Tại Tề phủ, Tề Dương Long nhìn người đàn ông trung niên với vẻ mệt mỏi khó che giấu, buồn rầu nói: "Bệ hạ, một cây cung căng dây ròng rã hai ba mươi năm, làm sao tránh khỏi hư hỏng chứ?"

Thiên tử nhà Triệu cười lớn nói: "Không có cách nào cả, trước kia quả nhân không có tiên sinh bên mình phò tá. Nếu như có tiên sinh ở kinh thành hai mươi năm rồi, nói không chừng quả nhân còn có thể sống thêm hai mươi năm nữa. Chỉ là sự đời khó vẹn toàn, quả nhân cũng đã nghĩ thoáng rồi."

Tề Dương Long khẽ thở dài, rồi lập tức nghiêm mặt nói: "Có một chuyện, không biết có nên hỏi hay không?"

Hoàng đế gật đầu nói: "Quả nhân và tiên sinh, như mật thư trước đây từng nói, không có gì không thể nói, không có gì không thể làm."

Tề Dương Long hỏi: "Bệ hạ có thể dung túng những bậc đại nho phóng túng, phong lưu; có thể cho các Hoàng môn lang say rượu ngủ quên khi đang trực; có thể chứa chấp hai nhà Trương, Cố ngay dưới mí mắt, dung thứ hai kẻ 'dựng vua' Thanh Nhi và Hàn Sinh Tuyên bên cạnh; có thể cho văn nhân Giang Nam bàn luận chính sự; có thể cho kẻ sĩ làm thơ hoài cổ, ôn lại triều trước. Có thể ngày nào cũng không lười biếng chính sự, suốt hai mươi năm, phê duyệt văn tự chất chồng đến chín trăm vạn chữ. Vậy cớ sao lại không thể dung thứ cho một phiên vương khác họ chỉ ở một góc xa xôi và không có ý đồ phản nghịch?"

Hoàng đế đắng chát nói: "Tiên sinh đã biết rõ mà còn cố hỏi, có phải sợ quả nhân khăng khăng muốn gây khó dễ cho Bắc Lương chăng?"

Tề Dương Long không nói gì, ánh mắt rạng rỡ, nhìn chằm chằm vị Chủ Trung Nguyên hùng tâm vạn trượng từ thuở niên thiếu này.

Ngài không có công huân thống nhất thiên hạ như tiên đế, nhưng chí hướng lại to lớn hơn, thậm chí còn vượt qua.

Hoàng đế cảm nhận được mùi sách vở nồng nặc và giản dị. Mùi hương đó, khi còn bé ngài không thể quen thuộc hơn, thậm chí thường xuyên cùng vị Hoàng huynh Triệu Hành thân thiết nhất xé sách chơi đùa. Ngược lại, với đệ đệ cùng cha cùng mẹ Triệu Nghị, thời gian ở cùng nhau khi ấy lại không nhiều. Sau một thoáng thất thần, Hoàng đế thu lại suy nghĩ, bình tĩnh nói: "Tiên sinh xin yên tâm, kẻ mà quả nhân khó dung thứ nhất đã không còn, như vậy một Tống Động Minh của Lộc Minh quận vẫn có thể khoan dung. Tiên sinh muốn xóa bỏ lệnh cấm thủy vận, toàn lực ủng hộ Bắc Lương chống Mãng, quả nhân cũng đã nghe theo lời khuyên. Ngay trước khi vào phủ, đã truyền ý chỉ đến Lại bộ và Hộ bộ, yêu cầu họ không được tiếp tục gây khó dễ cho Bắc Lương."

Hoàng đế nói tiếp: "Trước khi tiên sinh vào kinh, đã từng hỏi quả nhân sẽ xử trí Trương Cự Lộc thế nào. Nói th���t, không phải quả nhân khó tha thứ vị Trương thủ phụ này, mà là giang sơn nhà Triệu khó lòng dung thứ, buộc quả nhân phải đưa ra lựa chọn. Xét cho cùng, danh vọng của quả nhân thua xa tiên đế. Trước khi đăng cơ, phụ vương khi bệnh tình nguy kịch đã ký kết một mật quy cho tất cả hoàng tử chúng ta: bất luận ai kế thừa đại thống, nhất thiết phải trọng văn khinh võ. Đây cũng là nguyên nhân thực sự Triệu Hành thua quả nhân. Hắn rất giống tiên đế, chiến công hiển hách, là cao nhất trong chín hoàng tử. Nếu như hắn ngồi hướng Bắc mà nhìn xuống phương Nam, làm chủ thiên hạ, dù có hao hết quốc lực, cũng sẽ phân thắng bại với Bắc Mãng. Năm đó quả nhân còn có thể dừng lại kịp thời trước bờ vực, nhưng Triệu Hành thì đã định trước là không thể làm được điều đó. Còn nhớ khi còn bé, hắn đã từng nói muốn cầm ngọc phủ trong tay, vạch định ranh giới từ phía Bắc Bắc Mãng cho đến phía Nam Nam Cương."

