán xét. "Ngươi đã thấy gì từ dòng sông?" Giọng hắn trầm ấm, vang vọng trong không gian tĩnh lặng của quán sách, câu hỏi tựa như một sợi chỉ vô hình, nhẹ nhàng kéo Minh vào một dòng suy tư sâu hơn.

Minh giật mình, câu hỏi quá đỗi đơn giản nhưng lại hàm chứa một chiều sâu khó lường. Dòng sông... Hắn đã từng ngắm nhìn vô số dòng sông, từ những con suối nhỏ róc rách nơi sơn cốc đến những dòng đại giang cuồn cuộn đổ ra biển lớn. Nhưng hắn đã thực sự "thấy" gì? Hắn đã thấy vẻ đẹp, sự hùng vĩ, sự biến đổi theo thời gian, nhưng liệu hắn có thấy được bản chất, cái "linh hồn" của dòng sông? Trong tâm trí hắn, hình ảnh dòng nước chảy xiết qua những tảng đá gồ ghề hiện lên, rồi lại trở nên êm đềm khi chảy qua đồng bằng, nuôi dưỡng những cánh đồng xanh tốt. Nó không ngừng chảy, không ngừng biến đổi, nhưng bản chất của nó vẫn là nước, vẫn là sự sống.

"Dòng sông..." Minh lặp lại, đôi mắt hắn lơ đãng nhìn ra khoảng không, như đang cố gắng hình dung một dòng sông vô hình. "Nó không ngừng chảy, Tiên sinh. Dù gặp ghềnh đá, nó vẫn tìm cách vượt qua. Dù gặp đồng bằng, nó vẫn êm đềm bồi đắp. Nó không bao giờ dừng lại, không bao giờ cố chấp giữ lấy hình dáng cũ. Nó dung nạp mọi thứ đổ vào nó, từ những dòng suối nhỏ đến những con mưa lớn. Và nó không ngừng bồi đắp, không ngừng kiến tạo sự sống cho vạn vật hai bên bờ." Hắn nói, giọng nói dần trở nên mạnh mẽ hơn, như thể chính hắn đang tự khai sáng cho mình. "Ta đã từng nghĩ nghệ thuật là một dòng sông chảy riêng, một dòng sông của riêng ta, tách biệt khỏi mọi thứ. Nhưng giờ ta hiểu, nó phải là một phần của dòng chảy lớn hơn, một dòng chảy dung hòa, nơi cái tôi của nghệ sĩ không còn là một bức tường ngăn cách, mà là một nhịp cầu nối liền với nhân gian."

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, nụ cười ẩn chứa sự thấu hiểu. "Đúng vậy. Dòng sông đâu cần phải hỏi mình sẽ đi đâu, hay làm thế nào để dung hòa những gì nó gặp phải? Nó chỉ đơn thuần là chảy. Nó là hiện thân của sự 'vô vi', của quy luật tự nhiên. Nó không cố gắng trở thành biển cả, nhưng cuối cùng nó vẫn đổ về biển cả. Nó không cố gắng trở thành nguồn sống, nhưng sự chảy của nó lại ban tặng sự sống." Hắn đưa tay chỉ vào chén trà trước mặt Minh, hơi nóng vẫn còn bốc lên nhè nhẹ. "Ngươi thấy chén trà này chứ? Nó là một vật hữu hình, nhưng nó lại chứa đựng một khoảng không vô hình. Nghệ thuật cũng vậy. Nó là một hình thái hữu hình, nhưng giá trị thực sự của nó lại nằm ở cái vô hình mà nó gợi mở, ở những cảm xúc, những suy tư mà nó khơi gợi trong lòng người xem. Và cái vô hình ấy, làm sao có thể được tạo ra bởi một cái 'tôi' cô độc, tách rời khỏi dòng chảy của nhân gian?"

