Bên ngoài xưởng, ánh nắng hoàng hôn đã gần tắt, nhưng trong lòng Sơn, một ngọn lửa nhỏ đã được thắp lên, ấm áp và bền bỉ. Chiếc bình gốm đầu tiên của anh, dù chưa được nung, vẫn đứng đó, kiên định và đầy tự hào, như một lời tuyên ngôn thầm lặng về một khởi đầu mới, về một con đường đã được tìm thấy. Đây không chỉ là một chiếc bình, mà là một minh chứng cho sự "phá cục" của một tâm hồn phàm nhân, thoát khỏi những xiềng xích vô hình, tìm về với "chân nguyên" của chính mình, không cần đến phép thuật hay sự bất tử, chỉ bằng sự chân thật của trái tim. Hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, theo cách riêng của mình, đã thực sự bắt đầu.

***

Sáng hôm sau, khi những tia nắng đầu tiên còn đang rón rén len lỏi qua kẽ lá, Thị Trấn An Bình đã cựa mình thức giấc. Không khí ban mai se lạnh, mang theo chút ẩm ướt của sương đêm và hương thơm của cỏ cây, đất đai sau một đêm yên giấc. Dần dà, những âm thanh đầu tiên của một ngày mới bắt đầu vang lên: tiếng gà gáy eo óc từ xa, tiếng mõ đều đặn của một vị tiểu hòa thượng sớm viếng chùa, rồi tiếng cửa hàng kẽo kẹt mở ra, tiếng bước chân vội vã của những người buôn bán, những gánh hàng rong đã sẵn sàng cho một ngày mưu sinh.

Trên con đường lát đá dẫn vào trung tâm chợ, Tiểu Bán Quán, một cô gái nhỏ nhắn với đôi mắt to tròn, lanh lợi, đang thoăn thoắt gánh một gánh hàng đầy ắp những món đồ thủ công. Chiếc đòn gánh tre dẻo dai, cong vút trên vai cô, theo nhịp bước chân mà đung đưa nhẹ nhàng. Dù gánh nặng, nhưng gương mặt Tiểu Bán Quán lại rạng rỡ, miệng không ngừng rao hàng, giọng nói trong trẻo, lanh lảnh vang vọng khắp ngõ ngách: "Hàng mới về! Hàng mới về đây! Giá rẻ bất ngờ! Đẹp mà bền, mau mau mua nào bà con ơi!"

Tiểu Bán Quán nhanh nhẹn chọn một góc khuất gần quảng trường, nơi có nhiều người qua lại. Cô trải vội tấm chiếu nhỏ, bày biện đủ loại món đồ thủ công lên đó. Đó là những chiếc bình hoa bằng gốm với họa tiết đơn giản, những bức tượng nhỏ chạm khắc thô sơ, hay những chiếc hộp gỗ được sơn phết sặc sỡ. Thoạt nhìn, chúng có vẻ mới lạ, bắt mắt, nhưng nếu tinh ý một chút, người ta có thể nhận ra sự vội vàng, sơ sài trong từng đường nét, màu sắc. Chất liệu không phải loại tốt nhất, kỹ thuật cũng chỉ ở mức trung bình, nhưng bù lại, giá cả lại vô cùng phải chăng, chỉ bằng một nửa, thậm chí một phần ba so với những món đồ cùng loại được làm tỉ mỉ hơn.

"Ông bà cô bác ơi, nhìn xem, chiếc bình này chỉ có hai mươi đồng thôi! Đem về cắm hoa, đẹp biết mấy!" Tiểu Bán Quán giơ cao một chiếc bình gốm màu xanh ngọc, miệng không ngừng thao thao bất tuyệt về "giá trị" của món đồ. Quả nhiên, sự hấp dẫn của "giá rẻ bất ngờ" đã thu hút sự chú ý của nhiều người qua đường. Họ xúm xít lại, tò mò ngắm nghía, bàn tán. Một vài người, sau phút chần chừ, đã quyết định mua về vài món, bởi lẽ, ai mà chẳng muốn sở hữu những thứ mới lạ với giá hời?