Thiên tử nhà Triệu, lúc này đã không còn ở độ tuổi tráng niên, quay lưng về phía Tề Dương Long, vươn ngón tay sờ lên một bộ sách cổ, bất đắc dĩ nói: "Đến đời con của quả nhân, trưởng tử Triệu Võ thua kém tứ tử Triệu Triện, cũng vì lẽ này. Kẻ xưng đế, không thể không có hùng tâm nuốt cọp nuốt rắn, nhưng cũng không thể hùng tâm quá mạnh. Chỉ là Triện nhi danh vọng lại kém hơn quả nhân khi còn là hoàng tử. Năm đó, việc ta kiềm chế võ nhân đã vô cùng gian khổ, tiếp đến Triện nhi muốn thuần phục quan văn, lại càng là một gánh nặng đường xa. Việc có hay không có tập đoàn quan văn của Trương Cự Lộc sẽ tạo nên sự khác biệt hoàn toàn. Chờ đến khi quả nhân qua đời, Trương Cự Lộc còn tại thế năm nào, thì Triện nhi sẽ phải chịu cảnh bị trói buộc, tiến thoái lưỡng nan năm đó. Hơn nữa Triện nhi trời sinh có phong thái nhã sĩ, tính tình phong lưu, nhiều khi biết rõ điều đó là không đúng, nhưng vẫn mềm lòng với những văn nhân cầm đao bút kia. Kẻ sĩ, cho dù thật sự có tấm lòng vì thiên hạ, nhưng một khi bắt tay vào làm những việc ích quốc lợi dân, lại thường đặt ra tiêu chuẩn vượt quá khả năng, sức lực không đủ, những quan văn như vậy, vị trí càng cao, lại càng đáng sợ. Kỳ thực, trận thiên nhân chi biện giữa tiên sinh và Vương tế tửu ở Thượng Âm học cung, quả nhân nghiêng về phía Vương tế tửu bại trận, chỉ là loại lời này, ở vị trí của quả nhân, không tiện nói ra."

"Quốc phúc Ly Dương đã kéo dài hơn hai trăm năm, nhưng theo quả nhân thấy, sinh nhật của triều đại này chính là vào năm Vĩnh Huy! So với triều Đại Phụng bốn trăm năm tuổi, Ly Dương nào khác gì đứa bé còn trong tã lót? Triện nhi vẫn chưa thể kê cao gối mà làm hoàng đế ăn chơi phá phách đâu."

"Quả nhân tự nhiên biết rằng chưa bao giờ có vương triều nào truyền thừa ngàn đời vạn thế. Luôn có một ngày, thiên hạ sẽ không còn họ Triệu, gia phả đầu bảng cũng sẽ theo đó đổi thành một họ khác. Con cháu nhà Triệu sau này, thụy hiệu tốt xấu đều có, nhưng quả nhân hy vọng thụy hiệu tốt cũng được, xấu cũng được, dù sao có nhiều vẫn hơn là ít."

"Khi còn nhỏ, quả nhân từng nghe Thái phó, người khi đó vẫn chưa bãi chức, kể chuyện lịch sử. Ngài ấy nhắc đến vận số của mỗi triều đại, luôn khiến quả nhân có một cảm giác, ấy là giống như sĩ tử tham gia một kỳ khoa cử hoặc dài dằng dặc, hoặc ngắn ngủi. Chỉ có điều, người đi thi có thể cha truyền con nối. Kẻ nào làm bài thi xuất sắc, liền có thể đạt được sự ưu ái từ ông trời già, vị giám khảo chính đó. Nếu ai làm bài thi hồ đồ, liền sẽ bị trừ điểm. Cứ thế thêm thêm bớt bớt, khi không còn gì để trừ nữa, thì hoàng thất đang thống trị thiên hạ ấy cũng sẽ không còn tư cách thi cử. Một vương triều cứ thế đi đến hồi kết. Nếu tính từ Thái Tổ khai sáng Ly Dương, so với những bậc tiền bối mà quả nhân tự cho là khách quan, việc trị quốc của quả nhân, tự tin thắng đến tám chín phần mười, chỉ kém hơn Thái Tổ với hùng tài vĩ lược và Tiên Đế thấu suốt lòng người, cùng vài người rải rác khác mà thôi."