Minh trầm ngâm. Hắn cảm nhận được cái lạnh từ chén trà đã nguội trong tay, nhưng tâm trí hắn lại như bốc hỏa. Câu nói của Tạ Trần như một tia sét, đánh thẳng vào trung tâm của những bế tắc bấy lâu nay. "Cái vô hình... khơi gợi cảm xúc... suy tư..." Hắn lẩm bẩm. Hắn đã từng nghĩ nghệ thuật là đỉnh cao của sự thể hiện cá nhân, là nơi người nghệ sĩ phô bày tài năng và tư tưởng độc đáo của mình. Nhưng Tạ Trần lại nói về cái vô hình, về sự khơi gợi, về sự kết nối. Hắn nhận ra, mình đã quá chú trọng vào cái "bề mặt", vào kỹ thuật, vào sự phô trương, mà quên mất rằng linh hồn của nghệ thuật nằm ở sự đồng cảm, ở khả năng chạm đến những sợi dây cảm xúc sâu kín nhất của con người. Hắn cảm thấy một luồng năng lượng mới chảy trong huyết quản, không phải là sự phấn khích của một khám phá vĩ đại, mà là sự tĩnh lặng của một nhận thức sâu sắc. Hắn đã từng "mất người" trong sự theo đuổi hư danh, trong chấp niệm về một sự "thành tiên" của nghệ thuật, quên mất rằng giá trị vĩnh cửu không nằm ở sự bất tử cá nhân, mà ở sự vĩnh cửu của những giá trị nhân sinh, được truyền tải qua những dòng chảy sáng tạo không ngừng nghỉ.

Đêm dần khuya, ánh trăng đã lên cao hơn, xuyên qua khung cửa sổ, rọi thẳng vào một góc quán sách, tạo nên những mảng sáng tối huyền ảo. Tiếng gió đêm vẫn mơn man thổi, mang theo chút hương hoa dạ lý hương còn vương vấn. Trong không gian tĩnh lặng ấy, chỉ còn tiếng Thư Đồng Tiểu An khẽ cựa quậy, đôi mắt cậu bé tròn xoe, chăm chú lắng nghe từng lời, dẫu có lẽ còn chưa hiểu hết thâm ý trong những cuộc đối thoại triết lý sâu xa của Tạ Trần và Minh. Cậu bé gầy gò ấy, với mái tóc đen nhánh, chiếc áo vải thô cũ kỹ, tựa hồ một mầm cây non đang lặng lẽ hấp thụ dưỡng chất từ mảnh đất tri thức xung quanh. Tạ Trần nhìn Tiểu An một thoáng, rồi lại quay sang Minh, một nụ cười nhẹ ẩn chứa ý vị sâu xa.

Minh, sau một hồi trầm ngâm, ngẩng đầu lên. Ánh mắt hắn giờ đây không còn sự bối rối tột độ của lúc ban đầu, mà thay vào đó là một sự quyết tâm, một khao khát được đào sâu hơn vào bản chất của vấn đề. "Tiên sinh... con đã hiểu rằng nghệ thuật không phải là sự độc tôn, mà là sự dung hòa. Nhưng con vẫn không biết phải bắt đầu từ đâu, hay làm thế nào để dung hòa được cái 'tôi' và cái 'chúng ta' trong nét vẽ của mình, Tiên sinh. Làm sao để một tác phẩm vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa chạm đến được số đông, vừa thể hiện được sự độc đáo, lại vừa hòa mình vào dòng chảy của nhân gian, của Thiên Đạo đang suy tàn này?" Giọng hắn vẫn còn đôi chút ngập ngừng, nhưng đã không còn vẻ miễn cưỡng hay tự ái như trước. Hắn thực sự cầu thị, thực sự muốn tìm ra con đường.

Tạ Trần, sau khi nghe Minh trình bày những bế tắc và nhận thức mới của mình, không hề đưa ra bất kỳ lời phán xét hay một lời khuyên trực tiếp nào. Hắn chỉ chậm rãi đặt chén trà xuống bàn, tiếng chén sứ chạm mặt bàn khẽ khàng nhưng vang vọng trong không gian tĩnh lặng, tựa hồ tiếng vọng của thời gian. Đôi mắt sâu thẳm của Tạ Trần lơ đãng nhìn vào hư không, như đang suy ngẫm về những bí ẩn của vũ trụ, về những sợi dây nhân quả vô hình kết nối vạn vật. Hắn quay sang Minh, ánh mắt ấy chứa đựng vô vàn câu hỏi, những câu hỏi không có lời giải đáp rõ ràng, mà chỉ có thể được tìm thấy qua sự tự vấn và chiêm nghiệm sâu sắc của mỗi người.