Không xa gian hàng của Tiểu Bán Quán, ngay trước cửa tiệm kim hoàn lộng lẫy của mình, Ông Chủ Tiệm Kim Hoàn đang đứng chống tay ra sau lưng, bụng phệ, vẻ mặt mãn nguyện. Những ngón tay mũm mĩm của lão đeo đầy nhẫn vàng, nhẫn bạc, lấp lánh dưới ánh nắng sớm. Lão nhìn cảnh chợ búa tấp nập, nhìn những món đồ giá rẻ đang được săn đón, rồi khẽ cười hắc hắc. "Thế gian này, cái gì rẻ mà tốt thì người ta mới mua, phải không?" Lão nói vọng vào một người khách đang ngắm nghía chiếc vòng ngọc bích trong tiệm, giọng điệu đầy vẻ tự mãn, như thể lão đã nắm giữ được chân lý của việc buôn bán. Đối với lão, chất lượng có thể là thứ yếu, nhưng giá cả và lợi nhuận mới là yếu tố quyết định sự thịnh suy của một cửa hàng, một thương nhân. Lão đã nhìn thấy làn sóng "giá rẻ" này như một cơ hội mới để kích cầu, để dòng tiền chảy xiết hơn, dù điều đó có thể đồng nghĩa với việc chấp nhận những sản phẩm kém tinh xảo hơn.

Cùng lúc đó, ở một góc chợ khác, nơi những âm thanh ồn ào dường như không thể ch��m tới, Lão Tiệm Cầm đang ngồi trầm tư bên gian hàng nhỏ của mình. Những cây đàn của lão, được chạm khắc tinh xảo, gỗ thơm ngát, dây đàn được căn chỉnh hoàn hảo, vẫn nằm im lìm trên giá. Mỗi cây đàn là một tác phẩm nghệ thuật, là cả một đời tâm huyết của lão thợ già. Đôi mắt lão, vốn đã cận thị, giờ đây càng thêm đượm buồn khi nhìn cảnh chợ náo nhiệt. Lão không hiểu, hay có lẽ không muốn hiểu, vì sao những món đồ sơ sài kia lại có thể thu hút nhiều người đến vậy. Tiếng rao lanh lảnh của Tiểu Bán Quán, tiếng cười nói xôn xao của khách hàng mua sắm đồ giá rẻ, tất cả như những mũi kim châm vào tâm can lão. Lão khẽ thở dài, vuốt ve một cây đàn cổ cầm bằng gỗ đàn hương, làn da nhăn nheo chạm vào thớ gỗ mịn màng, như đang tìm kiếm sự an ủi từ chính tác phẩm của mình. "Cái giá của sự vội vàng... là sự đánh mất cái hồn của nghề," lão lẩm bẩm, giọng nói khàn đặc, lẫn vào tiếng gió nhẹ. Trong đôi mắt lão, không chỉ có nỗi buồn, mà còn có cả sự hoài nghi về giá trị của những gì lão đã dành cả đời để gìn giữ.

Cách đó không xa, Tạ Trần và Tiểu An đang đi dạo quanh chợ. Tạ Trần vẫn giữ vẻ điềm tĩnh thường thấy, đôi mắt sâu thẳm của hắn lướt qua từng gian hàng, từng gương mặt người mua kẻ bán. Hắn không nói gì, chỉ lặng lẽ quan sát. Tiểu An, với bản tính tò mò của một đứa trẻ, thì lại không ngừng đảo mắt khắp nơi. Thằng bé dừng lại trước gian hàng của Tiểu Bán Quán, ngạc nhiên nhìn những món đồ đủ màu sắc. "Tiên sinh, sao những món đồ này lại rẻ đến vậy ạ?" Tiểu An hỏi, vẻ mặt đầy bối rối. Tạ Trần khẽ mỉm cười, không trả lời trực tiếp, chỉ vỗ nhẹ lên vai Tiểu An, rồi tiếp tục bước đi, ánh mắt vẫn không rời khỏi cảnh tượng náo nhiệt nhưng ẩn chứa nhiều điều đáng suy ngẫm trước mắt. Hắn cảm nhận được một luồng gió mới đang thổi vào thị trấn, một luồng gió mang theo cả sự sôi động lẫn những biến động tiềm ẩn.