Trong lúc Hoàng đế thao thao bất tuyệt, gương mặt ngài rạng rỡ, hiện lên một vẻ thần thái bệnh hoạn.

Suốt một đoạn thời gian rất dài, Hoàng đế trút hết nỗi lòng, còn lão nhân thì bình thản nghiêng tai lắng nghe, thỉnh thoảng khẽ mỉm cười.

Hiện nay trên đời, chắc chắn chỉ có một mình Tề Dương Long mới có thể khiến thiên tử nhà Triệu thổ lộ hết tâm can một cách sảng khoái như vậy.

Ngài đột nhiên cười nói: "Ba vị đệ tử của tiên sinh, Tuân Bình, Nguyên tiên sinh, Tạ tiên sinh, đều toàn tâm toàn ý giúp đỡ Ly Dương. Có thể nói thầy trò tiên sinh bốn người, đã chống đỡ nửa giang sơn của triều ta, thật sự là công lao hiển hách."

Từ cách xưng hô của thiên tử nhà Triệu với ba người, có thể thấy được mức độ thân sơ gần xa của ngài với ba vị đệ tử của Tề Dương Long. Với thư sinh Tuân Bình, dù ở chung thời gian ngắn nhất, lại là người mà ngài cảm thấy có thể gọi thẳng tên húy, coi là bạn thân; với Nguyên Bản Khê thì xưng là Nguyên tiên sinh, xuất phát từ lòng kính trọng tận đáy lòng; còn khi nói thẳng tên Tạ Phi Ngư, lại toát ra một vẻ tùy tính.

Lão nhân khoát khoát tay nói: "So với những danh nhân thời Xuân Thu ấy, ta Tề Dương Long thành danh muộn nhất, cũng bị công nhận là kẻ sĩ đần độn, chậm chạp nhất. Giống như lúc ta hơn ba mươi tuổi, vẫn còn là lãng tử giang hồ, chẳng làm nên trò trống gì. Mà Trương Cự Lộc cùng sư phụ của Hoàn Ôn, đã sớm nổi danh khắp thiên hạ. Còn có lão nhân gia thích nuôi mèo ở Giang Nam đạo, khi họ đắc thế, ta chỉ có thể đứng nhìn từ xa, chẳng có mặt mũi nào mà đến nhà họ làm khách.

Nói đến đệ tử của riêng mình, nhìn bề ngoài thì ta đắc ý nhất. Nhưng nếu thật sự phải nói khoác một chút, một Trương Cự Lộc sắc sảo, một Hoàn Ôn vụng về, hai vị này – người sau cùng đường với ta, cuối cùng khó thoát khỏi lối cũ của thế tục. Còn về ba đệ tử của ta, tuy nói ai nấy đều có thể trò giỏi hơn thầy, nhưng so với Trương Cự Lộc, trừ Tuân Bình nếu có thể sống thêm hai mươi năm may ra mới có thể so sánh cao thấp, còn lại hai người, đều không bằng."

Tề Dương Long cảm thán nói: "Trương Cự Lộc, là kẻ duy nhất có thể cùng Hoàng Tam Giáp xưng là tài hoa hơn người. Ai cũng nói hắn chẳng qua là một người thợ tu bổ của Ly Dương, hừ, đó là đã đánh giá thấp con mắt tinh tường của bậc quân vương rồi. Ta lần này vào kinh, cũng không có ý nghĩ đập bỏ làm lại, mà hoàn toàn ngược lại. Nhiều hành động của Trương Cự Lộc không thể tránh khỏi quá mức cương liệt, vậy thì để ta đến mà tu tu bổ bổ. Ta mới chính là kẻ thợ tu bổ. Nếu không có Trương Cự Lộc đi trước, ta sẽ chẳng làm nên trò trống gì, cả đời này chỉ có thể ở mãi trong Thượng ��m học cung, làm thứ học vấn ba xu mà mấy đời sau sẽ chẳng ai buồn hỏi đến."

Lão nhân nhìn về phía thiên tử nhà Triệu, vươn hai tay, khẽ cười nói: "Bệ hạ, ngài là một vị Hoàng đế tốt, không thể nghi ngờ. Thiên tư thông minh, lại kiên trì cần cù bù đắp sự kém cỏi. Ta dám nói, hiện nay trên đời chỉ có võ bình thiên hạ. Nếu nói có một 'đế vương bình', ngàn năm qua, tính từ đế quốc Đại Tần trở đi, thêm cả một ngàn năm sau nữa, ngài cũng có thể xếp vào mười vị trí đầu."