"Nghệ thuật là gì, Minh?" Giọng Tạ Trần trầm ấm, chậm rãi, từng câu chữ tựa hồ được chắt lọc từ ngàn năm triết lý. "Là sự phản chiếu của tâm hồn, hay là tiếng vọng của vạn vật? Ngươi có bao giờ tự hỏi, khi ngươi cầm bút vẽ, ngươi đang cố gắng thể hiện cái gì? Là những cảm xúc riêng tư nhất của ngươi, những hỉ nộ ái ố mà chỉ mình ngươi thấu hiểu? Hay ngươi đang cố gắng bắt lấy một khoảnh khắc của vũ trụ, một âm thanh của gió, một hình dáng của mây, một dòng chảy của sự sống đang trôi qua, và biến nó thành một hình thái hữu hình để người khác cũng có thể cảm nhận?" Hắn ngừng lại một chút, để Minh có thời gian suy ngẫm, để những câu hỏi ấy thấm sâu vào tâm hồn hắn. "Nếu là sự phản chiếu của tâm hồn, vậy tâm hồn ấy có cần phải dung nạp vạn vật? Nếu là tiếng vọng của vạn vật, vậy vạn vật ấy có cần phải được lắng nghe bằng một tâm hồn tĩnh lặng, không chấp niệm?"

Minh cúi đầu, bàn tay hắn siết chặt chén trà đã nguội lạnh. Từng lời Tạ Trần nói ra nh�� những mũi kim sắc bén, xuyên thẳng vào những góc khuất sâu nhất trong tâm hồn hắn, lay động những khái niệm mà hắn đã từng coi là bất biến. Phản chiếu tâm hồn hay tiếng vọng vạn vật? Hắn đã luôn nghĩ đó là sự phản chiếu của tâm hồn mình, một tâm hồn được rèn giũa qua những năm tháng tu luyện nghệ thuật, độc đáo và không thể lặp lại. Nhưng liệu tâm hồn ấy có thực sự đủ lớn để phản chiếu cái vĩ đại của vạn vật, hay nó chỉ đang tự giam mình trong một cái lồng chật hẹp của "cái tôi độc tôn"?

"Là khát vọng bất tử của một người, hay là dòng chảy của vô thường?" Tạ Trần tiếp tục, giọng hắn vẫn bình thản, nhưng mỗi từ ngữ lại mang một sức nặng ngàn cân. "Nghệ sĩ thường khao khát để lại dấu ấn của mình cho hậu thế, khao khát được nhớ đến, khao khát tác phẩm của mình trường tồn cùng thời gian. Đó có phải là một dạng chấp niệm, Minh? Chấp niệm vào sự bất tử, vào một cái tôi vĩnh cửu, trong khi vạn vật đều vô thường, đều sinh diệt? Hay nghệ thuật, bản chất của nó, chính là một sự chấp nhận vô thường, một sự nắm bắt khoảnh khắc, một sự buông bỏ cái hữu hạn để chạm đến cái vô hạn? Một tác phẩm chỉ thực sự sống khi nó không cố gắng chống lại dòng chảy thời gian, mà hòa mình vào đó, biến đổi và được tái tạo trong tâm trí của mỗi người xem, qua mỗi thế hệ."

Minh cảm thấy một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng. Chấp niệm vào sự bất tử. Đó chẳng phải là điều mà vô số tu sĩ đã theo đuổi, và cuối cùng lại "mất người" trong chính hành trình đó hay sao? Hắn, một người phàm, một nghệ sĩ, cũng đang vô thức lặp lại con đường ấy trong lĩnh vực của mình. Hắn đã khao khát sự vĩnh cửu cho tác phẩm của mình, đã coi trọng sự trường tồn của nó hơn cả ý nghĩa mà nó mang lại cho nhân gian. Hắn đã quên mất rằng, ngay cả Thiên Đạo cũng đang suy kiệt, đang trên bờ sụp đổ, vậy một tác phẩm nghệ thuật, dù vĩ đại đến đâu, làm sao có thể bất tử một mình? Giá trị vĩnh cửu của nó không nằm ở sự tồn tại vật chất, mà ở sự lan tỏa, ở những hạt mầm triết lý mà nó gieo vào lòng người.

"Khi ngươi vẽ một chiếc lá, ngươi vẽ nó vì nó là một chiếc lá, hay vì nó là một phần của cây, của rừng, của thời gian đang đổi thay?" Tạ Trần đặt ra một câu hỏi cụ thể hơn, nhưng hàm ý lại càng sâu sắc hơn. "Ngươi có thấy được mạch sống trong từng đường gân lá, sự giao hòa của nó với cành cây, sự kết nối của nó với rễ sâu trong lòng đất, và cả vòng đời của nó, từ khi nảy mầm đến khi úa tàn rồi trở về với đất mẹ? Hay ngươi chỉ đơn thuần sao chép hình dáng bên ngoài, cái vỏ bọc mà mắt thường nhìn thấy?" Hắn nhấp một ngụm trà, hơi nóng từ chén trà như tiếp thêm sức mạnh cho những lời nói đầy trí tuệ của hắn. "Và khi ngươi sáng tạo, ngươi đang tìm kiếm điều gì: sự công nhận, sự trọn vẹn, hay chỉ đơn thuần là sự giải thoát khỏi chính mình?"