***

Buổi chiều, không khí trong xưởng của Sơn hoàn toàn khác biệt. Mùi gỗ và mùi đất sét ẩm quyện vào nhau, tạo nên một hương vị đặc trưng của sự lao động và sáng tạo. Lò nung gốm nhỏ đã được dựng lên một góc, khói nhẹ vẫn còn thoảng bay ra từ những mẻ nung thử nghiệm. Ánh nắng ban chiều dịu nhẹ len lỏi qua ô cửa sổ, rải những vệt sáng vàng óng lên nền đất, nơi Sơn đang say sưa với công việc của mình.

Anh ngồi trước bàn xoay gốm, đôi tay chai sạn nhưng đầy khéo léo đang vuốt ve, nắn nót một khối đất sét dẻo quánh. Chiếc bình gốm đầu tiên của anh, thành quả của những ngày tháng vật lộn và tìm tòi, giờ đây đã được nung và đặt cẩn thận trên một chiếc kệ gỗ. Nó không còn là khối đất sét vô tri, mà đã hóa thành một tác phẩm nghệ thuật mộc mạc, với màu nâu đất ấm áp và những đường vân tay vẫn còn in hằn trên bề mặt, như một lời nhắc nhở về hành trình tìm kiếm chính mình của Sơn. Chiếc bình đó, không hoàn hảo theo nghĩa truyền thống, nhưng lại mang một vẻ đẹp độc đáo, không thể trộn lẫn.

Sơn đang tập trung hoàn thiện một chiếc bình khác, lần này anh muốn thử nghiệm một hình dáng mới, một sự kết hợp giữa đường cong mềm mại và góc cạnh dứt khoát, thể hiện sự mạnh mẽ nhưng vẫn giữ được nét uyển chuyển. Từng đường nét, từng thao tác của anh đều chứa đựng tâm huyết, sự tỉ mỉ và niềm vui sáng tạo. Anh đã tìm thấy "dòng chảy" của mình, đã học cách lắng nghe tiếng nói của đất sét và để đôi tay mình tự do dẫn lối.

Tuy nhiên, giữa những khoảnh khắc thăng hoa đó, Sơn lại không thể hoàn toàn gạt bỏ những âm thanh, những câu chuyện văng vẳng từ chợ vọng đến. Tiếng rao hàng của Tiểu Bán Quán, tiếng khách hàng mặc cả, tiếng bàn tán xôn xao về những món đồ giá rẻ cứ luồn lách qua bức tường xưởng, len lỏi vào tâm trí anh. Ban đầu, anh cố gắng phớt lờ, nghĩ rằng đó chỉ là những lời xì xào thoáng qua. Nhưng dần dà, những câu chuyện ấy trở nên thường xuyên hơn, rõ ràng hơn.

"Nghe nói quán kia bán bình gốm có hai chục đồng một cái thôi đấy!"

"Thật hả? Bình thường phải năm sáu chục chứ. Rẻ thế thì chắc hàng đểu rồi."

"Kệ chứ, đẹp là được! Mua về bày cho vui nhà vui cửa, hỏng thì mua cái khác."

Những lời nói ấy cứ lặp đi lặp lại, như những giọt nước tí tách rơi vào một tảng đá, từ từ mài mòn sự thanh thản trong lòng Sơn. Anh đặt chiếc bình gốm đang làm dở xuống bàn xoay. Đôi tay anh vuốt nhẹ lên bề mặt chiếc bình, cảm nhận sự mịn màng của đất sét đã được nung, rồi lại nhìn ngắm chiếc bình đầu tiên của mình, chiếc bình đã từng mang lại cho anh niềm vui vỡ òa. Sự phấn khởi, niềm tự hào đã từng tràn ngập trong anh giờ đây bị thay thế bằng một nỗi băn khoăn mơ hồ, một sự lo lắng len lỏi.