Hoàng đế ngây người một chút, rồi cười ha hả nói: "Quả nhân cũng có thể chen chân vào danh sách 'mười đại cao thủ' tương tự như võ bình thiên hạ sao?"

Tề Dương Long cũng bật cười theo, sau đó liên tục gật đầu.

Hoàng đế bước đến bên cửa sổ sắt trạm trổ hình kiếm, ngẩng đầu nhìn thấy một đàn chim bồ câu bay vụt qua bầu trời kinh thành, mơ hồ nghe thấy tiếng chim bồ câu gù, tự giễu hỏi: "Tiên sinh, có phải quả nhân sắp c·hết nên lời nói cũng trở nên thiện lương rồi chăng?"

Tề Dương Long lần đầu tiên không biết phải đáp lại thế nào.

Hoàng đế nói một mình: "Giá như Từ Kiêu không có nhi tử thì tốt biết bao, hoặc giả người trẻ tuổi kia sớm c·hết yểu nơi giang hồ, lại đồng thời để lại hậu duệ, như vậy quả nhân sẽ không tiếc ban cho Từ Kiêu một thụy hiệu đẹp nhất, ban cho người trẻ tuổi kia thế tập võng thế, mời cháu trai của Từ Kiêu vào kinh thành, hưởng thụ đãi ngộ đặc biệt, vinh hạnh còn vượt xa cả con cháu rồng nhà Triệu. Ta Triệu thất còn ngồi thiên hạ ngày nào, thì con cháu nhà họ Từ còn được hưởng phúc ngày đó. Đáng tiếc thay, chuyện tiếc nuối trên đời, chính là bởi vì không có hai chữ 'giá như' để nói."

Tề Dương Long trầm mặc không nói.

Hoàng đế thu lại chút cảm xúc, cười hỏi: "Tiên sinh lần trước muốn nói nhưng lại bảo thời cơ chưa tới, rốt cuộc là chuyện gì vậy?"

Tề Dương Long chậm rãi đáp lời: "Phân quyền, triệt để đánh tan thế lực địa phương. Nhưng điều này cần đợi đến khi thiên hạ đại thống nhất, đến lúc đó chiếm đoạt Bắc Mãng xong. Dựa theo thiết chế bốn cấp Châu, Quận, Huyện hiện tại của Ly Dương, một châu đứng đầu thì quan văn võ là Tiết độ sứ và Kinh lược sứ chia cắt. Chỉ cần Tiết độ sứ triệt để vượt trên Kinh lược sứ, sẽ chẳng khác gì một quân vương quốc gia trong loạn thế Xuân Thu. Ly Dương đã từng chịu họa phiên trấn cát cứ, tuyệt đối không thể giẫm lên vết xe đổ. Đặc biệt là sau khi thôn tính Bắc Mãng, thêm vào mười bốn đạo trước kia, tổng cộng sẽ có hơn hai mươi bốn đạo. Nhìn có vẻ rất nhiều, nhưng với trình độ bưu dịch hiện tại, trừ phúc địa Trung Nguyên ra, đa số các Tiết độ sứ, Kinh lược sứ đều ở nơi 'trời cao hoàng đế xa'. Cấp thiết lập 'đạo' này vốn là lâm thời, về sau càng phải hủy bỏ. Không chỉ thế, hơn ba mươi châu của Ly Dương hiện tại càng phải chia nhỏ, tách một số quận lớn riêng ra để làm châu. Trên tiền đề duy trì văn võ cùng trị và kiềm chế lẫn nhau không đổi, sau này thiên hạ có lẽ phải có đến tám mươi châu. Hơn nữa, Thứ sử và tướng quân một châu cứ cách bốn đến sáu năm, nhất định phải luân phiên, và mỗi khi luân phiên còn phải vào kinh diện thánh một chuyến. Động thái này khi phổ biến, l��c cản sẽ không quá lớn, dù sao đến lúc đó, hai vị chủ quan văn võ một châu đã có thực quyền, quan phẩm cũng cao, người người đều vui vẻ đón nhận. Cho dù một số Kinh lược sứ và Thứ sử hiện tại lòng mang phẫn uất, cũng không chống cự nổi sự trợ giúp của phụ quan dưới quyền. Nếu dám nghịch thế mà làm, đó cũng là tự chịu diệt vong, chẳng cần triều đình ra tay, tự khắc sẽ có người giúp triều đình loại bỏ họ."