Câu hỏi cuối cùng của Tạ Trần như một tiếng sét đánh thẳng vào tâm can Minh. "Sự giải thoát...?" Minh thì thầm, giọng hắn khản đặc, mắt hắn mở to, như thể vừa nhìn thấy một chân trời mới. Hắn đã từng tìm kiếm sự công nhận, khao khát được người đời tán dương tài năng của mình. H��n cũng đã từng tìm kiếm sự trọn vẹn, một tác phẩm hoàn hảo không tì vết. Nhưng "sự giải thoát khỏi chính mình"? Đó là một khái niệm hoàn toàn mới mẻ, nhưng lại vang vọng sâu sắc trong tâm hồn hắn. Giải thoát khỏi cái tôi kiêu hãnh, khỏi những chấp niệm, khỏi những gông cùm vô hình mà chính hắn đã tự tạo ra. Giải thoát để hòa mình vào dòng chảy vĩ đại của nhân gian, để trở thành một "dòng suối nhỏ" thực sự, dung nạp và bồi đắp cho đời.

Minh cúi gằm mặt, bàn tay siết chặt chén trà nguội lạnh đến mức có thể cảm nhận được cái lạnh thấu xương. Hắn không đáp lời Tạ Trần, mà chìm sâu vào những câu hỏi đó. Mỗi câu hỏi tựa như một cánh cửa mở ra một mê cung mới trong tâm trí hắn, buộc hắn phải tự mình khám phá, tự mình tìm kiếm lối ra. Hắn cảm thấy mình như một con thuyền nhỏ lạc giữa đại dương triết lý bao la, không có la bàn, không có hải đồ, chỉ có những vì sao lấp lánh trên bầu trời đêm làm bạn. Nhưng lạ thay, sự lạc lối này không hề đáng sợ, mà ngược lại, nó mang đến một cảm giác tự do, một sự nhẹ nhõm đến lạ lùng. Hắn không còn phải cố gắng tìm kiếm một lời giải đáp duy nhất, một con đường duy nhất, mà là vô số khả năng, vô số con đường đang chờ hắn khám phá.

Tạ Trần chỉ im lặng quan sát, ánh mắt bình thản như một dòng sông cổ kính đã chứng kiến bao nhiêu sự đổi thay của thời gian, bao nhiêu thăng trầm của nhân thế. Hắn không thúc ép, không can thiệp, chỉ đơn thuần là gieo những hạt mầm suy tư vào mảnh đất tâm hồn của Minh, tin tưởng rằng những hạt mầm ấy sẽ nảy nở theo cách riêng của chúng. Tiểu An, ngồi cạnh đó, đôi mắt tròn xoe vẫn dõi theo Minh, rồi lại nhìn Tạ Trần. Cậu bé không hiểu hết những gì đang diễn ra, nhưng cậu cảm nhận được sự sâu sắc, sự nặng trĩu trong không khí, và một điều gì đó vĩ đại đang được khai sinh trong lòng người nghệ sĩ kia.

Đêm đã về khuya thật rồi. Bên ngoài, những ngôi sao vẫn lấp lánh như những viên ngọc quý trên tấm thảm nhung đen tuyền. Gió đêm mơn man thổi, mang theo hương hoa dạ lý hương càng nồng nàn hơn. Trong quán sách, chỉ còn lại sự tĩnh lặng tuyệt đối, và hơi thở đều đặn của Minh, người nghệ sĩ đang chìm sâu vào cuộc hành trình khám phá bản thân, đối diện với những câu hỏi không lời giải, những câu hỏi sẽ định hình lại toàn bộ con đường nghệ thuật của hắn, không cần đến sự bất tử của Thiên Đạo, mà vĩnh cửu trong lòng Nhân Đạo, trong sự kết nối không ngừng nghỉ. Hạt mầm khiêm tốn đã nảy mầm, và giờ đây, những câu hỏi của Tạ Trần chính là dòng nước tưới mát, giúp nó đâm chồi, nảy lộc, hướng tới một kỷ nguyên mới của nghệ thuật, nơi giá trị nhân tính và sự kết nối được đề cao hơn sức mạnh cá nhân.

Nội dung truyện thuộc bản quyền sáng tác của Long thiếu, phát hành riêng tại truyen.free.