Anh đứng dậy, đi ra phía cửa sổ, nhìn về phía thị trấn. Dù không thể nhìn rõ được cảnh chợ, nhưng anh có thể hình dung ra sự náo nhiệt, sự tấp nập của những người đang chen chúc mua sắm những món đồ giá rẻ. Một câu hỏi lớn xuất hiện trong tâm trí anh, nặng trĩu: "Làm sao có thể làm ra những thứ có hồn như thế này, nếu cứ phải chạy theo cái giá rẻ mạt?" Giọng anh trầm xuống, đầy vẻ bất lực.

Anh quay trở lại với chiếc bình đang dang dở, nhưng đôi tay anh không còn sự dứt khoát như trước. Anh nhìn khối đất sét mềm dẻo, rồi lại nhìn ra ngoài. Anh biết, để làm ra một chiếc bình như thế này, anh phải bỏ ra bao nhiêu công sức, bao nhiêu thời gian, bao nhiêu tâm huyết. Từ việc chọn đất, nhào nặn, tạo hình, đến tráng men, nung lửa – mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và kỹ thuật. Cái giá của nguyên liệu, của công sức bỏ ra, làm sao có thể sánh với cái giá hai mươi đồng kia?

"Người ta giờ chỉ nhìn cái giá, không nhìn cái tâm..." Sơn thở dài thườn thượt. Anh cảm thấy một sự bất công, một sự vô nghĩa đang vây lấy mình. Nếu mọi người chỉ quan tâm đến giá rẻ, thì liệu sự độc đáo, sự tinh xảo, cái "hồn" của một tác phẩm có còn ý nghĩa gì không? Liệu anh có nên tiếp tục con đường này, con đường mà Tạ Trần đã khuyên anh hãy kiên định theo đuổi? Nỗi lo lắng không chỉ dừng lại ở miếng cơm manh áo, mà còn chạm đến tận cùng niềm đam mê, ý nghĩa của công việc mà anh vừa mới tìm thấy.

Sơn đi lại trong xưởng, bước chân nặng nề. Anh cố gắng tìm kiếm một hướng đi, một câu trả lời cho những băn khoăn đang giày vò tâm trí. Anh không muốn từ bỏ niềm vui sáng tạo, nhưng anh cũng không thể làm ngơ trước thực tế khắc nghiệt của thị trường. Ánh hoàng hôn dần buông xuống, nhuộm đỏ cả một góc xưởng, nhưng trong lòng Sơn, một vùng u ám đang dần lan tỏa, che phủ đi ngọn lửa nhiệt huyết vừa mới được thắp lên.

***

Khi màn đêm buông xuống, mang theo hơi sương lành lạnh và ánh trăng vàng vọt, quán sách của Tạ Trần chìm trong một bầu không khí tĩnh lặng, thanh bình. Mùi giấy cũ, mực, và gỗ thoang thoảng, hòa quyện với hương trà xanh dịu nhẹ mà Tạ Trần vừa pha, tạo nên một không gian lý tưởng cho sự suy tư. Tiếng lật sách nhẹ nhàng của Tạ Trần, tiếng bút lông sột soạt trên giấy của Tiểu An đang chép bài, là những âm thanh duy nhất phá vỡ sự yên ắng. Thỉnh thoảng, một làn gió nhẹ lùa qua ô cửa sổ, làm lay động những trang sách và khiến tiếng chuông gió treo trước cửa khẽ ngân nga, như một lời thì thầm của đêm.

Tạ Trần ngồi sau quầy, tay cầm cuốn cổ thư 'Vô Vi Chi Đạo' đã ố màu thời gian. Ánh nến lờ mờ hắt lên gương mặt thanh tú, làm nổi bật đôi mắt sâu thẳm của hắn, nơi dường như chứa đựng cả một bầu trời triết lý. Hắn không chỉ đọc sách bằng mắt, mà còn đọc bằng cả tâm hồn, bằng sự thấu hiểu sâu sắc về vạn vật nhân sinh. Xung quanh hắn, những câu chuyện về tình hình cạnh tranh ở chợ vẫn không ngừng len lỏi vào quán, qua những lời khách hàng ghé qua mua sách, qua những người lướt qua cửa sổ.