Tề Dương Long do dự một chút, giơ tay lên, làm một tư thế nắm chặt rồi lại buông lỏng quyền, lúc này mới lên tiếng nói: "Đây là thu quyền. Tiếp theo còn phải xem bản lĩnh ủy quyền của các hoàng đế nhà Triệu sau này. Thu, không thể quá chặt chẽ, không thể nắm giữ không buông, không thể dùng người không khách quan. Thả, không thể tự cho rằng một lần vất vả là cả đời nhàn nhã. Kẻ nghiên cứu học vấn có thể đi tranh luận nhân tính là thiện hay ác, nhưng làm hoàng đế, phải tin tưởng vững chắc rằng lòng người dễ thay đổi, lòng tham không đáy, cần phải thường xuyên dùng cả ân lẫn uy. Nhưng đại thể mà nói, chỉ cần công lao sự nghiệp này thành, vị trí của Triệu thất Ly Dương trên đầu bảng gia phả, thêm hai trăm năm nữa, khẳng định không khó. Còn về biện pháp cụ thể, ví dụ càng là nơi biên cương, có thể tạm thời dùng người thân tín chứ không nhất thiết phải là người hiền tài; càng gần kinh đô và vùng lân cận, thì có thể dùng người hiền tài chứ không cần thân tín. Khi luân phiên, cũng cần tuân theo lý lẽ này. Tuy nhiên, loại chuyện này, tóm lại cũng chỉ là chút việc nhỏ không đáng kể."

Hoàng đế tập trung tinh thần lắng nghe lời lão nhân nói, một chữ cũng không dám bỏ lọt.

Tề Dương Long hình như có điều cảm ngộ, nói: "Thiên hạ phân hợp là khó tránh khỏi, nhưng truy nguyên tìm gốc, mỗi một lần thiên hạ đại loạn, đều là vương triều ấy phá hủy con đường tiến thân của mọi người. Thực ra đối với bách tính lẫn quan lại, điều này đều rất đơn giản, ấy là để trong lòng họ có một niềm hy vọng. Có hy vọng rồi, họ sẽ sợ hãi cái chết, cũng như không muốn chết."

"Nói đến cùng, làm hoàng đế, có keo kiệt đến mấy, cũng vẫn phải cấp cho tất cả mọi người một đôi giày để đi. Đừng để những người chân trần trong thiên hạ không còn sợ hãi những kẻ đi giày, từ đó nảy sinh ý nghĩ cuối cùng là sẵn sàng liều mình kéo Hoàng đế xuống ngựa."

"Điểm này, Từ Phượng Niên làm được rất tốt. Từ võ tướng Bắc Lương, đến quan văn, rồi đến lão bách tính, đủ loại hành vi của hắn đều đang nói cho những người Bắc Lương kia rằng: Ta Từ Phượng Niên có phúc, sẽ cùng các ngươi cùng hưởng; có nạn, sẽ cùng các ngươi cùng chịu."

Nghe đến đó, Hoàng đế bất chợt khẽ nói một câu: "Người trẻ tuổi này, giá như là con của mình thì tốt biết bao, hoặc giả năm đó trở thành con rể của quả nhân cũng được."

Tề Dương Long dở khóc dở cười, rất muốn nhắc nhở Hoàng đế bệ hạ vừa mới nói trên đời không có hai chữ "giá như".

Hoàng đế trầm mặc nhìn ra ngoài lầu, ngẩn người hồi lâu.

Tề Dương Long cũng ngẩn người theo.

Đầu năm Tường Phù này, sau khi vào thu đã khiến nhiều người cảm thấy khó chịu, nhưng thực tế, những sóng gió khó chịu hơn vẫn còn ở phía sau.

Khi sương giá g·iết c·hết cỏ cây, rất nhiều người sẽ phải c·hết, trong đó có cả không ít kẻ đã từng quyền cao chức trọng, phú quý tột cùng.

Hoàng đế đột nhiên quay đầu lại, nước mắt lưng tròng: "Tiên sinh, quả nhân vẫn chưa muốn c·hết đâu! Vẫn còn muốn nhìn ngắm thiên hạ này, từ Nam chí Bắc, nhìn thêm vài lần nữa. Nhìn nhiều cũng tốt."

Tề Dương Long quả thực không lời nào để nói, phải nhón gót chân lên, lúc này mới có thể vỗ nhẹ vai vị nam tử cao lớn hôm nay không mặc long bào kia.

Cảnh tượng này, vừa buồn cười vừa bi thương.

Đây là bản biên tập văn học độc quyền của truyen.free, không sao chép dưới mọi hình thức.