"Dạo này đồ thủ công rẻ như bèo, mua về dùng không tiếc," một người khách nói với bạn mình khi bước ra khỏi quán, giọng điệu đầy vẻ mãn nguyện.

"Đúng vậy, mấy cái bình gốm đẹp mà giá chỉ bằng nửa trước kia," người bạn đáp lời, rồi cả hai cười khúc khích bỏ đi.

Tạ Trần lắng nghe tất cả, không bỏ sót một từ nào. Hắn không nói gì, chỉ khẽ nhấp một ngụm trà, rồi lại tiếp tục lật trang sách. Hắn biết, những gì đang diễn ra ở chợ không chỉ là chuyện mua bán đơn thuần, mà là một sự thay đổi trong cách con người nhìn nhận giá trị.

Tiểu An, đang miệt mài chép bài, ngẩng đầu lên nhìn Tạ Trần. "Tiên sinh, con nghe nói dạo này chợ có nhiều đồ rẻ lắm ạ. Hay là tiên sinh mua về bày trong quán cho đẹp ạ?" thằng bé ngây thơ hỏi.

Tạ Trần khẽ khép cuốn sách lại, đặt nó xuống bàn một cách nhẹ nhàng. Hắn nhìn ra ngoài cửa sổ, ánh mắt xuyên qua màn đêm, hướng về phía thị trấn đang dần chìm vào giấc ngủ. "Tiểu An, con thấy đấy, không phải cái gì nhiều người muốn cũng là cái tốt nhất, đúng không?" Giọng hắn trầm ấm, chất chứa suy tư. "Cũng giống như một cuốn sách, có những cuốn được nhiều người đọc vì nó dễ hiểu, dễ tiếp cận. Nhưng cũng có những cuốn, dù kén người đọc, lại ẩn chứa những giá trị sâu sắc, vĩnh cửu." Hắn đang nói về sách, nhưng ý tứ lại hướng về những gì đang xảy ra ở chợ, về bản chất của "nhân tính" và "giá trị" trong một xã hội đang thay đổi, nơi lòng tham có thể dễ dàng lấn át sự chân thành.

Đúng lúc đó, tiếng bước chân mệt mỏi từ bên ngoài vọng vào. Cánh cửa quán sách khẽ mở ra, và Lão Tiệm Cầm bước vào, dáng người gầy gò, vai hơi chùng xuống. Đôi mắt lão, vốn đã mờ đục, giờ đây càng thêm vẻ u sầu. Trên tay lão, không phải là một món đồ cần sửa, mà là một cây đàn cổ cầm được bọc vải cẩn thận, một trong những tác phẩm tinh xảo nhất của lão. Mùi gỗ và dây đàn trên người lão vẫn còn thoang thoảng, nhưng hôm nay, nó lại mang theo một chút gì đó của sự hao mòn, của nỗi buồn.

"Tạ Trần tiên sinh," Lão Tiệm Cầm chào, giọng nói khàn đặc vì mệt mỏi. Lão đặt cây đàn xuống chiếc bàn gỗ nhỏ trước mặt Tạ Trần, cẩn trọng như đặt một báu vật. "Lão già này mạn phép làm phiền tiên sinh vào giờ này."

Tạ Trần khẽ gật đầu, ra hiệu cho lão ngồi xuống. Hắn rót một chén trà nóng cho Lão Tiệm Cầm. "Lão gia có điều gì muốn chia sẻ chăng?"

Lão Tiệm Cầm nhấp một ngụm trà, hơi ấm từ chén trà dường như cũng không đủ sưởi ấm nỗi lòng lão. "Tạ Trần tiên sinh, cái nghề của chúng tôi... khó giữ cái tâm quá! Người ta đua nhau bán rẻ, làm vội, làm ẩu. Rồi cái gì sẽ còn lại?" Giọng lão nghẹn ngào, tràn đầy sự thất vọng và hoài nghi. Lão kể về cảnh chợ búa hỗn loạn, về những món đồ thủ công kém chất lượng được bán với giá rẻ mạt, về những người khách quay lưng lại với những tác phẩm tâm huyết để chạy theo cái lợi trước mắt. Lão cảm thấy như cả một đời tâm huyết của mình đang bị coi thường, bị phủ nhận.

Tạ Trần lắng nghe một cách kiên nhẫn, không ngắt lời. Hắn hiểu nỗi lòng của Lão Tiệm Cầm, hiểu sự đấu tranh giữa lý tưởng và thực tế đang diễn ra trong tâm trí những người thợ thủ công chân chính. Hắn nhìn vào cây đàn cổ cầm trên bàn, nhìn những đường nét tinh xảo, những thớ gỗ vân mây, cảm nhận cái "hồn" mà người thợ đã gửi gắm vào đó.

"Cái hồn của một tác phẩm, không phải lúc nào cũng được định giá bằng tiền bạc," Tạ Trần nói, ánh mắt nhìn xa xăm, như đang nói với Lão Tiệm Cầm, mà cũng như đang tự nói với chính mình. "Nhưng nó luôn có giá trị riêng của nó, đối với người biết trân trọng." Hắn ngừng lại một chút, rồi nói tiếp, "Đại đa số người phàm, họ truy cầu sự tiện lợi, cái giá phải chăng. Nhưng trong số đó, vẫn có những người, những tâm hồn biết cảm thụ vẻ đẹp chân thực, biết trân trọng cái tâm của người làm nghề. Chính những người đó, và chính cái tâm của lão gia, mới là điều quý giá nhất."

Tạ Trần không đưa ra một giải pháp cụ thể, cũng không khuyên Lão Tiệm Cầm phải làm gì. Hắn chỉ đơn thuần khẳng định lại giá trị cốt lõi của nghề thủ công, của sự chân thành và tâm huyết. Lời nói của hắn không phải là một lời an ủi sáo rỗng, mà là một lời nhắc nhở về một chân lý đã tồn tại từ ngàn xưa, rằng giá trị đích thực không bao giờ bị mai một, dù cho thời cuộc có biến động đến đâu. Hắn tin rằng, sự cạnh tranh gay gắt này có thể là tiền đề cho một vấn đề lớn hơn về đạo đức kinh doanh và giá trị thủ công trong kỷ nguyên mới, mà Tạ Trần sẽ phải gián tiếp hoặc trực tiếp tác động. Lời khuyên của Tạ Trần về "giá trị riêng" và "cái hồn của nghề" sẽ là kim chỉ nam cho Sơn và những người thợ khác tìm ra lối thoát, củng cố thông điệp về "Nhân Đạo" không cần sức mạnh siêu nhiên. Hậu quả của việc hạ giá và giảm chất lượng sản phẩm có thể dẫn đến những vấn đề về niềm tin của cộng đồng, hoặc sự sụp đổ của một số ngành nghề truyền thống.

Lão Tiệm Cầm nhìn Tạ Trần, rồi lại nhìn cây đàn của mình. Trong đôi mắt lão, một tia sáng nhỏ lóe lên, như một ngọn lửa yếu ớt vừa được nhen nhóm lại trong đêm tối. Dù nỗi lo lắng vẫn còn đó, nhưng những lời của Tạ Trần đã gieo vào lòng lão một hạt giống hy vọng, một niềm tin vào giá trị bất biến của những gì lão đang theo đuổi. Đêm đó, trong quán sách nhỏ, không chỉ có tiếng gió và tiếng chuông ngân, mà còn có sự giao thoa của những tâm hồn đang trăn trở về giá trị chân thực của cuộc sống, trong một thế giới đang dần thay đổi từng ngày.

Truyện gốc của Long thiếu, chỉ được công bố chính thức trên truyen.free.